Written by
- Vanlawma Chhangte

Eizawnna hlawk leh ngelnghet - Rubber

Kan sawi tam tawk zo lo a ni ang e, hre tura beisei tawhte hian an la hre tawk lo fo mai. Zofate innghahna tling eizawnna hlawk leh tlo Rubber bawk i han sawi leh teh ang. Rubber ching kan awm ve nual tawh a, ching ve duh si, a chinchang hriat tawk loh vanga ching ngam lo pawh kan la awm tih kan hriatin pawi kan ti khawp mai.

Tripura state-ah chuan hnam hnufual leh chhungkaw harsaten dinhmun siamna atan rubber an ching tih a hmuna zuk hmu ngei pawh kan tam tawh tih kan hria. Chhungkaw khatin ṭin khat hmun vel enkawlin rubber kung 200 - 400 vel an nei tlangpui a, pahmei tan pawh enkawl hahthlak tham a ni lo. Ṭin khat hmun aṭanga lei chhuah theih zat erawh chhungkaw chawmna tling zak a ni.

Mizorama rubber chingtu tam ber hian kung 500 aṭanga 1000 an ching hlawm a, chu pawh chu pa hrisel taima tan chuan vil hahthlak lutuk a ni lem lo. Hlawhfa ruai thei chhungkua, kung 4000/ 5000 lai ching pawh an awm. Enkawl zo tan chuan a tama hlei hlei chu a hlawk ang chu. Eichawp dap chunga vil atan chuan ṭin khat hmun hi bul ṭanna atan a tawk a, a iaiawm loh. A hnai theih hma zawng hian a kung karah kum khat thar chi thlai hrang hrang a chin theih lehnghal. Chung thlai thar rang chite kan enkawl khan, rubber kha a hranpaa enkawl a ngai chuang lo. Rubber kung 300 vel aṭangin kum khat chhungin cheng nuai 4/5 man a thar chhuah theih, hralhna lam lah chu a tam telh telh bawk si. A leitute duh zat pek daih a harsa zawk a, khawvel hmasawnna hian rubber a mamawh belh zel bawk si.

Kan ramah hian thlai dang chi hrang hrang kan ching kual nual tawh a, han hlawkpui deuh deuh pawh kan nei nual, mah se kum khat hlawk, a kumleha hlawk lo te a ni leh ṭhin a, eizawnna ngelnghet atana han innghah theihna a vang rih a ni. Ṭhenkhat kumhlun chite lah chu a market lamah harsatna a lo awm leh bawk si.

Kawng hrang hranga chhut kualin, Mizo mipuite tan, Mizoram leilungin a ngeih, kumhlun bawk si, kum 30 lai hlawkpui theih rubber hi chhungkaw tenau tan dinchhuahna nghet a tling a, chhungkaw khawsa thei deuh tan hausakpui theih a ni a, ram pum tan pawh economy chawisan theihna ngelnghet a tling tih hi mi thiamte hmuhchhuah dan a ni.

Mizoram sorkarah chuan rubber chin dan vel buaipuitu chu Soil & Water Conservation department hi a ni a, a ṭhatzia an hre chiang viau a ni ang, sorkar aṭanga an pension veleh rubber huan siamin an bur nghal char char hlawm a nia. Hre chiang duh tan biak rawn an nuam a, ngaihthlak peih chen chen thilphal takin min hrilh duh zel lehnghal. Zoram i hmangaih a, i nupui fanau i hmangaih a, nangmah i inhmangaih bawk chuan, rubber ching mai rawh, i luhchilh hunah a ṭhatzia i hre zui ang.