HMING THLAKNA
Kum tin HSLC result a chhuah hnu lawk hian chanchinbuah 'hming thlakna' advertisement hi a pung hluai ṭhin. Kan fimkhur tawk loh vang leh dawn thui loh avangin hmingthlak hi a ṭul leh ṭhin niin a lang. Hmingthlakna hlawkpuitu Ukil patuai ṭhianpa Sawma leh Zotea te tan chuan a lawmawm angreng fu ang! Hmin thlak ngai tam zawk hi chu nu leh paten HSLC exam form fillup dawna an enpui loh vang a ni.
HSLC exam form an fill-up laiin birth certificate nen inmil loin an ziak hlawm a,mahse sikul sang zawka an kal dawnin Ukil leh Magistrate/ Public Notary kaltlangin chanchinbuah 'Hmingthlakna' chhuah a lo
ṭul ta ṭhin.
Hmingthlak or pa te hming thlak ngai ṭhenkhat hi chu chhungkaw lam thil a ni fo a, heng hi chu sawi kai ta lo mai ila. Mizote hi hming ziak leh inkoh dan uluk zet si hian mumal taka kalpui erawh kan nei lo fo. Vanram lam hawi te, ringtu kan nihzia lan tirna te, pi leh pu emaw nu leh pa hming-
ṭhatna chawia phuah te pawh kan awm. Mahse, kan faten engtinnge hming an ziah ang a, an put ang tih enpui nachang hre lo kan tam hle.
Entirnan: Chhungkaw pakhatah naupang panga an awm a, chhungkaw pa ber chu Fanai hnam peng Chhuanchhir lo ni ta se. Hetiang hian an faten hming an ziak a.
1. Lalnunfeli Fanai d/o Lalrinzuala Fanai
2. FC. Lalrammawia s/o FC.Lalrinzuala
3. Zoramliana s/o Lalrinzuala
4. Rebek F.Zothanmawii s/o F.Lalrinzuala
5. C. Hmangaihsanga s/o C.Lalrinzuala
A chunga tarlan ang khian unau vek ni si khian an hming ziak duh dan avang khian pa hran vek laka piang emaw tih theih a ni. Hming lang miah loin kan inko leh si a; mami, mama, patea, bawihi, duati,etc. Hei hi a pawi, duat leh no taka inkoh hian min tino vek niin ṭhenkhat chuan an ngai. Dak emaw hmun dang aṭanga lehkha pawimawh a lo thlen te leh phone hmanga min be duh an awmin buaina a thleng fo bawk.
Bank manager pakhat chuan "Mizote chu inkohduatna kan uar a, hming hrul/zul miahloin kan in ko ṭhin. ATM an dil changte leh thil dangah an 'Hmingpum' ngeia dakpuin a zawn pawha hmuh zawh loh an tam ṭhin. A chhan chu
ṭhenawmten hmingpum an hriatsak loh, kohduatna chiah hriat an tam vang a ni"a ti. Lehkha kan zir lai khan landline ah kan hotuten min rawn phone a,ka pi chuan chutiang kan chhungkuaah an awm lo tiin a chhang a, a chhan chu ka hming pum a hriat loh vang a ni.
Hming thlak mai ni lo, khawvel hmun dang chuang kai tur chuan tunlai khawvel kalphung mila hming ziah hi a ṭul tak zet tawh. Hna dilna leh sorkar lehkha pawimawha hming ziah dawnin First name, second name/ middle name, third name tih a awm ṭhin. Chief Minister-in a hming ziah dan kan sawisel fo a; a chunga tarlan ang khian first name, second name/ middle name, third name ang chi pumpelh nan 'international' deuhin hming a ziak a ni. Hming pakhat tihphel mai kan hreh chuan mahni hnam hming dahtel zel hi a finthlak ta ber niin a lang.
Ṭhenkhatin sap hming put leh phuah hi zofate tan a mawilo an ti bawk si. Sap hming neih hi tawngpawng sel ngawt chi niin a lang lo. Zikpuii pa khan "vawi khat chu ka thianpa (IFS?) nen function-ah kan tel a,kei aia thiam lo leh junior zawk a ni a. Mahse, a hming an lam tam zawk a; a chhan nia ka hriat chu ka hming an lam thiam
ṭhat loh vang a ni. Ka ṭhianpa khan sap hming lam nuam tak (Jacob?) a neih vang a ni" tih ang zawng deuhin a ziak a. Hei hian a lantir chu saphming phuah leh put hi sel ngawt a fuh lemlo tihna a ni.
Matric pass chhuah hnua "hming thlakna" siam a ngaih loh nan hetiang hian hma la ta ila:
(a) Mumal taka chhungkaw hming ziah dan neih. A chunga chhungkaw pakhat tarlan ang, mumal lo deuha hming ziah a nih loh nan nu leh paten mawh an phur. Birth Certificate siam dawn chauh ni lo Matric exam form fill up dawna enpui a ṭul ang.
(b) Hming thlak hi thil harsa niin a lang lo. Chuvangin, hnamdang (a pa Non-mizo/ hnar ngul sang) fain a hming, Mizo hming anga thlaka Tribal tana hlawkna awm thei a beisei chuan a pawi ang. Hei hi YMA/MZP/ ten chhui zui thin nise.
(c) Sap hming kan dah phuah tel lo a nih pawhin tunlaia Facebook-a kan uar ang hian hnam hming dah tel zel ila hna dil leh sorkar lehkha pawimawha inziah luh a ngaih changin kan buai lo deuh ngei ang.
(d) Hming thlak ngai tam tak hi chu keimahni felloh vang a ni fo. Lehkha pawimawh, fill up ngai ang chi hi mahni ngeiin ti ṭhin ila a fel zawk ang. Mi tam tak chuan "Ka ṭhiante lo fill-up a nia, a dik loin an lo tipalh a lawm maw le" an ti ṭhin. Hei hi pumpelh hram tum ila, nakina buai kan pumpelh ngeiin a rinawm.
- Lallianzuala Fanai