Lang (lo) lam

Kan naupan leh tleirawl chhoh lai vel khan ‘Hma lama Capstan, hnung lama Biri’ tih kha a lâr thei khawp a. A lang hmasa lam nalh/mawi/ṭha ve fû, lang lo tura ngaih lam chuti lua si lo sawina a ni ber awm e.

Hmân deuhah khan Pu Ngurthangvela thusawi lar angreng deuh a awm a; chu chu ‘accident-pui tlak kekawrte’ hâk pawimawh a tih thu kha a nia. Ka fanu ve thung chuan, “Bialpa/bialnu te nena chhuah dawn chuan kekawrte chhe deuh hâk tur a ni a, chetsual a hlauhawm loh reng reng,” a ti ve thung!

Kum eng emaw zat kal taah kha chuan mitthi an awm hian hnatlang ang deuh roh hian mitthi in kha a huhova singsak luai luai ṭhin kha a nia. Sitting room-a thlalak/milem frame-te kha (k)an letling vek a (kha kha eng nge a chhan ni ang tih hi tun hnu hian ka hrethiam lo hnuhnawh ṭhin), bungrua engkim mai kha dah sawn leh dah bo a ni bawk a. Kha’ng hunah khan lang lo lama bâl leh bawlhlawh leh maimawm ril tih ang reng tam ṭhinzia tak kha aw.

Hman deuh khan kan lênna in pakhat aṭanga ka’n dâk chhuak, mi in hnung lam thlir zawnga ka mit ka’n lên vel chuan in pakhat lian zet mai, a lan dan ṭawp angreng tak mai kan hmu a. Ka han chhuidawn vel chuan chu in chu mi hausa tak in, a hma lam chu mawi em em leh thlir vawng vawng dâwl khawpa nalh a ni tih ka hre thei a, a hnung lam erawh chu…!

Mihring zia hrim hrim nge ni ang a, Mizo zia ni ang aw, a lang lam leh lang lo lam inthlau lutuk mai ṭhin hi tih ka ngaihtuah fo ṭhin.

Fûr ruah bawhawk a lo thlen hian lang lo lama kan ṭawphnawk chu a lo lang ta ṭhin a. Aizawla mikhual lo zin ṭhinte’n khawpui fai tak nia an sawi ṭhin he kan khawpuia chengte hian kan fai chhan hi kan bawlhhlawh thuhrûk vang maite hi a lo ni thei a. Chawlhnia lo zin ṭhinte’n a lang lama kan mawina, zinga biak in dar ri chuah chuah leh inchei nalh taka Bible nena biak in kan pan duah duah mai ropui an tihzia hahipa an sawi lai hian, Thawhṭanni aṭanga kan hnathawhna hmuna kan inthlahdahzia, Chawlhnia kan thuhrûk hi rawn hmu ta se mak an tih hi ka ring ṭhin.

Nula leh nu nalh tak takte hian kan khum hnuaia hnawk leh lazâm bâl buai tak tak kalsan kan nei fur lo maw?

Lang lo tura kan duh thil tam tak hi a lo lan chiah hi a pawi lai chu a ni lo thei lo. Lang lo tur na nâ nâ chu lang lo thei se la, kan mualpho lo tur hi a ni a.

Nalh taka inchei, eng emaw avanga kan chhungril lo lang mawi ta lo ṭhin hi ven dan a awm ang em? Thawmhnaw man to tak tak leh rangkachak leh lunghlu man tam nena inchei kha a chetsual palh hlauh a, a kekawrte a lo ningnêl viau a nih chuan a lo hmutu tan a nuihzatthlak lo thei lo. Chutiang bawkin kan in leh lo, mi hmuh theih china mawi leh nalh leh ṭha hi a langsar lo lam kan lo namnûl viau a nih chuan, a lo hmutute tan a makin rilruah zawhna a tam lo thei lo.

Biak ina lâm lâm mai, zing leh tlai ṭawngṭai inkhawm pawh ṭhulh ngai lote zingah hian thawhpuite tana tawrhhlelhawm tak an awm fo va. Khawtlang leh hnathawhna hmuna nêlawm leh fel tam takte hi nupui/pasal leh fanaute bula hráng em em an awm nawk bawk awm asin.

Páwn lam mawina aṭanga inteh ṭhin khawtlang kan nih avanga hetiang thleng hi kan nih chuan inenfiah a va ṭul dawn em. Kan hma lam mawina ang hian kan hnung lam hi thuam ila, kan ze ṭha leh mawi hi kan duhna hmun atan chauhva hmang lovin, mi tin huap ni se la a va ṭha dawn em.

Lang lo tura duh kan nei a nih chuan lem kan chang tihna a lo ni reng mai a. Hmai hnih neia nun hi a nungtu tan pawha hahthlak tak ni tur a ni. A chhan chu, inring rêng rêng leh thawpik rêng rênga nun a ngai dawn tihna a ni a. Mahni nih loh dan anga lan kan duhna hmunah kan tak a lan hlau reng renga khawsak a ngaih dawn avangin thaw a pik lo thei lo vang.

Kan nih ang hi ni ngam ila, hlutna leh ṭhatna lai kan neih ve ang angte lo ngaihlutu an awm a nih leh chu chu pawm mai ila. Thup ngai nei nia kan inhria a nih chuan mahni lam inseamṭhain, kan thup ngaite pawh chu siamrem/siamṭhat tum ta zawk ila.

Lang lam leh lang lo lam inthlau lutuk nun hian hmasawnna aia mahni inrintâwk lohna a thlen theih avangin kan lang lo lam pawh hi a lan palh thut pawha mualpho lutuk lo turin ṭan i la ang u.

- Dikteii Hnamte