Aw, mei ropui!

Mizote hi kum tin mai khel lova mahni ram ṭha lai hal kang duai duai ṭhin kan ni a. He kan thil chin ṭhin, kan nuna bet tlat, kan tih reh hleihtheih loh, kan culture pawimawh tak ti pawha sawi theih ni hiala lang hi, a ṭhat loh tehchai em avangin, kan hnung deuhah pawh khan a tihel nan “Fire Festival” kan tih khum chiam tawh a!

Mizote’n kan pual bika festival kan neih ropui rapthlak ber mai chu kum tina lo kan hal dur dur ṭhin (fire festival) hi a ni mawlh awm e! An Rio Festival te nen chuan a inang lo mang e maw? Hmasang kan pi leh pute hun lai ata tawh, mahni ram ṭha lai hal kan dur dur hi kan nun khawchhuah nan a pawimawh tlat si a, vai chhangthawp zuar mai mai pawhin an ram ṭha lai an hal duh miah loh laiin air conditioned car nena tleng zer zer ṭhinte hian kan ram hi kum tin kan la hal dur dur a, kan rawh kawng chhe zo ta chu a nih ber hi!

Kulkhut khawpui khir un mai te chu ṭhenawm kaiṭen ang maiin a thei fate chu chuangkai zur zut tawh mahsela, a ni, leipang lehlamah khawmpui lian hmangin thlawk nitin mahsela, kum tin mai khel hlek loa mahni ram ṭha lai kan hal dur dur chhung hi chuan kan changkanna te hi a kawrawng mai a ni. Mithiam leh changkang inti hi a za telin Zawlkhawpuiah leh Lunglei khawpuiah te hian insulpel suau suau tawh mahila, mahni ram ṭha lai hal chhe lo zawnga ei zawn dan kan la ngaihtuah chhuah thiam loh chhung hi chuan kan changkanna chu a lem mai a ni.

Mi changkang chin leh khaw hawi zau chinten global warming an buaipui tawh lai leh an mangan pui em em tawh laia mahni ram hal chhe dur dur ṭhin zinga lo in tih changkan viau pawh hi lemchanna kawr hak ang lek a ni. Mi fate’n khawvel chhe zel tur venga theih patawpa ṭan an lak laia kum tin mai khel lova ram ṭha lai lo la hal vut vut ṭhintute zinga inchhawng sarih neih leh motor man to neih hi vawkpui necktie awrh nen eng nge lem chuang le?

Ni, Saisih mual pangper thlaa thing leh mau zawng zawng kan han rawt kawng thla miat a, kan han hal ta hem hem mai ṭhin a! Chuti ang mei alh rapthlak tak inlalawn zuai zuai mai leh puak tuk tuk mai chu nunaute’n a khawnawtin kawtchhuah aṭangin an lo thlir a, hmuhnawm an tihzia leh sakhi kang hlum tam turzia chu an in hrilh sup sup kum tin mai a ni.

Meidil ni hial awm khawpa rapthlak, lo halna mei alh inhlap sen zuai zuai mai chuan ṭhawngaleivir siamin hremhmun zepui a chhuah a, meikhu dum tur ngunin a zem phui chho ngut ngut a, vansang lamah in la vingvial chhoin a chuan chung berah par a chhuang var hluk mai a. Chuti ang par rawn chhuang te chu ennawm ropui thlirin kan thlir a, mei alh rapthlak tak leh meikhu dum chhah tak vanga mangang thlabara tlanchhe kual vel ramsa leh savate sa tui turzia chu ngaihtuahin hrawk bawk kal rulh rulhin chil kan lo lem lawk a!

Lo atana ṭheh chin ram zawng zawng a kang fai ta maw tih ve leh, thingtuluang la mut vam hiam huam te pawh pawisa phal tawh loin, chhantu nei lo ramsa kanghlum zawng turin mipa tawh phawt chu kan tlan dur dur a, a hmu hmasa sa chu a neitu an ni mai. Thing leh mau a tih chhiat tamzia te, nungcha chi hrang hrang leh ramsa a tihhlum tamzia te chhut hauh loin a kum tluan maiin vangvat leh thosi karah hlo har nen kan inchai a, kum a han tawp a, hawp khawp kan thar chuang si lo. Kan chenna khawvel nasa taka kan tih chhiat bakah kan mang a la ang zui a, hloh hlir hloh hlir a ni ringawt mai a, hei lo liama chhiatna zakhua?

Loh theih loha tlangram lo neitute kan dem lo; tih theih dang an nei tlat lo. Cheng sangkhat lek thawh chhuah dan ngaihtuah tura motor car cheng nuai tel man nen inti changkang taka meeting tura kal ṭhin, mahni pum puarna chauh ngaihtuah, a ram pumpui hmasawnna tur duang chhuak thiam lo leh ngaihtuah ngaihna pawh hre lo ‘mithiam’ intite hi kan dem a ni!

An thiamna te chuan an pumpui a pel pha mawlh lo a, zak hlek loa eiruk chu an thiam ber subject a ni awm e! Politician-te chauh kan dem lo, mi thiam leh mi changkang inti chin ngawt pawh indip ria tham kan awm tawh laiin, kum tina mahni ram ṭha lai hal kan dur dur bansan dan hi kan la chawk chhhuak thiam chuang lo maw? Mizote u, zak ula, kun ngawih ngawih rawh u. Kan zavai hian mawh kan phur a ni.

Kan pipute khan AD 1700 velah Ṭiau lui an rawn kan niah han ngai chhin ta ila, tunah kum AD 2015 a ni tawh a, kum 315 leng zet mai chu kum tinin ram ṭha lai kan hal ta! Kum 315 chhung hian tlang ram kawng chhuk chhoah chhipa thil phurh kan la bansan thiam chuang lo a, tui hna awm mang lo nghakin tui um khirhin tui kan la chawi tlut tlut bawk. Khawiah nge changkanna chu? Khawiahnge hmasawnna chu? Khawpui lama mi tlemtein khawl thluak nei nena car chhuak thar an khalh avang hian he ram hi a changkang ta viau tihna em ni? An Hollywood nulate incheina anga kan inthuam ve avangin kan changkang ta viau tihna em ni? a ni lul lo ang. A mi cheng tam zawkte hi mi rethei, mahni ei khawp pawh thar chhuak zo lo leh nei zo lo kan nih chhung chuan, he ram hi ram changkang a ni ngai lo ang.

An London return chin ringawt pawh hi inchhiar ta ila, khawte run tham zet chu kan awm chiang ang a, an phairam zirna in ṭhaa subject thlan bik zir chhuak tawh chin ringawt pawh hi inchhiar ila, thah sen loh hial kan awm mahna! An thiamna leh finna te chu khawiah nge? Kan motor te chu lirh ngaihna awm lo khawpin Zawlkhawpuiah te chuan insi khep khup tuktin mah se mi pakhat a tual thih avanga hna dang zawng zawng ṭhulha a khaw chima chim dur dur ṭhin kan nih chhung leh mahni ram ṭhalai kum tina hal dur dur

ṭhinte hian he ram a kan filh vek hma chuan tawk chin kan hre dawn lo a ang hle mai. Chuti ang nun nghet lo leh le lo zingah chuan sum thianglim lo hmangin lo in ti vai ṭingṭang hle mah ila, kan ropuina chu ek lung thi tawh ang chauh a ni.

Kum tin maiin tlang hrang hrangah kangmei a chhuak a, mei leh Mizo nun inzawm nghehzia hi sawi mai aia thuk a ni. Sawrkar lam leh YMA lamin theihtawp an chhuah ṭhin chung pawh hian, kuminah ngawt pawh kangmei vangin mi eng zatin nge nunna chan leh tawh, a va rapthlak em! Ṭul loa kangmei tih chhuah hi tih reh a harsa dawn a, chuvangin, a kipuiah chhu ila, kangmei leh kan rilru inzawmna hrualhrui tal chat turin a mi tam zawkina kan eizawnna tlangram lo neih hi, a aia ṭha zawk leh hlawk zawka kan thlak thiam a ṭulin a hun ta hle a ni.