Ram hmasawn nan hlawh ngaihtuah lovin

Kan politician-te hian thu ṭha tak tak an sawi a, an sawi angin an awm leh lo fo mai. A sawitu na nâ nâ chu kan han kawh rawn leh lo thei ṭhin lo va. Amaherawh chu, engati nge kan hotute hi hetiang hi an nih leh ṭhin tih lam hi ngaihtuah a ngai ta viau mai.

Tunah pawh, kalphung thar tawktarhin party pakhat an han inzuar a, beiseina sang tak nen kan thlang tling leh ta. Dik tak chuan a thlangtu zingah party-a tui aiin party ruihchilh ning kan tam zawk mai thei. An inzawrhna lamah an thusawi leh an thil tum sawifiah nan hun kal tawha thil ṭha lo pawh an hmang nasa a, an thusawi chu mipuiin ‘dik’ kan ti ni ngei tur a ni, party naupang têin hneh tak maiin sawrkar an kutah kan dah ta a nih hi.

Hetia thu fahrah te te ka tlangaupui ve ṭhin avanga min lo encourage ṭhintu, Pathian ṭih mi ‘mi biru’ te rilru puthmang hi ka ngaihtuah neuh neuh ṭhin a. Therhlo beiseia an office-a zar buai nileng ṭhak ṭhak ṭhintute aiin, in lam aṭanga Mizoram ṭha zawk beiseia lo thlirtu kan tam zawk tihte hi kan hruaitute hian rawn ngaihtuah chhuak ve ṭhin tak ang maw!

Kan hruaitu ṭha tak tak, ram hmangaih avanga thil tam tak chân a, kawng bumboh tam tak kaltlang tawhtute hi engati nge an ṭhat leh loh ṭhin, tih ngaihtuahna hi ni danga ka la neih lutuk ngai loh, tun hnaia min tur et ettu a ni. A hnaivai zual la chhuak ta mai ila; Champhai College zirtirtu chungchanga nawrhna te, Vanglainiathuziak ngaihnawm tak mai ‘Doctor-te NPA’ chungchangte leh kan ram hruaitu thil tih dik tumtute thil hmachhawn hrang hrangte aṭang hian, ‘Ka ngaihtuah chhuak ta e’ chu ka ti chiah lo nâ a, kan harsatnate zinga pakhat chu han thlur bing châk deuh ka nei ta!

Kan mithiam group hrang hrangte zingah, hlawh siam laia lungawi lo group kan nei fo va. Chu ai maha pawi chu, kan mithiam group hrang hrangte hian thuneihna leh hlawh hi an buaipuiin an inthîk viau tih thawm awm leh ṭhin hi a ni awm e. Isua zirtirte chak loh fona–thuneihna leh lalna hi kan buan hneh lo tlang tih a lang fiah viau mai; "Tin, 'Kan zingah tu nge ropui ber ang?' tiin an inhnial a," (Lk. 9:46) tih ang mai kan ni.

Administrative department-a awm avanga mahni aia lehkhathiamte zawng zawng chunga awm emaw inti tlat te, profession dang zawng zawng aia mahni profession chawisan ber tum ngar ngar a, chumi atana nawr tura intihchak nana pawl kan ding fur maite hi a buaithlak khawp mai. Mahni hnaa tui a ṭha a, sawi pawimawh ber kher erawh a ngai lem lo. Pawimawh ber, ropui ber hi a awm theih tak tak loh va, mahni hna ṭheuhah kan pawimawh bera, kan thawh ṭhat chuan kan ropui ber a ni mai.

Eng pawh ni se la, mahni hmasial leh mahni hmakhua chauh thlir ngat ngat chung hi chuan kan ram hi kan siam ṭha mai dawnin a lang lo. Hlawh ngaihtuah hlek lova ‘ram’ vei zawk officer kan mamawh tih hi a fiah ta khawpin ka hria.

Kan sawrkar liam tawha hruaitu zahawm tak takte khan engati nge an thusawi an tihhlawhtlin theih loh fo? Engati nge kan hruaitu lu berte'n dâwt an sawi fo? An tum anga kaltir thei lo fotu chu tute nge ni ang le? Mahni leh chhungkhat laina leng tawk chauh kawng sial thiam riaute kan awm em? Mahni chenna thingkung rêk ro ṭhak duh thingngêt tluk lek ram hruaitu leh officer kan lo khawi ṭeuh em le? Hmasawnna hna thawh hma hian kan chhungril lamah hian develop hmasak ngai a awm ni pawhin a lang deuh a nih hi. Hlawh nei lo kan hlim viau laiin, hlawh nei ho an nuar reng maite hi kan hri vei ṭha lo tak a ni.

Kan rama thil lawmawm tak chu ram hruaitu ‘thil ṭha tih tum’ kan nei ṭhin hi a ni ngei ang. Thil lungngaihthlak tak erawh chu ‘an ti thei lo’ ṭhin hi a ni awm e. Lang chiang ta chu, tuna kan sawrkar pawh hian thil ṭha tih an duh chuan a hmaa mite tih theih loh leh tih ngam loh an tih a ngai dawn tih hi a ni awm e. An sawrkar tuk aṭangin thil ṭha tih an tumzia an tilang nghal a. Kan ṭhianpa pakhat chuan, “An han sawrkar phat khan, kan department-a aikal an rawn let nghal chur chur a, mahse, tunah chuan a ngai ang mai kan ni leh tawh,” a ti. Mahse, hei, kha kha chu aitechhinna a lo ni dawn emaw ni! Ram buai kan ni lo, hel kan nei lo, min rawn tibuaitu pawh an awm teh chiam lo. "Abnera chu mi â thihin a thi dawn em ni, i kut phuar a ni lo va, i ke kawl buntir a ni hek lo, mi suaksualte hmaa mi a tlu anga i tluk tak mai le," tih ang deuh khan, Pathian khawngaihna zarah kan ramah thil ṭha ti thei lo tura min phuartu a awm lem lo, kan dik ngam dawn em, tih hi a ni mai e.

Kan ram dinhmun, rahbi hi kan siam ṭha dawn tak tak a nih chuan, hemi chhung na nâ nâ hi chuan kan sawrkar hnathawkte pawhin ‘hlawh thehnghilhin’ thawk ila, kan khaw school kan thlir rualin ‘kan ram zirna’ thlir hram hram ila. Kan party sawrkar se kan duhna piah lamah ‘ram tana ṭha’ sawrkar se tih thinlung pu lian zawk ila!

Ram insingsa mekah, a dinhmunin a zir miau chuan ka rank pui chu lo lâr zawkin, a hlawh pawh lo tam zawk ang hmiang! Ram intodelh, ei tur tamna, mirethei tlemna, sum leh pai hnianghnar ramah kan ram hi siam phawt ila, chuti ang ram mi nih chu tum phawt ila. Chu ramah chuan keimahni chauh ni lovin, hna thawktu zawng zawng, ni tina labour hlawh thlengin a sang vek ang a, a nawm danah zahawmna a tel bawk ang!

- Rev. Jh. Za Hluna (Paula Pû)