Zirlaite leh mi ina awm

Puitlinna kailawn kan zawhnaa thil pawimawh tak mai, a tel lova kan awm theih loh, kan sawi rik tlem ber ni si chu mi in/ chhungte in hi a ni awm e. A hmei a pa in zirna avanga mi ina reilote tal la khawsa ngai lo BA pass hi an tam awm lo e.

Mizoram khaw tam tak hi Higher Secondary chu sawi loh, High School takngial pawh a la awm lohna khua a ni hlawm a, tu nu leh pa te pawh hian thingtlang chengker ber ami te pawn zirna kawngah hian rual kan el em em vek tawh a. Mahni khuaa zir theih chin chin mahni khuaah, a bak chu a aia khaw lian zawkah emaw district capital-ah leh Aizawl-ah te theih ang angin kan in zirtir a. A tlangpuiin matric pass aṭang hian mi nawlpuiin mahni in lum kan chhuahsan a, a thei fa state pawnah, a ṭhen hostel-ah, ṭhenkhat mi in luahin - a bak zawng hi chuan chhungkhat laina te leh ṭhian ṭhate belin zirna kan chhunzawm chho ve a ni.

Zirlai, chhungte ina awmten kan thiamloh fo ṭhin chu kan awmna te mila kawng engkima kan in her rem thiam lo ṭhin hi a ni. Zirnain a tum ber chu exam naa pass a ni ngawt lova, kawng engkima hma min sawntir a ni zawk. Chuvangin, matric pass thei tawh chin chu pianphunga rualbanlohna neite nih ngawt loh chuan eng ang chhungkua pawh hrawn ila a rei berah kar hnih khata awmna te chet dan man thiama in her rem thei tura ngaih kan ni. Tu te pawh hian chhungkaw hran kan din tawh chuan fa te leh hringtu nu leh pa te ngei ngei pawh hi khawsak dan a inang lo thei hle. Ei leh in siam dan te, ei duhzawng te, thawmhnaw suk duh dan leh inchhung vawn fai dan te, ṭawngkam bungraw hman dan thleng hian a danglam vek a, mahni ina kan awmdan ang hi chhawm luh ngawt a fuh ber lo fo.

Puitlinna tur atana kan mamawh ber kan tih hleih theih der si loh chu mahni in khawngaih kan bansan thei lo hi a ni awm e. Kan rilru hi a duap lutuk a, kan awmna te fate nen inkhaikhin kan ching a, an fate ang diak diaka min en ve kan phut tlat a, eng emaw hlekah kan in khawngaih zung zung a, an fate ei ang kan ei ve loh avang mai te, thawmhnaw an lei a min lei ve loh avang mai te, an mut hnua kan mut a, an thawh hmaa kan thawh vang ringawt te hian kan in khawngaih a, lehkha zira kan awm vang maia awm nawmsak kan tum lutuk ṭhin te hi thil ṭha lo tak a ni. A nihna takah chuan mi ina kan awm hian eng vang pawha mi chhungkua kan zawm a nih chuan kan tih theih ve ang chin zawng zawng hi chu mahni kuta daha kan awm chhan ti hlawhchham chuang si lova kan tih apiang awmna te mittlung taka tih zel hi a finthlak ber.

A chang chuan mahni ina kan ei ngai loh te pawh kan ei ang a, kan ei ṭhin kan duh em em te pawh an duh loh zawng a nih chuan duh loh ve ngam chang te a awm ang a. Mahni ina kan thawh duh reng reng lohte pawh kan thawh chang a awm ang a, chu chu chhiahhlawh nih vang a ni lova puitlinna leh thu awih zirna zel a ni. Kan pang a dam a, kan tih theih chi a nih phawt chuan min tih khalh ang tih hlaua phet vat vat hi a ṭha ber a ni. Kan awm danin a zira kan taimak a, kan tih zangkhai zawk phawt chuan mi hi rin phak bakin an lo fel thei a ni tih hi hriatreng tur a ni.

Zirna kalphung thlak a, CCE kan hman hnu hian zirtirtute tan naupang hrem hi thiang lo tluk a ni; hrem chu sawi loh, awka vin pawh an hmang ngam tawh mang lo a, hei hian engemaw kawngah chuan kan rilru no tak hi a kaiharh tlat. Sikula zirtirtuin zirlai a dimdawihna ang kha naupangte hian inchhungkhurah pawh nu leh pa leh chhungte lakah a phut ta tlat a, dan hian naupang a humhalh thar nasa in kum 16 tlin hma chuan thil pawi eng pawh lo khawih se hrem theih loh tluk hial an ni tih an in hre kar a, hei hian nghawng ṭha lo a nei ṭan mek emaw a tih theih. In koh duat lah hi kan han uar laileng khawp a, hming puma in koh chu thinrim vangah kan ngai deuh ber tawh. A tlangpui thu in hming puma kan in koh tawh hi chuan kan thinrim deuh ngei ngei bawk a, mami/ mama, bawihi/ bawiha, a uar zual phei chuan duati/ duata te kan ti a, mi in leh lo kan han dai chiah hian inkoh duat na hian a lo daih seng tawh bik si lo. Ṭhenkhat phei chu hming puma koha mittui parawl ta mai sawi tur pawh an awm. Kan in koh dan hian kan puitlinna kawngah hian nasa takin kori a tu ve a, inkoh duat dan pawh hi chin tawk hriat a ṭha khawp mai.

Zirlai ṭhenkhat chu an awmna­ten awm dan tur an hrilh a an zilhhauna hua a, chhungte hnena vuivai ta mai sawi tur an awm - hei hi thil pawi tak a ni. Nu leh pa te zingah pawh fate vui leh vaina a kawi a ngila awih a lo thutak cheibawl ching an awm, a pawi lehzual. Nu leh pa te hi phak ang tawk tawkah finvar ve tum a, theihtawka fate fuihin faten an chuti khati an tih chang pawhin “e... chutiang an ni lo ang, an hmangaih vang che nih zawk chu tih tak takah chuan anni lo chhungte dang kan nei hleinem, kan lakah rilru chhia an pu lo ang, ringhlel hauh suh. Puitling tur chuan hreawm tawrh tam a ngai a nia, chhel pawh chhel tur” tih tlat zawk tur a ni. Tirhkoh Paula pawn Timothea kha nuamsa turin a ti lova, hreawm tuar turin a ti zawk a nih kha. Thununna reng reng hi tuar lai chuan lawmawmin a lang lova, lungchhiatthlakin a lang zawk ṭhin, tuar hnuah erawh chuan chumia sawizawia awmte tan chuan rah thlamuanawm tak, felna chu a chhuahsak ṭhin tia Bible-in min hrilh hi hriat tlat tur a ni. A dik tak chuan hreawm tuar nasa apiang hi sorkar hnaah a ni emaw eng thilah pawh hrawn an nuam nge nge in mi hriatthiamna pawh an nei thuk zawk ṭhin.

Thuhriltu chuan siamtu hre reng turin min chah a, heta siamtu a tih hi kan Pathian chauh hi ni lovin kan mihring pui, mi puitlinga min siamtute pawh hi an ni. Ṭhenkhat chu chhungkhat laina ten lo awmpui ta lo se la vawiin nia an dinhmun ang chang pha lo tur hi an tam mai. Ṭhenkhat chu an han in zir puitling a, sorkarah leh company-ah te hna lian tak tak an han chelh a, mahni theih vang emaw tia chapo ta mai te hi an awm a, anmahni lo enkawl seiliantu, chawmtute, an nu leh pa leh thisen zawm hnai tak te ai pawha ṭangkai zawk, an nin lo awmpui lo sela engmah ang lo tur hian an theihnghilh ta tlat ṭhin a, tam tak phei chuan lawm tak aruangin an tlinlohna lai leh an fel tawk lohna lai hlir hi an la sawizawk a, hei hi thil pawi tak a ni.

Awmna te sawichhe ta vak vak, mi hlawhtling ziktluak tak an vang duh khawp mai. Engemaw chen chu han hlawhtling ve ṭhin mahse a daih rei duh lo viau. Engtin tin emaw a kan lo puitlin ve a, chhungkuate kan han din a, awmpui te kan han neih ve chiah hian awmpui neih hautakzia leh min awmpuitutena an lo tlinzia te, kan sawisel ṭhinte ne pawh kan lo eh lohzia hi kan hre ve dawn chauh a lo ni.

- R Lalngaihawmi,

Kolasib Venglai