Written by
CVL Fakhlamawia
SIALSUK

Aw chutah chuan Pu Hnuna'n Diknain Ro a rel...

"Kawla ni chhuak chhiarin, thlan tui leh hnaptui nen, a sur, a sa hnuaiah, hahchawlh leh hahdam pawh sawi thei lovin hna in thawk a, leilung anchhia kan dawn hi malsawmnaa chantir tumin, hahthikulin in Buhphal leh thlai chi in fehchhuahpui ṭhin a ni. Ruahpui leh thlipuiin uithisawn hnuin, in thlai leh buh leh balte a sawisak kual hnuah leh, sik leh sa in her, khawvel boruak danglamin a chil hrep a liam a, himdam la awmchhun, tlem la chuangbangte chu khawmin, sumah chantir in tum ṭhin a nih kha. 

In fate in en a, mi fate'n an neih ang an neih loh in hlau a, khawpui mite neih ang em nei pha lo mah se la, tlema mawihnai zawk deuh thawmhnaw leh zirna lama in rual awhna phuhruk nan sikul kaltir ve hram hram in duh avangin, 'HAH' tih ṭawngkam hi in hmang phal lo a, beiseina nung nen hma lam eng in thlir a, in buh leh balte chuan nun hlimna a pe ṭhin che u a ni. In kut ngeia in vawn leh in Tuthlawh ngeia in cheh chhuahte chu an va mawi dawn tak em! Beiseina hi mihringte damchhan a ni a, hlawhtling tur chuan thawh pawh a ngai reng a ni. Dawhkana dâwt hmanga thawkchhuak ṭhinte (In chan ai eirutute) hian heng in hlimna ang hlimna hi an tawng ve phak lo va, hlimna leh lawmna awmzia hi an bosal lo chauh zawk asin. 

Chung in thlai tharte chu Khawpui lamah suma chantir turin in keng a, khawpui tualah innghahna tur pawh nei lovin, tuallaiah in han vahvaihpui phawt a, tual charah man man zawka hralh in tum laiin, in sorkar chak tak, inthlan dawna hmangaih chikima hmangaih ṭhintute u khan an han hnawt darh leh ṭhin che u a nih kha! 

Chutah kharchhawng nu leh Bazar nu hovin in thlaite khârchhawn tumin an hna dawn che u a, in tum leh beisei aia hniamin an han dawn ṭhin che u a nih kha. Zan khat hralh lova in dah chuan in thlaite an chhe mai dawn si a, rilru na takin kumtluana tha leh zung nena hahthikula in thawh rah kha man tlawm taka in tihral leh a ngai ta ṭhin si! Heng hmun leh hmuna inthlai man tlawm taka lei sak ṭhintute hian, Milian nuho hnenah man to zawk leh man man zawkin an hralh leh ṭhin a, in kum khat tha leh zung man (Suma teh in) kha thla khat velah an hmuchhuak zung zung mai a ni. A va rapthlak em! Nimahsela; heng mite hi erawh dem ngawt suh ang che u, anni pawh nangmahni ang thoa rethei, eichawp zawng an ni ve tho a, dan mumal a awm loh avangin in kar thu hi a fel lo mai zawk niin ka hria! In tan hian khawpuiah hian hmun a awm ve lo a, in hlawkna tur hian tumahin 'aw' an chhuah ngam lo a nih hi. Zoram rorelna khawl hian nangni thingtlang kuthnathawktute tan hian hmun a siamsak thei lo che u hi in ngaihtuah ve ngai em? In thlai thar tho kha asin an ei a, an in ni. 

Hmakhawsang ata tawh RIDP, Jhum Control, BAFFACOS, NLUP in tan an ti, heng sawrkar Policy lian hi in zingah tu nge dinchhuahpui tawh che u? Ṭhenkhatin SEDP hmangin an thlêm che u a, damloh phawt a ngai an ti leh si em ni? Hmasawn nana hmang ṭangkai in awm em? Inngaihtuah chiang teh u, in khuaa mi khawsa theisa leh hmakhawsang aṭanga Lal buhzem lo zen pha chin, tu leh fa bakah, Political Party-a duhsakna hleihluak dawngtute chauh lo chuan an hmang ṭangkai tak tak lo ang, chung mite hnuaia inhlawhfa ni tin tur chuan duh taka in thlan tlinte hian an siam che u zuk nia! 

In sawhthing leh aieng bag, kawng sira tlu sawp rum mai ṭhinte kha ka lo hmu ve asin. Mahse; vai dawrah, phai aṭanga siamsa châwkluh, aieng leh hmarchabawl in lei leh tho si! A va mak ve! In sawrkar hian in thlaitharte ei tur a, a siamna khawl (Industry) leh a hralhna (Market) tur tal pawh a zawnsak thei lo che u em ni? In thawhrimna hian hlimna tluantling pek che u hi a phu tawh a ni. En teh u, kut hna thawktute u, in thlai chinte a rawn ṭo ṭan dawn ta maw tih, Vau Thla leh Ṭau thla chho vel hian in ram roreltute leh Sawrkar Officers hote hian in chanai leh in hamṭhatna tur inchuhin an buai luai luai ṭhin asin, Sorkar department tin hian Cash Memo/Recepts lem nen ṭan an khawh a, chu chuan in hmakhua a va tithim lehzual ṭhin em. 

In huan leh Leilette enkawl a awlsam zawk nana Tuikawng leh Electric Power pawimawhzia in hria, Hydel Project bunna tur hian Central sorkar khuan sum eng zat tak rawn pe chho tawh ang maw? Mahse; tunah chuan in chhung lumah pawh, éng in hmu ṭha hlei thei si lo a nih hi! Mi ramah chuan an kuthnathawktute hi an ram timawitu an ni a, an ram kalsiam a, khualzinte huikhawmtu an ni ṭhin, Japan tlangram Khengkherek leh China khampang bakbahai tak takahte khian Buh leh thlaite an ching thei a, an thar a, in hnangfak nan, chhunrawlah mi tiffin ei lovin mahni chawfun an ṭhet ṭhin asin. Chu chu he in ram hruaitute hian nangmahni kal tlang hian a ti ve thei loin in ring em ni? In huan lo ram, enkawla kar lova thlai tam tak thar theih mai turte hi in ui ve ṭhin em? Ram hruaitute hian Delhi Drip an zuk thun dawn hian nangmahni thleng phak tur hi Budget ah hian an telh ngei a, in hming, i hming ngei kha a inziak asin, nimahsela; eng ngati nge i hnen a rawn thlen ve tak si loh le? 

Thil pakhat ka hrilh ang che u. Hman deuh a, in ram ṭhenawm Assam-a kawng zawh leh nawrh a huaihawt luih luih kha in hria em? Assam-a, Hailakandi Distric Panch Gram Hindustan Paper Mill-a hnathawktute lungawi lo, hlawh la thei lo thinrim inirh chhuak a nih kha. Khu Paper Industry khu Asia rama Paper Mill lian ber dawttu a ni hial awm e. Tlem lai deuh khan Central sawrkar chuan 300 Crore velin a ṭanpui tawh a, mahse mipuite a thleng pha ta si lo a nih kha. India PM Modi meuh pawhin eirukna avangin nakin lawkah chhuan thirchhe hralh tur an ngah tur thuin a an khum hial a nih kha! Hemi ka han sawi duh chhan ber chu, in ram Mizoram mau leh thingte hi khung Industry liante khuan an ru nasa em em mai a, foreign mau a ngai awzawng lo, heng humhim turin in hotute hian tha an nei thlawt lo em ni? In harh har hi ka va ti tak em! 

Rethei, hnathawk ṭha peih si lo, vuivaina zawng a, Sorkar demna tur zawnga vak ruk ruk ka ni bik lo a, rorelna khawl hmaa ṭhu tura ruat ve ka nih loh avanga phunnawi lah ka ni hek lo. Party office-a sum therhlo ka chan loh avang leh kan veng Unit hruaitu leh Local Council/VC ten min duhsak loh em vanga he thil hi au chhuahpui ka ni hek lo. He ram hian thing leh mau, khuarel malsawmna tam tak a nei a, mahni intodelh thei turin khuanu hian a siam che u, tih hi ka hre chiang em a, harh turin ka rawn ko che u a ni. Nangni in au loh chuan lungte a au dawn lo a, retheihna erawh chuan a bawhbet hneh khawp ang che u!

Inthlan a lo thlen leh dawn hunah chuan Cheng singhnih khat lekin lo lungawi tawh suh ang che u, i rilru takin ram leh hnam hmangaihtu chu i hre thei ang a, he ram a changkan chuan i changkang dawn a, he ram hi a nawm chuan i nuam dawn tih kha chiang takin hria la, ram leh hnam hmangaihtu in lo thliar hmak hmak tawh dawn a nia. Party Politics ah hian lo buai phili viau tawh teh suh u. Rorel khawl ṭhutphaha ro i rel phak dawn loh rau rau chuan. Chuti lo zawngin nangni Kuthnathawktute u in chung a la pik dawn nasa si a." 

Tiin ka Pu Hnuna chuan min hrilh mawlh mawlh a. 
Tukverha Chawngzawng thlawk chhuak zawk chuan min tiharh zawk a, ka harh zui a... Aw chutah chuan Pu Hnuna'n DIKNAIN RO A REL ṬHIN.