Ram leh hnam humhalh hi a va ṭul em
Kum 2020 lai vel khan Lammuala awm Assam Rifle Commandant kha kan kawm a, la inhmu ngai lo kan ni a, an Commandant ka hmu chu rin aiin a lo naupan hmel daih mai a. A kum chu ka zawt ngam chiah lo nâin, "I va la ṭhalai ve, tun hmaa commandant kan hriat vete kha chu an upain, tar lam an ni mah zawk ṭhin a sin," ka ti a. Phur deuh hian, "Ram venhimna kawngah (defence) hian senior officer upa deuh kha Indian Army hian an ti vak tawh lo, a chhan chu mihring hi kum a lo upat chuan a tlangpuiin an rilru hi a lo nêm (soft) tawh ṭhin a, chu chu ram venhimna atan a fuh tawh lo ṭhin niin Indian Army chuan a ngai a ni ber mai. Ṭhalai zawk commandant-ah an dah deuh ber tawh zawk ṭhin," tiin min han hrilhfiah a ni.
Tunlaia YMA-in Gurkha-te OBC dinhmun pek a dodal hi senior officer, pensioner leh kum upa lam ṭhenkhatte chuan ṭul lo ti an awm nual mai niin a lang. Ni e, kum a lo tam chhoh deuh tawh chuan thil thlir dan hi a lo inthlak danglam duh khawp mai. Thil thlir thui deuh zawkte'n OBC pek an nih a, kan Mizo fate chanpual a hêk thei a ni tih hre chunga hma an lakna an lo sawisel tlat hi a mak hle mai. A bik takin kum upa tawh lamte'n an sawisel deuh niin a lang.
A sawiseltute hi a tlangpuiin dinhmun ṭha lam khawsak phung ziaawm deuh tak an nih tlangpui avangin mipui nâwlpui tan eizawnna leh sawrkar hna harsat tawhzia hi an hmuh hmaih deuh niin a lang. Hetiang ho, khawpuia cheng, sum leh paia harsatna em em nei lote hian khawpui daifem leh thingtlang khaw kilkhawra harsa taka khawsa ve ṭawk ṭawkte dinhmun ngaihtuah thleng pha lo hian, "Chimral a hlauhawm loh, tribal nihna leh Inner Line Permit (ILP)-te pawh hi nuai bo a hlih a ṭha zawk," te zuk han ti ṭhina maw le. 'Tribal reservation tel loin dinchhuah tum a hun tawh' hi an han ti thla rawk zel a; mipui dinhmun insan hleihzia hi an dâwn lo ṭhin ngawt mai. A chang leh "Thliarkar rilru kan put hi paih bo a hun tawh," an han ti a.
Mizoram mipui nuai 13 vel awrh hi humhalh kan la ngai. State dangte district chu sawi loh, an RD block ṭhenkhata cheng mihring pawh zat mang lo kan nih hi hriat fo kan mamawh ta hle niin a lang. Tribal quota nen pawh central service-ah leh thil dangah kan tling hlei thei lo achha chu a ni ber a. Engtin nge kal se min tih tih hi ngaihtuah tham a awm. Ka tehkhin ber chu, French mipuite'n chhang ei tur an neih loh lai khan an lalnu chuan, "Chhang ei tur a awm loh chuan cake ei mai rawh se," a ti an tih kha a ni a; French Revolution khan a zui ta ni âwm tak a ni.
Kan ram tlawmngai pawl lian ber YMA-te'n 'Ram leh hnam humhalh' kumpuan kan neih hi mi hnuaihnung zawkte tan chuan a lo va han ṭul tak em. Kan ṭhenawm lawk state ṭhenkhatahte pawh a ram leilung fate chîmral an nih nasat tawhziate khu inzir nana hmangin, Mizo fate hi kan ṭan rual a ṭulin a hun tak zet tawh a, kan puan ven sawi chhingin hma i la sauh sauh ang u.
- VLa, Tuikual South