Written by
Dr. Lalzuia Colney

BIBLE-A ZOTAWNG KA NGAIMAWH ZUAL

Thupuia ka han sawi ang hian, Bible-a Mizo ṭawng ka ngaimawh zawng zawng ni lovin, a pawimawh bik laia ka ngaihdan han sawi mai ka tum a ni. Bible hi Kristiante tan chuan kan thlarau leh kan taksa lam nun kawng min hruai ngiltua kan ngaih a ni a, a ziak ang anga pawm maite pawh kan duh hial a; mahse, ṭhenkhat chu a ziak ang anga pawm mai theih hauh loh pawh a awm ve tho mai. Hei pawh hi kan hriat thiam ngai lai a awm, a ziak ang tih aiin a tum tih hi dik lo thei lova kan ngaih tur ni zawkin a lang. Tunah hian chu lam chu kan sawi hman rih lo vang.

Bible hi kan thurin a nih avangin a zahawm a, a hlu bawk a, taksa lam bakah thlarau lam nun thleng nghawng thei a nih avangin sawiseltu nih pawh hi inthlahrunawm tak a ni. Chutih rual chuan Bible-in a tum kan sawisel dawn a ni lo va, a lehlinna ṭawngkam hi sawi dik tumna a ni zawk tih hi lo hre hmasa ila. Tuna kan Bible ṭawngkam hman
ṭhenkhat phei chu ṭhangtharte tan chuan eng sawina nge tih pawh hriat har tak a awm nual tawh a ni. Entir nan tlem lo tarlang ila: savun uain peng (Matt. 9:7), hrai hnuaiah (Matt. 5:15), tuizangkhauh (Luka 6:48), rahka vialah (I Lalte 6:8), themkawl (I Sam. 17:7), i lo maih ta (Deut. 32:15), a hreng chu (Deut. 24:12), hmuih (Lev. 26:39), mitlak dawithiam (Exod. 8:18), dawvankai (II Chro. 24:17) leh lehkhabu hawng (Thup. 20:12) tih angte hi eng tihna nge hriat a har tawh mai thei. Chuvangin, Rev. Zairema (L) kha chuan kum 50 a tlin chuan lehlin
ṭhat zel a ngai tih thu a lo sawi. Mizo
ṭawngkam un leh ril tak, tunlaia hman tawh lohte a nih avangin eng tihna nge tih pawh hre lo a awm theih hial tawh ang.

Aw le, tunah chuan kan sawi duh tak chu lo sawi tawh ila, mipain fa an hrintir zel hi a ni. Mizo Bible-ah hian a lang tam viau va, entir nan ṭhenkhat chauh lo tarlang ila.

I Chronicle 4:2-ah chuan, “Tin, Sobala fapa Reaian Johatha a hring a; tin, Johathan Ahumaia leh Lahada a hring a (Bung 6:4-31 thleng hian mipain fa an hrin thu a awm).

Matthaia 1:2-16-ah chuan, “Abra-haman Isaaka a hring a, Isaakan Jakoba a hring a, Jakoban Juda leh a unaute a hring a. Chang 16 thleng hian mipain fa an hrin thu a awm bawk.

Entirna atan chuan kan tarlan takte hi duh tawk ila. Kan sawi duh tak chu mipain fa an hrintir zel mai hi a ni. Heta Hring tih an hman hi English Bible-ah chuan AV-ah beget, TEV-ah had, RSV-ah had tihte hi a ni. ‘Beget’ tih hi Zoṭawngah chuan ‘Hring’ tih hmanna hun chu a awm ngei ang; mahse, mipa hi chuan fa an hring ve ngai lo, hmeichhia a ni fa hringtu zawk chu. A Sapṭawng lamah chuan beget, produce, cause, generate tih pawh ni se, mipa laka fa hrintir chi a ni lo. Kan ṭhian pakhatin nulaho a zilhnaah chuan, “Nangni hian sâwn thlâkte in lo tum ve mai ang e, nangmahni zawk kha in râi nalh mai ang,” a tih pawh min hriat chhuahtir hial. Fa hringtu chu hmeichhia, ranah chuan a nu zel hi a ni. Mipa si fa hrintir ve ngawt chu Bible thu pawh ni se a dik thei lo. Kei ve chuan tuilet hma leh tuilet hnuah pawh mipain fa hring ve ta hi ka la hre lo! Bible Translation Editing Group-a ka tel ve laiin Rev. Zairema chuan, “Sapṭawng hi lehlin tur a ni lo va, Zoṭawnga dah tur a ni. ‘Good Morning’ tih hi kan lehlin chuan, ‘Zing ṭha’ tihna a ni a; mahse, ‘Chibai’ tihna a ni si,” a tih kha ka hre reng a, dik ka ti. Kan sawi tak Sapṭawng pakhat (beget) an lehlin avangin mipain fa an hrintir ta zel a nih hi.

FBC-in Bible, Thuthlung Thar hi an letling ve a, chutah chuan kan sawi tak Matthaia 1:2 thu kha heti hian an letling: “Abrahama fapa, Davida fapa, Isua Krista thlahtute ziakna bu chu: Abrahama lakah Isaaka a piang a, Isaaka lakah Jaboka a piang a, Jakoba lakah Juda leh a unaute an piang a...” tiin an dah (FBC Bible Translation 2005, Kan Lalpa Leh Chhandamtu Isua Krista Thuthlung Thar. Bible International 609 36th Street S.E. Grand Rapids, Michigan USA, 49548. Printed in Korea). Hetiang lo deuh pawh hian, Rev. Zarema tihdan angin, “Abrahama fa chu Isaaka, Isaaka fa chu Jakoba, Jakoba fa chu Juda leh a unaute,” tih mai pawh a dik ve tho.

Kan Bible dik lo thei lova kan ngaih hi, mipain fa kan hrintir si chuan sakhaw dang chuan min nuihzat thei mai awm e. Heta kan sawi bakah pawh hian Mizo
ṭawngah chuan Gender kan sawi kawp dawn chuan hmeichhia kan sawi hmasa zel ṭhin. Hetiang hian: pi leh pu, nu leh pa, nula leh tlangval, a hmei a pa, etc. Thil pakhatah chiah mipa lam hmasakna kan nei a, chu chu Mipat hmeichhiatna tihah hian. Kan Bible ziakah leh zirlaibu hialah pawh ‘mipa leh hmeichhia’ tih
ṭawngkam hi hmuh tur leh hriat tur a awm fo ta bawk. Heti chinah hian kan duh tawk rih mai ang chu.

- Dr. Lalzuia Colney