Mahni inenfiah a ngai ve ṭhin
PHE Department tui kan dawn man (tui bill) hi thla khatah Rs 500 erh awrh kan pe tlangpui a. Ṭum khat chu bill rawn kal leh chu Rs 50,000 chuang a ni daih mai a, kan phu zuk thei hial! Kan tui bill sang vak mai hi sawrkarin bill a tihsan vang a ni lo tih erawh kan chiang a, bill siamnaah eng emaw fel lo a awm vang a ni ang tih a hriat nghal theih mai a; sawrkar han dem chiamna tur a awm lo. PHE hotute hnenah kan sawi a, bill an ennawn a, thla danga kan chawi zat vel tho kan chawi leh ta zawk a. Kan lawm hle.
Tuna sawrkar mek ZPM hian electric bill leh tui bill tihsan an tum loh thu an sawi niin ka hria a, a lawmawm. Mipui, khua leh tuite chhâwkna lawmawm tak a ni. Chutih laiin, mipui lam hian kan bill a san hlekin phun mai kan ching a, sawrkar dem nghal ngawt maite kan ching ṭhin. Thil ṭhenkhatah chuan sawrkar demawmna lai pawh a awm thei ngei ang a, mahse, keimahni lam felfai loh zawk vang a ni ve fo tih kan hriat a ṭha.
Tui bill leh electric bill-te hi thla tin a inang vek lo a, a tam chang a awm a, a tlem chang a awm bawk. Chhungkaw tam tak hi kan khawsak a awlsam tial tial a, kan nuamsa tial tial. Electric current leh tui hmanna tur kan ngah zel a, kan hman a tam zel chuan bill pawh pung ve zel mai tur a ni. Hei hi mipuiin kan hriat ve a ngai.
A hma aia bill a pun avanga sawrkarin bill a tipung ta anga ngai nghal ngawt mai, phun leh sawrkar sawisel zung zung hriat tur an awm leh ṭhin. Kan bill a pung a nih chuan bill lehkhate en chiang ṭhin ila. Thla hmasa lama mi aiin rate (tariff) a sang em tih te, meter reading a pung em tihte en ṭhin a ṭha.
Sawrkar (electricity regulatory commission a ni zawk nghe nghe)-in tariff a tih pun loh chuan bill-ah tariff a pung thei lo, a pung a nih chuan technical error vang a ni ang. Electric bill tihpun a nih loh tur thu sawitu ZPM sawrkar hnuah tariff (rate) tihpun a la awm lo a, bill a pung a nih chuan sawrkarin current/tui hman man a tihpun vang a ni lo tih hriat a ṭha; meter reading a dik bawk si chuan kan hman tam tak vang a ni zawk ang.
Nasa taka bill pung thut hi thawktu lamte'n tih dik loh leh tihsual an neih vang emaw, kan meter a dik tawk loh vang emaw a ni thei; keimahni kan inenfel a ngai tihna emaw, department lamah kan chinfel a ngai tihna a ni ang.
Sawrkar hian thil a ti dik lo a ni emaw, an insawi leh intiam ang ni loa tariff an tisang emaw a nih chuan kan sawisel tur a ni tak meuh mai. Mahse, tariff tihsan pawh awm si loa kan bill a pung si a nih chuan keimahni lam kan inenfiah ve tur a ni; keimahniah dik lo a awm thei tlat. Kan hman zat lam ngaihtuah duh si lo a, bill a pun avanga sawrkar dema sawisel nghal ringawt hi chu a dik bik lo a ni.
- L. Zikpuia