Biakin chhunga thlalak hi
Biakinah hian programme pawimawh tak tak kan nei ṭhin a. Pathian Biak inkhawm pangngai bakah inneih inkhawm te, mitthi vúina inkhawm te, hun bik leh thil bik atana inkhawmna chi hrang hrang kan nei ṭhin.
Hma kan sawn ang zelin kan nunphung pawh a inthlak ve zel a. Hmasawnnain a ken tel kan nunphung thlak danglamtu pakhat chu thlalak hi a ni awm e. Thlalakna hmanrua (camera) pawh khawvel ram changkang zawka awmte zâwl phain kan nei ve thei zel tawh. Pawnlam hmuh theih leh bungruaa hmasawnna hmel thar a inlar zut zut lai hian a hman dan (manners) lamah hian hma kan sawn tel ve a ngai.
Biakina thlalak bik hi lo sawi zui ila. Kohhran hian kaihhruaina chipchiar tak chu kan nei lo nangin zahawm leh mawi tâwka Biakin chhûnga thlalak hi ti tur erawh chuan kan inzirtir ṭhin. Biakin chhûng hi kan hmun thianghlim, hmun serh a ni a, chuvangin inneih inkhawm leh inkhawmpui emaw, hun bik engemawa thla kan lâk hian Biakin zahawmna tichhe lo zawng leh mipui inkhawm tibuai thei zawnga mipui mit la khawpa che lo turin kan inzirtir thar deuh deuh a ngai.
Ṭumkhat thingtlang khaw pakhata inneih inkhawma ka telnaah chuan hmeichhe pakhat hi kekawrtlawn ha chungin Biakin chhungah thla lain a vei sek mai a, upaho mit a kham hle. Biakin chhûnga kan incheinate thleng hian kan uluk a va pawimawh em. Uchuak ni si lo, zahawm leh Biakin nena inmawi hi a awm ve a ni. Tunlai hian a bikin inneih inkhawmah te hian thlalatu hi Biakin chhûngah kan vei ta suau suau fo mai a. A camera nei nazawng hian thla lak kan tum emaw tih mai turin kan lek chhuak a. Tam tak hi chuan print atan leh kawl ṭhat atan kan ti pawh a ni lo a, kan delete zui leh mai bawk a. In show kan tum ve hrim hrim emaw tih palh awl a ni.
Vawikhat chu Roman Catholic Biakinah ṭhiante inneihnaah ka kal ve a, an mi ngen angin thla ka laksak ve e ka ti a. Mipui hnungchhawn zawng hlir mai khan inneihna thuchham vel kha an ti bawk si a. Hnunglam aṭangin an hmel rêng rêng a lang thei lo va. Huaisen chhuahin an hmazawna lak tumin dawhsan (stage) lamah ka va lawnkai rawk mai a. A inneihtirtu an Father chuan, "Helai hi chu hmun thianghlim a ni a, lawn phal a ni lo," tiin min lo kamkhat a, ka zak ru vawng vawng mai. Mi ṭhenkhat chuan mipui inkhawm thla lak duhin Biakin chhûng dawhsan (stage) lamah te hian an lawnkai zung zung mai a, biakin chhung zahawmna thleng hian a khawih hmelhem thei a ni.
Sapho hian an thil duh an neih theihna a nih dawn chuan mawi leh mawilo hi an thliar vak lo emaw tih tur a ni a, ṭhalai inkhawmpui lian leh ilo a sâp mikhual kan neih zauh zauhte pawh hian thlalak fiah leh chiang an duhna lamah hian mi lâm buai lai laiin lamtualah te hmun leh hmunah mi thla an laksak hmiah hmiah mai a. Hetiang zia te pawh hi kan lakai deuh te pawh a ni ang e.
Digital khawvela kan chen hnu hian kan cellphone/ handset-te pawh a changkang zel a, camera hranpa ngai loin thlalakna a chhawm zel bawk a. Biakin ṭhutna dawhsan leh mipui bek chhawn zâwnga ṭhute lam aṭang pawhin inkhawmpui leh iloah chuan mit tikham lek lek khawpin an hmet de ve zawk zawk ta fo mai. Nakinah chuan pulpit aṭang te pawh hian thla kan la la mai ang tih hlauhawm a ni. Mipui bek chhawn zawnga ṭhute aṭang phei hi chuan mipui mit la lutuk lo zawnga kan insum thiam deuh a ṭha awm mang e.
Hmasawnna hi dan tum ngawt chi a ni lo a, a hman dan thiam leh a hmanna hmun leh hun kan thliar thiam erawh a ṭha. Ka sawi tum ber chu inkhawmpui a ni emaw, inneih inkhawm a ni emaw, eng inkhawm pawh ni se, biakin chhûnga kan thlalak danah hian inkhawm urhsunna leh puithuna, a zahawmna tichhe lo zawnga thlalak hi kalpui zel theih nise a duhawm ngawt ang?