Written by
- Huna Kawlvawm

Bangladesh buaina hian India a nghawng ang em?

Bangladesh Prime Minister Sheikh Hasina chu kum 15 Prime Minister a nih chhungin Bangladesh ram sum leh pai dinhmun nasa takin a chawi kâng hman a. Kumin January 8, 2024 khan a thil tum lian ber chu kum 5 lo awm leh tur chhungin Bangladesh ram chu sum leh pai dinhmunah ram hmasawn dinhmuna hlan kai (advance the country’s economic progress) a ni. A lo suangtuah erawh a beisei lâwk loh thil avangin August 5, 2024 tlai lam khan Bangladesh ram ram tan hna thawk leh thei tawh ngai lo turin Prime Minister nihna a bânsan a ṭul ta a. Sorkar hnaa hauhsakna leh a rorel chhunga mi tam tak lungawi lo mipui thinrim sa hulh hulhin an pâwng chîl hman loh tura a ramah pawh awm thei lo tur leh minute 45 chhunga Bangladesh ram chhuahsan tura nawr luih a ni ta a ni.

India nen insumdawn tawn nasa

Bangladesh ram hi India ram ṭanpuina avanga kum 1971-a Pakistan kut aṭanga zalenna hmu an ni. Hetiang hi ni mah se, Bangladesh ram hi Muslim ram a nih miau avangin India, Hindu ram hi a pâwng a takin a ṭhian ṭha atan a duh kher chuang lo.

Sheikh Hasina prime minister chhung hian India leh Bangladesh inkungkaihna leh insumdawn tawnna erawh a ṭha tak zet. Hei vang hian India ram thil siam leh thar chhuahte chu Bangladesh-ah hian rél hmangin an thawn liam zur zur a, India-in Bangladesh siam leh thar a leisak aia tam fê zawk Bangladesh hian a leisak avangin India tan chuan lak luh aia hralh tam zawk (trade surplus) a ni.

Sheikh Hasina prime minister a nih loh hnu hian India ramin a thil siam leh thar chhuah Bangladesh ramin an lei zat hian a tuarin a tlahniam ang em tih hi ngaihtuah tham tak a ni. Hei mai hi a la ni lo, Bangladesh leh India ram inkara insumdawntawnna ṭha zawk, Free Trade Agreement (FTA) nei tura hma an chhawp mek pawh hi tihpuitlin lohin a awm thei a ni.

India leh Bangladesh inkara insumdawn tawnna hi kawng tam tak a ni a, Bangladesh mi India rama damdawia inenkawlna (medical tourism) leh India thil siam chhuah hma zauhna (corporate expansion)-te chu Sheikh Hasina awm loh tuar thei tur zinga ngaih a ni.

Garment industry

Bangladesh hi khawvel puma thawmhnaw, puanthân siamtu lian leh pawimawh tak a ni a, a hmanraw pawimawh ber là (cotton) hi India ram aṭanga an lak luh a ni. India hian tangka kum 2023-24 chhung khan la (cotton) hi Bangladesh hnenah cheng tluklekdingawn (billion) 11 man a thawn chhuak a, a hma kum 2022-23 khan dollar tld. 12.21 man a thawn lut bawk. Hetiang tho hian Bangladesh aṭanga India thil lak luh chu tld. 1.84 niin a ni a, a hma kuma dollar tld. 2 aiin a tlahniam.

India ramin Bangladesh hnena a thawn chhuah (major export)-te chu là (cotton) bakah, thei leh thlai (vegetable), coffee, thingpui (tea), spices, fu (sugar), chhang lam (confectionery), refined petroleum oil, chemical, iron & steel leh lirthei (vehicle) a ni. Bangladesh aṭanga a lak luh lian zualte chu – sangha (fish), plastic, leather leh apparel-te a ni bawk.

Global Trade Research Initiative (GTRI)-in a chhinchhiah dan chuan, India-in Bangladesh hnena a hralh chhuah hi thil chi hrang a tam hle a; a tam zualte chu–agriculture, textile, machinery, electronic, auto part, iron & steel, electricity, plastic-te a ni. Heng thil thawn chhuah tam berte hi chhiah pangngai anga hralh a ni a, a chhan chu heng bungrua leh thil hi South Asian Free Trade Area (SAFTA) Agreement-in a huam loh vang a ni. Bangladesh-in India hnena a thawn luh zingah textile leh garment a tam ber a, India rama an thawn luh zawng zawng aṭangin 56% lai a tling. Hengte hi SAFTA-in a huam avangin chhiah awm lo (zero tariffs)-in India hian a la lut thung.

Bangladesh ram inawp danah buaina (political turmoil) a awm tak avang hian India ramin Bangladesh hnena thil a thawn chhuah leh insumdawn tawnna hian a bahlah phah theia ngaih a ni. Hetiang hi thil thleng thei ni mah se, S&P Global Ratings chuan sumdawnna lam a nghawng thlen loh tur thu a sawi.

Andrew Wood, Director of Sovereign and International Public Finance Ratings (Asia-Pacific)–S&P Global Ratings chuan, “Bangladesh ram mipui thil mamawh tlahniam thei (weak domestic demand) a nih avangin Bangladesh ram thil lak luh (import) hi India ram aṭang pawhin tlahniam thei a ni ang,” a ti.

India ram hi khawvel puma bungraw chi hrang tam tak thawn chhuak tam a nih avangin Bangladesh nen an inkar sumdawn tawnna hi India ram thil thawn chhuah nghawng buai phak tura ngaih a ni lo a; khawvel ram hrangte hnena a thawn chhuahte hi Bangladesh hnena a thawn luh nen khaikhin chuan a tam tham em vang a ni. Bangladesh ram inawpna danglam hian tun tangka kum chhung hian lian takin a nghawng a rinawm loh a, India ram dinhmun hi economics leh politics thilah a ngheh ṭhat em avanga sawi nghîn mai chi chu a ni lo ang.

Suman Chowdhury, Chief Economist & Head Research, Acuite Ratings and Research chuan, "Bangladesh ram politics-a buaina hian India ram sumdawnna pumpuiah a ṭha lo zawngin nghawng a nei phak lo ang. Bangladesh hi India ram nen indawr tawn nasa leh pawimawh chu a nih ngei rualin, India ram thil thawn chhuah pumpui aṭanga tehin Bangladesh hnena a thawn chhuah hi 2.5% chauh a ni. Hetiang hi ni mah se, India ram là (cotton) thar chhuah Bangladesh rama thawn luh erawh a tam tham hle thung. Tun hma lamah pawh Bangladesh-ah India la thar chhuah thawn luh hi tihtawp a lo ni tawh a, India ram RMG (ready made garment) industry tan hun ṭha a inher chhuak hlauh thung a ni.

“India exporter-te chuan Bangladesh ram buaina avang hian thawmhnaw (ready made garment) global market aṭangin order hun eng emaw ti chhung chu khaihlak thei a ni a, hemi chhung hian India industry-te hnenah order rawn lut thei a ni ang. Ṭhenawm ram harsatna avanga remchanna lo lak hi India chuan a duh lo tih Mithileshwar Thakur, General Secretary Apparel Export Promotion Board chuan a sawi. India Garments and Apparel Industry hi tu mah tibuai chuang loin hma lam panin a ṭhang chho zel a ni,” a ti.

Bangladesh garments industry

Bangladesh hi khawvela thawmhnaw chi hrang hrang thawn chhuaktu lian zingah pathumna a ni. Kum 2023 chhung khan dollar tld. 38.4 man a thawn chhuak a, kum 2020-21 khan Bangladesh ramin ram danga thil a thawn chhuah 84% chu thawmhnaw a ni. An ram sum thawh chhuah pawh 18% leh a chung lam garments industry hian a thawh nghe nghe.

Khawvel fashion designer lâr ber berte hian Bangladesh ramah hian an thawmhnaw man to tak tak an order nasa hle. US, Europe, Asia ram hrang hrang thil siamtu company lian aṭangin Bangladesh-ah hian a ram mite nen thawk dunin, RMG (ready made garments) industry an din nasa a; hei vang hian ram changkang thiamna thar ber ber hmangin Bangladesh chhungah hian thawmhnaw siam, ṭhuina lian pui pui thawktu pawh sang tam tak awmna ther fur a ni.

Bangladesh-ah hian thawmhnaw siam chhuahna garments industry/factory 3,500 zet a awm a, thawktu pawh nuai 40 chuang an awm a, a tam ber chu hmeichhia an ni.

India zar an zo nasa

India ram hian kum 2016 aṭang khan Bangladesh ram chhunga hmasawnna ruhrel pawimawh – kawngpui, relkawng, lawng leh lawng chawlhhmun, etc thawhna atan dollar tld. 8 a pe tawh. India company Bangladesh-a sumdawnna leh hna thawk lian zualte chu–Tata Group, VIP Industry, Marico, Adani Power, Emami, etc. te a ni.

Source:

1. Financial Express, August 07, 2024

2. ICMAB, Growth and Contribution of Bangladeshi RMC Sector (icmab.org.bd)

3. Voice of America (VOA) (voanews.com), November 7, 2023

- Huna Kawlvawm