Zialung Cheraw lo pian dan
Mizo hian hnam lâm (cultural dance) kan nei nual mai a, mawi pawh a mawi hlawm hle. Kum 1994 khan Mizo lâm thar siam chhuah a ni a, a hmingah Zialung Cheraw tia vuah a ni.
A lo chhuah dan
Kum 1970 aṭanga 1990 chho vel khan Biate khuaah cultural club dingin an vung chho hle a. Lâm an tuiin thiam pawh an thiam thawkhat hle a ni. An thiam ve hle tih a lanna chu lâm turin mimal ang leh club angin Mizoram chhung mai bakah, Silvassa-ah te, Kerela-ah te, Culcutta-ah te, Dimapur-ah te, Guwahati-ahte leh Agartala-ahte an kal a, an lâm lâwp lâwp hlawm a ni.
Kum 1994 khan Biate Cultural Club member-te chuan Mizo lâm an thiam kim tawh hle a, zir thar tur pawh an hre tawh meuh lo. Chuti chung chuan member-te an la tui hle mai si a; ṭhenkhatin, "Lâm dan tharte hi phuah ila a ṭha ang," te an ti nawk ta mai a.
A ṭhiante’n ‘Lâm thar phuah chhuah’ chungchang an sawi chuan an zinga mi Pu Thanga Sailo rilru a luah ta hle a; lâm thar phuah ngei chu ṭhain a hre ta a. Tichuan, phuah chhuah ngei tumin a ngaihtuah ta tlut tlut mai a. A rilruah chuan Zialung khaw chhan Hrangkhupa chanchin lo langin, chumi lam hawia phuah chu a lo lang ta a ni.
Tichuan, a step kal dan tur chu a rilruah a lo lang zut zut a, amahin a han ti chhin a. Chutah, a club member-pui, lâm nuam ti tak takte chu a zirtir nghal zel bawk a. Tichuan, kar lovah lâm thar chu a puitlin thei ta a, a hmingah ‘Zialung Cheraw’ an ti ta a ni.
He lâm siamtu rilrua awm, amahin a sawi (concept) chu, Mizo thawnthu ngaihnawm tak, Zialung khaw chhan Hrangkhupa chanchin a ni. Mizo thawhthuah chuan Zialung khawchhan Hrangkhupa kha a nausen laiin pasaltha Hawnglaia leh a hote’n an chhar a. Tihhlum tumin fei phun bûr fur chungah an han vawrh a, a karah tak a tla zel mai a, mak an ti hle a. Chutah, fei karah chuan chem an han chhawng leh sung mai a, chuti chung pawhin chem chu a tlu leh dial ṭhin a. Hawnglaia chuan fa a lo nei lo bawk nen, a fa atan a la ta a, tih a ni.
A sei lutuk dawn avangin a thawnthu kimchang chu sawi kher lo mai ila. Hrangkhupa an vawrhna lai hi Biate aṭanga km. 4 vela hlaah awmin, 'Vawrhkawn' tih a ni a, Art & Cultural Department-in a humhalh nghe nghe. Chu lai vel thawnthu chu ngaihtuah chungin he lâm hi a phuah a ni. A lo chhuahna thawnthu hi Biate a nih bawk avangin Biate khaw pa ngeiin a phuah hi a inhmeh hle kan ti thei awm e.
“A chang chuan ‘Heti zawk hian ti ila a mawi zawk lo maw?' te kan han tih ve zauh zauh bak chu amah Pu Thanga phuah chhuah liau liau a ni e," tiin Pu Lalngaia, kha tih laia Biate Cultural Club member zinga a phusa ber pawl chuan min hrilh. Ani hi Khawzawlah pêm pheiin a inbengbel zui ta nghe nghe. Ani bakah khan Pu Lalnunmawia (L), Biate leh an hotupa Pu K. Silthanga, Biate leh mi dang dawng pawhin an hriatpui a ni.
A phuah chhuaktu Pu Thanga Sailo hi a la dam a; kum 1958-a piang niin, Biate lal chhungkaw inthlah chhawng zela mi a ni nghe nghe. Sailo lal lar tak Vûta kha kan hre vek awm e; Vûta fa chu Kairûma (Mizo lal ber an tih ṭhin kha) a ni a, Kairûma fa chu Lalthangchuanga a ni leh a, he Zialung Cheraw phuahtu Thanga Sailo hi Lalthangchuanga fa naupang ber Saizika fapa a ni. Biate lal hnuhnung ber Laltluanga te unau zinga naupang ber fapa a nih chu.
He lâmah hian mipa pariatin fei keng chungin Cheraw an kân a, a khâwngtu atan hmeichhe pali an hmang thung. A lam dan step chu Cheraw pangngai nen danglam tak a ni thung. Mawi titu pawh a ngah ve hle. Mizoram hmun hrang hrangah lâm lama tui mite’n an zir nasa a, thiam tak takin an lâm a, lâm lama Mizo tihausatu tak pakhat pawh a niin a lang.
A phuah chhuaktu chungchangah hian inhnial palh awm thei a nih avangin a phuahtu leh a hriatpuitu–lâm hmasa ber, a club member-puite dam lai ngei hian thil nihna chiang taka tarlan hi a ṭul nia a lan avangin Zo fate hriatah kan han tarlang a ni e.
- Zomawia Khiangte, Goshen Home, Biate