Written by
Hruaia

Kan work culture bawk hi

Pialral kan ngaihna chhan pawh thawk loa faisa ringa khawsak kan duh vang a ni ber awm e. Kan pu Chhura zawhna fing pawl tak pawh hreipui khuaitu thei kha “Tha a ngai em?” tih a ni. Mizote hi kan thatchhe viau lo nain, hnam taima tak erawh chu kan ni chuang awm lo e; min kaihruaitu azir a ni. Chumi tifiahtu chu hmanlai Lal neih hunlai aṭangin Lal remhria leh taima khua chu khamkhawp thar leh khaw indodelh an ni tlangpui.

Hnathawh hun

Tunlai kan nitin hnathawh hun chhung hi a tlangpuiin tukṭhuan eikham aṭanga tlailam zanriah kil hma zawng hi a ni deuh mai awm e. Kan kawmthlang mai Silchar te pawh hi han en ila keini ai chuan hna leh sumdawnna hi an ti tak deuh emawni chu aw a tih theih.

Thim hnuah hian han bazar ila, nghathu zuar aṭanga insak zuar, lirthei showroom changkang tak leh damdawi ilo thleng khuan an la inhawngin an la dawr theih vek mai. Keini kan khawpui berah hi chuan ‘a uih zawn ang’ vut vut maiin thimhmulah hi chuan mahni in lam kan pan a, eichawp dawr zan men chhung thleng inhawng tlang tur tih lo chu dawr theiha ram kan awm lo nghal ringawt mai chu a ni.

Kan ṭhenawm vaite hian zan inkhawm leh hla zir, khawhar inlenpui, hnatlang te keini aia an neih tlem vang ni pakhat mah se, hnathawh hi keini aia an lak runthlak vang a ni ber zawk awm e.

Zingkarah hian Aizawl aṭanga sumo chhuak tur tamna Zarkawt leh Dawrpui pheiah te leh Vanapa Hall kawt bawr velah kawngsir mipui kalna tur behchhana rem leh rem loa hun sawn theih thingpui dawr siamte hi an hlawk ngawt ṭhin ang. Tam tak thawh hmain sum an hailut fe awm e. Veng hrang hrangah thlabia sum seng meuha dawr luah si hi ‘Mizo thingpui dawrah ngei’ pawh ti ila dawr tur mumal an awm har khawp. Chutih rualin Vai thingpui dawrte erawh veng tinah a dawr hawng hma leh ei tur nei hmasa an ni thei lawi si.

Time zone leh sikul ṭan hma

Chanchinbu lamah pawh Time zone chungchang hi ṭum hnih khat chu ka lo thai lang ve tawh. Sikul ṭan hun sawn hma te hian kan work culture-ah nghawng a neih chho dawn avangin leh kan khawsak phung leh nunphung a her danglam deuh dawn avang leh nghawng chhuah tur pawimawh tak a neih tlat avangin tlem chu insawi zawm leh teh ang.

India hi ram lian tak a ni a, chhim leh hmar a ni emaw chhak leh thlang zawng pawhin khawvel ram lian berte zinga mi a ni. Chuvangin, a ram khawchhak kil leh a khawthlang tawp hun inthlauhna chu darkar hnih lai a tling. Keini India hmarchhaka awmte hi chuan ni chhuak hi India ram hmun dangte aiin kan hmu hma. Entirnan : Kohima-ah 4 a.m. ah khua a var chuan Mumbai-ah 6 a.m velah kawl a eng dawn tihna a ni a, darkar 2 vel zet zawtin kan inthlau, heti chung hian India ram hian sana khat, hunbi khat (single time zone) kan la hmang reng.

Kan nitin hun hman dan chaw ei hun, hnathawh hun darkar, mut hun zawng zawng hmun dang nen inang thoa kan kal avangin North East lam hi kan tlai phah bik ta vek a, he hun chuang hlu tak darkar 2 bawr vel, nitin maia kan paih tlingkhawm hi kum khatah chuan kawng tin renga hnufumna tham a ni - India hmarchhak state tan hi chuan.

Hman ata tawh tun thlengin India hmarchak hi mahnia inmual vawm hran duh avanga hel tamna la ni reng a ni a, N.E. tan inlakhran lehzualna (alienation) thlentu a ni thei ang a, hei ringawt pawh hi Central sorkar tana siam ngam awm lohna tur a nih hmel. Tin, Productivity hi nieng (sunlight) neih belhah a innghat em? Rilru leh kan work culture zawk hi a ni em tih te pawh ngaihtuah tel a pawimawh awm e. Chuvang chuan tun dinhmunah Mizoramin hma kan nan kan NE state dang emaw sorkar laipui te pui leh pun loa kan tih nghal theih tur thil engnge ni ang? Kan hnathawh hun leh thawh dan phung thlak hi a ni thei mai ang em? Pisa ṭan hma leh ban hma emaw naupang sikul ṭan hma leh ban hma te hi ti chin ila, daylight saving pawh chawp leh chilhin a awm nghal ang a, midang tibuai loa state rem hre tak nihna a ni mai lo maw? Chuta tana tun Sorkarin sikul ṭan hma an relthlu pawh hi ṭhenkhat tan chuan kan tih ngai miah loh a nih avangin a huphurhawm viau tih ang, an hriatthiampui awm rualin han tih chhin chu a ṭhat hmel viau.

Thil dangah Sorkar in sum leh pai tamtak sengin enchhinna leh prog. Dang a kal pui fo laiin sikul tanhma hi chu Sorkar sum heksakna awm miah lova zing thawhhma ringawt hmanga en chhinmai theih anih avang hian ruahmanna tha tak a ni thei.

A nghawng tur

A tha zawngin sikul tan hma hian nghawng chhuah anei nghal fur ang a, kan hmanthiam phei chuan sikul chang nilovin Pisa kai hun te thleng pawh hian sawn a fuh zel zawk thei bawk.

Ram tamtak chuan DST an tih mai, Day light Saving Time hi an ngai pawimawh a, an sana darkar khat emaw aia tam in an herh hma a, a daihzai thei ang berin an ni eng hmuh chhun an hmang a, chu chuan thar chuah a ti tam a, Ni lan laia hnathawh tam chuan kawlphetha (power) a save.

Kan ṭhenawm Banglasdesh pawhin DST hi 19h june 2009 aṭangin a hmang ṭan a, a sana darkar khata her hmain (Bangladesh standard time), a mean Longitude 90 E ni si kha 105 E ah a set tak avangin darkar 7 laiin GMT aiin a hma a, darkar 1½ laiin India aiin a hma ta thung a, chumi awmzia chu keini India hmarchhak aia nieng darkar chanve vel laia hmu tlai zawk si kha keini zing 10 (IST) ah Pisa kan kai chuan Bangladesh pa chuan darkar 1½ lai hna a lo thawk tawh tihna a nih chu.

Tuna sikul ṭan hma ringawt pawh hian a ṭha zawngin nghawng a nei ang a, zing naupang hruai taxi-in hlawkna an hmu hma ang a, tiffin pai tur siamtu thingpui dawr thlengin inbuatsaih hma na tham a lo ni zel ang, thil dang zuarte pawh. Naupangin tlai lam hunthawl an neih te hi suahsual rawngbawl nan hmang mai turah kan ngai deuh ṭhin. Hmanlai pawhin siuk naupang hi nu leh paten an fehsan a, an sikul bang lo chiauau tur an awm chuang lo, an sual tak viau phei chu kan hre chuang lo.

Tunlai khawvel changkangah phei chuan an nitin sikul zirtirtute leh an Sande sikul zirtirtute hian tlai lam hunthawl an hman ṭangkai dan turte an va ruahman thiam dawn em. Eizawnna zawng pawhin naupang chawhnu hunawl hmang thiam tak tak an lo chhuak ang a, kan sawi sen loh leh tuna music zirna sikul emaw infiamna lama coaching an kal piah lamah hian khawpuiah kher lo pawh mahni khawsakna hmun mil zelin a lo awm chho ang a, tuna suangtauh thiam mai lo thlengin tih tur leh hunawl hman ṭhatna tur chu a lo piang zut zut mai ang.

Tlai lam hun hman daihzai kan thiam ang a, vantlang tana kan inhmanna hla zir, meeting, mitthi ral leh hnatlan hun thlengin a lo danglam ang a. Pisa kai hun sawn ni phei se chuan Pisa hun chhunga mitthi ral, mitthi vui leh inneih programme etc. zawng zawngte pawh min dawrtute tibuai loin chawhnu lamah sawn a lo ni fur ang. Hmasawn tur chuan tihdan phung leh kal dan ngai thlakthleng a ṭul chang a awm, chumi atan chuan mitin inpuahchah a fuh awm e.