Written by
RTC. Lalduhawmi

PASTOR CHHAWNA KHAN YOGA HI A LO HMU EM NI?

Pastor Chhawna hi a Inlarna hmuh avangin Zoram mipui hian kan hre lar hle a. A inlarna bu pawh hi vawi sawm tehmeuh chhut nawn a ni tawh chungin, vawiin thleng hian duh huna lei tur a awm reng lo fo. Hei ringawt pawh hian Pastor Chhawna Inlarna hmuh hi Mizo mipuite hian kan hlutin, kan ring tak zet tih a tilang awm e. Kan rama MLA inthlan dawn hnaihah phei chuan he Inlarna bu hian keu a hlawh thar lehzual thin hle. He Pastor zahawm tak inlarna hmuh hi a taka thleng dik sawi tur eng emaw zah Zoram mipui hian kan neih miau ṭhin vangte pawh a ni ang e.

Pastor Chhawna Inlarna bu phek 89-naah chuan heti hian a inziak a- “Kan ramah bawk hian mi ruang lian em em mai hi an rawn zawn lut a... nambar pathum (3) a nei a, a lu lam chu a mawiin a thaw a veng em mai a,” a ti a. Pastor Chhawna sawi dan hmangah hian he mi ruang lian hi kan rama lo awm sa réng ni lo, zâwn luh chawp a ni a. Chuti angin Yoga pawh hi kan rama lo awm sa réng ni lo, put luh chawp bawk a ni. A lu lam mawi leh thawveng em em mai hian Yoga rilru bunruah (meditation) neih laia rilru thawveng leh nuam em ema an awm te, thlâwk delh delh nia inhriatna an neih theihnate hi a kawk thei mai lo’ng maw? “A khûp nambar chuan Kristian kawng lo lamah min hruai a lo tum tlat mai a,” a ti leh bawk a. Kristiante chuan, ‘Isua hi kawng leh thutak leh nunna a ni a, Amaha kalte chauhvin Pa (Pathian) hnen an thleng ang,’ kan tih laiin, Hindu lehkhabu thianghlim Bhagavad Gita, a nihna ang taka ziaktu A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada chuan, “Yoga chi hrang hrangte hi Krishna (Hindu pathian) hriat theihna tura rahbi a ni,” (Different types of Yoga are only stepping stones on the path of Krsna conciousness) a ti a. (Bhagavad Gita As It Is p 322) Bhagavad Gita As It Is-in a sawi ang hian Kristianin yoga a tih ve chuan Krishna (Hindu pathian) hriatna kawng lamah a peng ta daih tihna a ni thei. Hei tak hi Pastor Chhawna Mi ruang lian khûp nambar, Kristian kawng lo (Hindu kawng) lama min hruai a lo tum tlat a,” a tih kha a nih duh hmel leh hle bawk.

Inlarnain a sawi zel danah chuan, Mi ruang lian chuan, “Sakeibaknei hnute ka duh,” te a la ti ang a, mipui tam tak hnenah chuan hnute tui chu a ngen ta a; chung mite chu sakhuaah hian tui ti taka kal si hian kawng peng dik lovah an kal ta a, a tel pui pui hian tlang hranah an ding mup mai a. An zuia khan hnute tui a pe a, a kain a thial sawm a, mi tling lo rual an lo ni ta mai a.” a ti a. Pastor Chhawna sawi danah, mi ruang lian chuan Mizo mipuite hnenah eng emaw ni chu a la ngénin a la phût dawn a nih hmel a, mipui tam tak an hnena hnute tui a ngenate kha sakhuaah hian tui ti taka kal si, kawng peng dik lova kal an nih si thu a sawi awmzia hi, “Yoga ka tih hian ka rinna a tichhe lo, ka Pathian biakna kawngah min tibuai lo,” tih tawngkam, Kristian zinga yoga ti thinte sawi dan tam ber hi a ni thei mai ang em? Pastor Chhawna sawi zel danah, mi ruang lian an zuia zawk khan a zuitute chu hnute tui (sum leh pai, development) lamin a vur sauh sauh ang a, mahse a kaa thial sawm leh siin mi tlinglo rualah a chhuah vek dawn niin a sawi a. (heta mi tling lo rual a tih hi thlarau lama tlin lohna zawk a nih a rinawm) Yoga-ah hian sum a tam tih chu tlâng hriat a ni si a. Chu bakah Central sawrkar BJP hian yoga hi a ngaipawimawhin, a thupui hlapui berte zinga mi a nih chu mi tin hriat a ni awm e. Kum 2015 International Day of Yoga hman a nih dawn khan Information & Broadcasting Ministry ringawt pawhin cheng crore 100 (vaibelchhe za) lai a seng ral phal a, (Soft Hindutva and Hard Hindutva by Irfan Engineer) a pumpuiah engzat chiah nge a sen ral hriat phak a ni lo.

Mi ruang lian zuitute chuan, “Khawvel hla an sa a, sual thuah thim hnuaiah an lut sung sung mai a,” a ti a. A dan dik takah chuan Yoga meditation tih lai hian chham/sak tur (mantra) a awm a, chu chu AUM/ OM a ni. Mizoten AUM/ OM kan hriat theih dan awl ber tur chu, Zodin Cinema Hall bul, A.R Lammual gate pui bula vai mandir bang phei, fit khat dan âwm vela chhinchhiahna in ang vek an ziah tlar phei thluai saw a ni. Hindu pathian chungnungber Brahman chhinchhiahna/kohna ang a ni e. Nikum Yoga Day-a school naupang kalte chuan “AUM/ OMM tih min chham tir tiin an sawi.” Kristian thlirna aṭang chuan kan Pathian Fakna hla ni lo lam zawng hlate chu khawvel hla a nih mai dan a awm si a. Inlarna chuan, “Khi tiang zirtirna khi in ramah chhum angin a la zing ang.” a ti leh bawk a. Khi mi ruang lian khi eng dang ni lovin zirtirna chi, kan rama chhûm anga la zing tur a nih thu Pastor Chhawna chuan a sawi a ni. “A ke bawr nambar hian mipui zingah ‘Sakhua hi a hnawk em mai,’ tiin a la tlangau ang, zui suh ang che. Chutiang finna sawi tur chuan in ramah diar khim mi an lo lut ang.” tiin Pastor chhawna chuan a sawi zawm a. A sawi ang tak takin kan ramah Yoga finna sawi turin diar khim mi (hnam dang)te chu an lo lut ta tak tak mai le!

Dt. 29-30.3.2016 khan New Delhi lam aṭangin Dr. S.M. Thakur, ARO (Yoga), CCRYN leh, Acharya Ram Gopal Dixit, New Delhi te chuan Aijal Club Reception Hall-ah ‘Yoga & Naturopathy for Peace & Harmony’ tih thupui hmangin an mi sawmkhawmte hmaah zirtirna an pe a. Hemi hnu lawk, Dt. 25.5.2016-ah khan New Delhi lam tho aṭangin khawvel huap pawha Yoga lam thiam Mrs. Bijoy Laxmi Hota chu yoga finna thu zirtir tur bawkin kan ramah a lo lut ve leh ta a, June thla thleng awha Mizoram chu zirtirna pek tuma lo lut a ni tih TV (local news) chuan an puang a nih kha.

Pastor Chhawna hrilhlawkna, (zirtirna chi) tihlawhtling tura kan rama diar khim mi lo luh theih nana hma latute zingah hian kan Mizopui ngei, SPANY pawl intite an tel a ni. Yoga meditation posture (position) hi bawp khawkherha ngil taka thut (lotus position), khup chunga ban dah thlak a, kut zungchal leh zungpui insiktir, (mi pen tur ni awma taka tih) ang hi hman dan tam leh tlanglawn ber a ni, ‘Internet-ah Yoga meditation posture’ tih chhu la, heng ang position deuh vek hi i hmu tuarh mai ang. Meditation leh sawn loh i hriat hran lohna kha remchangah hmangin an lo meditate tir hrep thei che tih lo hre tel mai mai ang che.

“Tin, heng hrilhfiah nan hian...tih pah chuan amah hmuh theih si loh hian Kros hi a han lang a, chung mite dinhmun chu a lang chiang ta em em mai a. Chungho zirtirna avang chuan kan ram chu a buai ta hle mai a.” Inlarna chuan a ti a. Heng zirtirnate leh zirtirtute hi Kraws engah chuan an lang chiang hle niin Pastor Chhawna chuan a sawi a. An zirtirna chuan ram a tibuai pha viau dawn bawk niin a sawi.

“Chung thil awmzia hrilhfiah nan chuan ka châng man zinga mi kha a lo thlâwk vang vang hian ka hria a. Zana ruai ropui tak theh thu kha a lo lang a. Sebawng tuak nga lei te, lo lei te, nupui neite chu Lalpa sawmna duhawm hmusit a, nambar dang zuitute an ni tih a lo lang ta a. Lamliana mi leh Daia mite’n Chanchin Ṭha hi an nei tain ka hria a.” Inlarna chuan a ti leh a. Lalpa sawmna hmusit a, nambar dang zuitute Pastor Chhawna’n a tih awmzia hi, diar khim mi (vai) ten an finna thu rawn put luh, zirtirna mak tak mai pawm ta te, Pathianin a Fapa Isua Krista taksa leh thisen hmanga a ruai siam chu hmusit a, diar khim mite ruai rawn siam kil duh ta zawkte an ni tihna a kawk thei mai lo’ng maw?

He Pastor Chhawna’n Inlarnaa a hmuh, zirtirna chi, ram pawn aṭanga an rawn put luh, nambar pathum nei, a lu lam mawi leh thawveng em em, a zirtirna thu sawi tur leh ti tura diar khim mi (vai) kan rama lo lut/ zin hial, Kristian kawng lo lama min hruai tum tlat, a zuitute hnute tui (sum leh pai/ development)-a chawm hneh taktu tur ni bawk si hi kan thian pakhat sawrkar officer-in “Yoga hi a ni e,” tia min hrilh chu ka han chhiar ve ta a, ka hriat theih ve chinah Yoga aia ang hi kei pawh ka hre mai bik lo a! In duh leh Pastor Chhawna Inlarna bu phek 89-90-na hi nangmahni pualin in lo zir ve mai mai dawn em ni ang?

- RTC. Lalduhawmi