Pên khat tê têin aw

Hlawhtlinna tlanga lawn tur chuan pên khat te tea kal a ṭha ber a ni. Chuti ni lova a pumpeihna kawng zawnga lehkha lem kan siam chawp zel chuan a ṭha dawn em ni? Mahse, maw, kan ramah hian lehkha lem siam chawpa chanvo ṭha chang ṭhin an tam tawh an tih chu maw le. Leilet lem hmanga sum hmu te, in hmun lem hmang hamṭhatna dawng te, sangha dil lema sum hai lut te, sawi tur a tam awm e; sawi sen a ni lo ang.

Engtizia nge ni ang heti em ema kan ramah sual a ngampat mai le? Lalpa zawn chhuah ram kan inti a, piangthar lah chu kan tam em em tawh si a. Kan kalphung leh kan kal dan bawrh bawrh hi chu inenchian kan ngai a ni. Pathian hian mihringte hi ramsa chak tak taka kal ṭhin, an duh zawng hap bawrh bawrh ṭhinte ang hian min siam lo va, kan pianzia pawh a dang daih a ni. Chuvangin, 'Kal chhet chhet, artui hlawh hlawh' tia awih tlei kan ni reng a. Hei hian, hringnun kan hmanna kawngah pawh hian kal buan buan leh kal bawrh bawrh tur kan ni lo a, pên khat te tea kal dêm dêm tur kan ni zawk a ni tih a entir awm e. Hezekia pawhin engtin nge a tih kha, 'Ka nunna thawpikna avang khan ka dam chhung kum zawng zawngah chuan zawitêin ka kal dem dem tawh ang,’ (Isa 38:15) a lo ti a nih kha.

Tunlaiah hian hmânlai angin kan ke ngeia pên khat te tea kal loin, lirtheiah leh thlawhtheihnaahte chuangin, hun rei lo teah kan tum ram, hmun hla tak tak kan thleng thei tawh a. Hengte avang hian em ni ang, hlawhtlina chang tur pawha pen khat te tea pen lo va, awlsam taka dinhmun ṭhaa din kan tum tak zel ni?

Kristian ram inti, piangthar tam em emna ram ni si-ah hian chiahpuam leh khehpuamte a lar em em mai a, phal loh thil kuhva ro phurhte leh thil dang pawh kan tih hreh tak dêr lo mai. Miin kum tam tak an sual chhuah chu kum hnih khat leka chan ve tumin politic-a a ti theitu nia kan hriat chu kan bâwr luai luai a, kan pathian biak a nih tâk ber hi. Rokunga chuan, 'Thil ṭha tiin sualna do la, nunna kawng dik zawh la’ a tih chu kan hlat ta hle niin a lang. Duhamna leh mahni hmasialna kawngah kan pêng ta vek a ni lo maw? I ngaihtuah chiang teh ang u. Eng kawngah pawh dinchhuah kan tum chuan pên khat te tea pêna dinchhuah hi a ṭha ber a ni.

Kan tualzâl nun ṭha lo takin kan Kristian nun kawng pawh a hruai dik lo zo tawh. Lal Isua’n, ‘Hnuhnung berte pawh hmasa berah an la awm ang,' (Mk. 10:31) a tih chu changchawiin rinna kawng kan zawhnaah pawh naupan têt lai aṭanga pên khat te tea kal tum loin, puitlin hnua chhandamna camping-a luh hi rinna kawng zawh ṭanna emaw kan ti zo tawh. Kan han lut a, kan chhuk chiah chu kan lâm lâwp lâwp a, kan zuang zawk zawk mai a. Ri luih luih a, lâm luai luaiin inawih tlei kan tum a, mi aia changsang, mi aia hmu chiang inti kan tam em em a, rinna kawngah pên tam pawh kan pên hmain rawngbawltu lar nih kan tum nghal ringawt mai zel a nih hi. Kan rîk luai luai loh chuan rei lo teah ka da kan leh thuai si. Hawh u, pên khat te tea pênin Zion tlang lâwn hi i zir tawh ang u.

Kohhran hruaitu duhawm tak takte u, kan kal dan pangngai hi a ṭha kan ti reng mai dawn em ni? In beramte awm danah hian in lungawi chiah maw? Mizoram dinhmun hi a ṭha in la ti chiah maw? Ruihhlo vanga kan thi zawih zawih te, ‘Pathianin a zawm tawh chu mihringin ṭhen suh se,’ tia inkutsuih tawhte inṭhen nasatzia te, HIV/AIDS-in min chên chilh nasatziaahte leh duhâmna sual bâwiha kan tàn nasatziate hi in hmu lo em ni?

Zawlnei Jeremia chuan, ‘A tê ber aṭangin a lian ber thleng pawhin, mi tin duhamnain an khat si a, zawlneite leh puithiamte meuh pawh mi tin hlemhle takin an che a ni. Ka mite hliamte chu ngaihsam takin an ṭha a lawm, an ṭha alawm tiin an thawi a, an ṭha hauh si lo va,’ (Jeremia 6:13-14) a lo tih ang mai kan ni ta e.

Tlawmngai pawl YMA-te chu tunlai boruak ang zelin an inher rem zel asin. Thlân laih chungchangah te, khawhar in riah chungchangte pawh, kan kal dan pangngai hi a la ṭha an ti reng lo asin. Ri luai luaia min awih thlei tum tawh loin, rinna kawngah pên khat te tea kal dan min zirtir ve tawh teh u.

Tuna kan kal danah hi chuan a au ring ring leh a vir chak chakte kohhran rawngbawlnaah an kai sang chak a. Fimkhur taka kal dêm dêmte hi hmu chiang loah kan ngai deuh mai a ni lo maw? Chuvangin, a thâwm ná ná hi a piangthar ṭha an ni vek lo a; a vir chak chak hi a hmu chiang an ni chuang lo. Kan ram dinhmun hi ngun takin bih chiang ila, eiruk nasat avanga mualpho hlauva inthup nana thawhlawm pe ṭawk ṭawk te, Pathian thu tuipui ber ber anga lang thiamte kan tam tawh a nia.

Hawh u, 'Kristian kal fimkhur rawh, hlauhawm a hnai, hemi khawvela i awm chhung zawngin' tiin kohhrante hian fimkhur taka kal dan inzirtir ve tawh ila. Kan ni tin nunphung pangngaiin, Thlarau Thianghlim kawng hmuhtir la, ‘Chhûm leh mei awm ang che, pên khat pawh ka kal dik lo vang, hmahruai i nih loh leh,’ tiin pên khat te têin i kal ve tawh ang u.

- Hausanga Hauzel