Written by
ZD Vanlalmalsawmi

Mizo Kristiante tihṭhaih a hlauthawng reng tur kan ni bik em ni? HMANAH ZU, TUNAH YOGA!!

(Thlarau suak, Zawlnei der, Khawchhak lungpui lum,

Kohhran Pâwl Chhuahsan, Chhiarpui Sakawlh, 666, UID etc.)

“...in chungah thlamuanna awm rawh se... Engahnge in mangan? Engah nge in rilruah rinhlehna alo awm?” Luka 24:36-38

Khawlvel pum huap, Kristian ram leh hnam thlir pawhin Pathian khawngaihna avanga, ram him leh ralmuang, ram ropui leh zahawm ni ṭhin te pawh chuaiin an lo hniam zo ta. Sum leh pai thiamna leh khawsakah sangin lang mah se khawi ram mah hi Pathian an ṭih leh an zah vanga ram ralmuang a sawi tur an awm ta meuh lo. Tunlai hun ang reng renga khawvelah hian lungawi lohna leh innghirnghona, inthihchilh duhna te ala sosang ngai awm love. Kan fin tak vang leh hmasawn vangah kan ruat a ni mai thei e, kan hmasawn tak vang leh fin vanga lo pung zel a nih phei chuan, hmasawn hma leh mawllai a ngaihawm thei mai dawn a ni. Hmasawn zel leh fin zel hun tur pawh a huphurhawm hle thei mai dawnin a lang.

Mizo Kristiante pawh chutiang khawvela kan chen mek lai chuan Thlarau leh tihtakzet (Thutak) a Pathian chibai buktu kan nih hi a pawimawh telh telh dawn a ni. Hnam tlemte, hmun chengker leh kilkhawr, khambakbahai kara awm chanchinṭha in min zawngchhuak a, kan vanneihna leh malsawmna dawnte hi chhiarsen rual an ni lo. Thlarau pawlna leh harhtharna in min chenchilh deuh reng a, Pathian hminga thiltih leh hun hman kan ngahin, inkhawm tam ber hnam pawh kan ni hial awm e. Thlarau thianghlim a harhtharna alo thlen changa thlarau suak leh zawlnei der lo chhuak ve fo ṭhinte hian harsatna tam tak Mizo Kristiante zingah an thlen ṭhin, thlamuan lohna, hlauhna leh awm hranna alo chhuak fo tawh ṭhin a ni. Khawchhak lungpui te, Kohhrana hming thaichhiat leh pawl chhuahsan te, Ration Card, Sakawlh, 666, UID ang chi Sawrkar hmathar lakna thlengin Mizo Kristian ten buaina kan tawk reng a nih hi.

Zu hi engkim tehfungah a hmantlak loh a, Pathian thu hi engkim teh nan hman zawk tur a ni. Bible chang hmunkhat ami chauh han tarlang ta ila. Ephesi 5:18 “Uaiin ruiin awm suh u... Thlaraua khatin awm zawk rawh u” a ti hmiah mai a ni. Chaklohna neiṭheuh chu kan ni teh meuh mai. Engpawhnise, helai Bible chang khat thu chauh hian Zu chungchang thua Kristiante awmdan tur min hrilhfiah ngawt mai. Kohhran pawl tinte hian Zu chungchangah dan leh dun felfai tak an nei ṭheuh. Ram dan, Civil Law leh Pathian thupek a inkalh chuan ringtu chu Pathian lamah a ṭang tur a ni. Mahse, hriatchian ṭul em em a awm. Pathian ringtu ka ni a, Sawrkarin ka chanvo mi chhuh avangin Sawrkar ka do tur a ni lova, Sawrkarin Pathian chanvo a chuhpui erawh chuan Sawrkar thu chu ka do tur a ni tih hi. Tuar a ngaih pawhin thih thlengin Martar-in kan tuar mai ang, chu chu Pathian thu a ni. Mahse, Kristiante chu khualehtui rinawm, Sawrkar dan zawm tur kan nih Pathian thu aṭang pawhin a fiah em em si a ni.

Tunlai Media lamah kan sakhaw hruaitu Berampu te, Rev. hialte leh khawtlang nun veitute pawh an tel awm e. Zu tem ngai miahlo mahse ruihchilh chunga Zu hmanga tehkhawng vilik anga ngaih theih thuchhuahte hian Mizo Kristiante min ti chiai ang tih a venthawn awm theiin a lang. Jaylallitha, Tamil Nadu chief minister khan chhia a chham niin Zu dawr 500 a khar nghal, a ropui hle. Bihar chief minister Natish Kumar-a chuan an ramah Zu zawrh a khap bur avangin leh Tripura CM Account cher zia kan hriatte hmanga teh chuan mi thianghlim leh ṭha tawpah kan chhuah daih thei. Tunah Yoga chungchangah pawh Mizo Kristian te Internet leh Whatsapp-ah kan buai nasa em em. Bihar CM chuan Bihar ram chhungah pawisa hek mai mai tiin Yoga Day hman a remti lo. Yoga avanga mangang viaute chuan ropui kan ti mai thei e. Heng C.M. Pathumte thil ṭha tihte hi Hallelui kan pe mai lo maw.

Bible aṭanga ringtu in kan teh thung chuan heng C.M. Pathum thiltha tihte hi anmahni leh an mipui nuai tam takte sual thawi nan a tling zo lo a ni. Lal Isua, Lal leh Chhandamtu a la pawmlo an nih avangin. Mizo Kristiante zinga kan Beram pu ten an sawi mawi lutuk chuan Beramte tuilairapin min dah thei mai dawnin a lang. Beramte eitur Gospel ruaiṭheh aiin, ringlo mite thiltihṭhat Social Gospel Ruai Ṭheh hian an Beram te min hrai tlai zawk ang tih a hlauhawm hlel love. Chuvangin, Isua hmaa an kun a, an tlantu ani tih an hriat theih nan Mizo Kristiante hian i ṭawngṭaisak ang u. A chhe zawnga sawi chuan Bihar chu dan leh dun awm lohna leh mihring in philna ram Jungle Raj/Gunda Raj tia sawi niin an School Board Exam Hall tukverh aṭanga entawn tirtu tamzia (Internet-ah) an tarlang nasa. An HSSLC Political Science Topper pawhin Political Science chu (Eisiamna lam) tiin a chhang mai mai a ni. An School Board hotute leh Topper ṭhenkhatte pawhin thubuai neiin ala inmun mek.

Good Governance leh Corruption chung-chang thuah pawh a ni tho mai, Mizo ten thu leh hlaa kan miril, an thu leh hla miten an ngaihchan ṭhupte pawh hian an talent ropui te hi mite rilru leh Pathian rinna thlenga chiai nan a thawk thei a ni tih an hriat ava pawimawh em. Mithiam inkawm khawmna TV-a lo lang pakhatah chuan Mizo pi pu ten Chakai ang mai, sakhua pawh neilo an lo tih ṭhin Pathian awm ringlo leh sakhaw neilo Communist Party chief minister Tripura ami Bank Account-a pawisa a neih tlemziate, a corrupt loh zia leh entawntlak zia an tarlan ruala a Thlarau an lo khuallian hial maite kha Mizo Kristian Ṭhalai huaisenna pawlh daltu a ni ang tih a hlauhawm. Kan rinna aia kan ngaihsan zawng leh kan ngaihhlut zawngte kan dah lal hun hi a lo thleng ta mai em ni? Khawvel zim zelah hian kan hman leh sakhua, vantlang nun zawng zawngte hi hnamdang leh sakhaw dangte nen dialogue kan neihna ang mai a nih tak avangin Christo-Centric Dialogue sakhaw hruaitute hian innghah nan hmang zel thei se. Mizo Kristian politician te paw’n ringlo mite aia thil ṭha tih theihna an neihzia hi 'Political Will ' ah nei thei se ava duhawm dawn em. Mizoram enkawl tur chuan Mizo Kristian an ṭha ber, Party bik erawh ka sawi thei lo.

Mizoram hian hri a vei a, a na a, mipuite chu an na a bual bual a ni mai thei. An damna tur hi ngaihthah lovin hmanhmawh a ngai, khawvel mifingte leh mithiam ten damdawi nia an rinte chu kan ring ve mai dawn em ni? Mizo Kristian Kraws thuchah Pathian thiltihtheihna kawltute hian kan khawtlang nun siamṭhat nan khawvel mite hmanrua bawk hmang vein thlarau a kan lo din tawhna hmun sang hi kan tlakhniam san ve mek em ni le? Mizo Kristiante khawtlang nun alo sawprawp ta a nih chuan Politics-a hmun inchuh vang mai a ni thei lovang a. Sum ngainat leh duham luat vang ngawt pawh a ni hek lovang. Heng hian nun a tichhia a, Pathian min hlat tir ngei mai tih chu a dik a ni. Mahse, heng lo thlen hma hian mimal nun leh vantlang nunah (Spiritual Crisis) thlarau lam nun chhiatna alo thleng hmasa tawh zawk ṭhin tih hi a dik em em a ni. Mizo 100% Kristian inti ṭhin, vantlang nun leh Sawrkar Office kan hnathawhna hmun tinreng hi Pathian leh a lalna hmun leh chanchinṭha puanna hmun a nih zia kan hriat thar a ṭul. Mizo Kristiante hi mangang leh rum reng renga chanchinṭha pawh hril hleithei lova thlamuang lo leh thlabara chiau chiau tur kan ni lo. Ni hnuhnungahte chuan hun khirh takte alo la thleng dawn, chung atana ralthuam famkim la tura lo inbuatsaih lawk tur kan ni. Nilaizan Thupui Mizo Kristian ten kan inṭawm zan kha ngaihtuah ila, Nilaizan Thupui neilo Kohhran hrang hrangte pawhin ‘LIRNGHING’ tih kha Biak In chhung leh pawnah kan thupui inṭawm a ni. ‘Aw Zoram, ram vannei mi, i chhungah Isua a leng si, min ngaidam zelin min la lawm.’ Khawvel thli leng velah hian Mizo Kristiante hi thlabar leh lungngaia rum rum tur kan ni lova, ram tihnghin rual loh kan pan mek tih i hria ang u.

Johana 16:33 ..Khawvelah hian hrehawmin in awm ṭhin, nimahsela thlamuang takin awm rawh u, keiin khawvel ka ngam ta.”

- ZD Vanlalmalsawmi