Written by
Rev. Jh. Za Hluna

YOGA lakah fimkhur rawh

- Rev. Jh. Za Hluna

Chanchinbua Pathian Thu lam kaihhnawih han ziah hi ka inthlahrung deuh va. Zofa te zinga kan Pathian Thu thiam hmingthang Revd Chuauṭhuama te’n an ziah lai k^ra lo inrawlh ve hi, ‘chhiar z$m si sawi z^u si’ min tih ka hlau deuh a ni.

Tun ṭumah pawh hian, Pathian Thu lam >m >m pawh ni lovin, tunlaia kan buaipui thu ‘Yoga’ chungchang a ka ngaihd^n leh hmuh ve d^n te han tarlan ve nar^n mai hi ka duh a. A hminga rawngbawltu hming han put v> takah chuan ṭhenkhatin, ka hriat tl>m zia hre lek lova, ‘heti lamah hian eng nge i ngaihd^n, ziak ve ta che,’ min tih ve deuh fo bawksi av^ngin, ka mimal ngaihd^n leh hmuh d^n ka han sawi ve a ni.

Yoga hi, kan mithiamte’n an sawi tawh fo angin, Hindu ho Pathian fakna hlabu “Baghavad Gita’ a fakna hl^te nen hian a inzawm tlat a. Catherine Ghosh in, “Krishna’s 10 Definitions of Yoga in the Bhagavad Gita,” a ziakah chuan, ‘Bhagavad Gita buah hian ‘Yoga’ hi vawi za lai tarlan a ni a, vawi 70 zet chu noun anga hman niin, vawi 30 zet chu a verbal form ‘Yukta’ anga hman’ ni a tarlan a ni.

Bhagavad Gita chu Kurukshetra indonaa a changtu pa ber Arjuna leh Lord Krishna inbiakna thute, hla thu (poetic word) a rem khawm a ni a. Kristiante Bible a Joba leh Pathian inbiakna thu ang hi a ni deuh ber ang, a kar lakah Dhritarashtra leh Sanjay te thu a lo tla zep zeuh bawk. Dhritarashtra leh Pandu te hi unau an ni a. Pandu hi naupang tein a borala, a thlahte ho, ‘The Pandavas’ an tih te chu Dhritarashtra hian ama fate ‘The Kauravas’ an tih te n>n a enkawl vek a. An lo puitlin a an lo inthlah pun hnuin he chhungkaw hnihte hi Lal ram chungchangah an lo inhmu thiam talo va, an lo indo ta a ni awm e. Kauravas lam hruaitu Duryadhona leh Pandavas lam hruaitu Arjuna te hi Hindu Pathian Lord Krishna hnenah a puihna dilin an kal ve ve a. Lord Krishna hma an va thlen chuan Duryadhona chu ṭhutthlengah a ṭhu a, Arjuna erawhchu Lord Krishna ke bulah a ṭhingṭhi thung a. Lord Krishna’n a mit an men chuan Arjuna hi a hmu hmasa zawk a, a duhsakna hi a chang zui ta a ni (A thawnthu sei tak sawi tur a awm, mahse kan sawi hman lo vang) Arjuna hi mi rilru tluang leh n>m a ni a, chuvang chuan indona pawh hi bei buai lova Kauravas hote hnena lal ram pek mai pawh a duh a ni awm e. Nimahsela; Lord Krishna chuan fuihin, chuta hnehna a chan theih n^n chuan tharum hmang lova, Yoga chu hmanruaa hmang t<r leh, Indona sakawr tawlailir v^r chunga chuangin a hnehsak ngei dawn thu hmanga a fuihna thu te leh, hnehna a lo chan tak d^n thute chham chhuahna (Tuipuisen kan hla kan tih abf chi) a ni ber.

Kurukshetra indona ah hian Kauravas lal Duryodhana sipai hotu huaisen tak Bhishma chu sipai tam tak hruaia, thalte leh dawihvaihleh hmanraw
ṭha pui pui hmangin lo thawk mahsela; Lord Krishna’n a hrilh anga, Yoga hmanga inhlanna th<k tak neia Arjuna’n a do avangin, chu chuan hnehna a lo chang ta a ni. Hei hi Mahatma Gandhi pawh khan a chang chawi hle a sawi a ni a, India independence sual nana a hmanrua, tharum hmang lova hnenhna chan (Satyagraha) policy a lakna hn^r pawh kha hei hi ni a sawi p^wl an awm a, Baghavad Gita chu “Nu nei lo mangangte tana ṭanpuitu nu a ni,’ a ti an ti hial an ti. Bhagavad Gita chungchang leh a lo chhuah d^n chanchin hi Hindu thurin bupui The Mahabharata Bung 6-na ah a chuang ni a sawi a ni.

Hindu Scholar lar tak Sri Swami Sivananda chuan heti ang hian a sawi a, “The Bhagavad Gita is a unique book for all ages. It is one of the most authoritative books of the Hindu religion. It is the immortal song of the Soul, which bespeaks of the glory of life. The instructions given by Sri Krishna are for the whole world. It is a standard book on Yoga for all mankind - Bhagavad Gita chu mi tupawh, a lian ber aṭanga te ber tan pawha lehkhabu ṭha tawpthang a ni a. Hindu sakhaw lehkhabute zinga a lairil leh rintl^k ber a ni. Thlarau ram hla ril, nun ropuina puang chhhuak tel thu chu a ni a. Sri Krishna’n indona kaihhruaina thu a pekte hi khawvel pum pui tana tangkai a ni a. Mihring tung chhova piang tawh phawt t^na YOGA kawhhmuhtu lehkhabu chu a ni),” a ti a ni.

Bhagavad Gita a bung 18 awmte chu heti ang hian Yoga a dah vek an ni:- The Yoga of the Despondency of Arjuna(1), Sankhya Yoga(2), The Yoga of Action(3), The Yoga of Wisdom(4), The Yoga of Renunciation of Action(5), The Yoga of Meditation(6),The Yoga of Wisdom and Realisation(7), The Yoga of the Imperishable Brahman(8),The Yoga of the Kingly Science & the Kingly Secret (9),The Yoga of the Divine Glories (10), The Yoga of the Vision of the Cosmic Form (11), The Yoga of Devotion (12),The Yoga of Distinction Between The Field & the Knower of the Field (13), The Yoga of the Division of the Three Gunas (14), The Yoga of the Supreme Spirit (15), The Yoga of the Division Between the Divine and the Demoniacal (16),The Yoga of the Division of the Threefold Faith (17),The Yoga of Liberation by Renunciation (18).

Yoga hi keini Mizo te’n Exercise kan mamawhna ber sports at^na hman chi hi niin a lang lo. A ti nasa tak tak te phei chuan, an rilru mai piah lamah an taksa te hi an thling-thlepin an ing-euh kual v>l nasa thei hle a, ruh nei hauh lova zawi ta vek emaw tih mai t<r an ni. Boxing han khel t<r emaw football han pet emaw thei tura chakna nei hm>l an pulo, an zawi em em ringawt mai a ni.

Hindu sakhaw zirtirna n>na inzawm tlat a nih av^ngin a zirtirtu hi Hindu puithiam an ni deuh zel a, an zirna hmun pawh Hindu sakhaw zirtirna hmun ashram ah te a ni tl^ngpui . Hindu puithiam hausa leh poilitician l^r Baba Ramdev kan tih fova te pawh hi a hna pui ber chu Yoga zirtirtu (Yoga Guru) a ni. Mizoramah pawh hian ti tak tak ni ila chuan, nakin lawkah chuan Hindu puithiam, serthlum rawnga inthuamte hi zirtirtu at^n kan la koh chhuah ngei a rinawm a, a zirna hmun pawh Hindu sakhaw zirtirna hmun a ni ngh^l bawk ang.

T<nah hian Yoga rawng leh nihna dik tak (True colour) leh a thil tumte a la lang zolo tih hi a rin theih a. Heti taka an rawn uar tharna hian chhan ril tak a nei ngei ang, kan Kristianna leh kan rinna tichhe tura hindu sakhaw ṭawngṭaina leh an sacrament a ni tih hi kan hriat a pawimawh khawp mai. A hmaah kan tl^nchhe ta duai duai a ni hran lova, milem betute thang a ni a, ringtu chaklo z^wkte vanram kawng min botir theitu, setana dawihlo a ni tiin zoram ringtute kan v>ngin, chhanmdamna bangin kan inhung a ni zawk a ni.