Kohhran hian corruption hi kan do lo em ni?
MLPC Act chu kan hmang ta a. Mi ṭhenkhatten, “Kohhran hian zu chauh an do a, corruption erawh chu an do ngam tak tak lo. Eirukna thilpek hi an sumhnar ber a ni alawm. Corrupt tih hriat ngawih ngawih pawh an thunun ngam lo” an ti ṭhin. Hei hi tak tak ni loin an ngaihdan leh hmuh dan an sawichhuahna lek chauh a ni a, thu belh chian dawl lo hulhual a ni. Zu hi kan duh lo a, corruption pawh kan duh lo.
Tute nge heng mite hi?
Heng thu sawi ṭhinte hi Kohhran huang chhungah an tam lo ṭhin viau mai. Media power hmanga Kohhran nek leh tái rana thu ziah an tuipui phian ṭhin. Zirna leh thiamna lama sang ve fu an ni duh. Kohhrana tel tam lo leh Kohhran hlutna hre lo ta na na na chu an thil thlir dan a kim loin a lai thei lo a, hetiang ngaihdan an nei hi an demawm lutuk lo. Kohhran hmuh sirhena (bias) an neih tawh ṭhin avangin an thu pawh a hriam ṭhin.
Kohhran inkaihhruaina (administration) hi a ropui a, a luhchilh lote tan chuan hriatthiam a har bawk a ni. Mi mâwl te te nia miten an hriat pawh kha Pathian khawngaihna changin Upa leh Kohhran hruaitute an lo ni a, chung an aia thiam lo zawk leh fing lo zawk nia an ngaihte chu mipuiten kan lo ngaichâng a. Chu chu an hrethiam lo a, thîkna leh ngaihtheihlohna a lo awm thuai a. Chung miten, “Keini leh Thlarau thianghlimin” tia ro an rel te chu tham lohna leh sawisel châkna sual a lo piang mai ṭhin niin a lang.
Engtik laiin nge in do?
Kohhrante hian corruption hi kan do reng a. Hlemhletna a bo theihnan theih tawp kan chhuah ṭhin. Mizoram Kohhran hrang hrangte hian kan do reng a, Kohhran lian ber Presbyterian phei chuan Synod Social Front hmangin nasa takin ṭawngṭaina nen ṭan a la a. Kristian nun inkaihhruainaah pawh helama fihlim turin vawiin thlengin inzirtir a la ni reng. “Thil rûk te, hlêp rûk te, duhâm taka mi nek retheih te, sum lama thum vawr leh pawisa khelhte tih loh tur” (Kristian nun - Khawtlang lam 4-naah) tiin chiang takin sawi ṭhin a ni.
Corruption do kum ti hialin Synod-in a lo puang tawh bawk. Lehkhabute (booklet) te siamin nasa takin beih ṭhin a ni a, vawiin thlenga kalpuiin pulpit aṭangin kan thuhrilah sawi reng a ni. Kohhran hian media hrang hrangah helam zirtirna hi a ti nasa khawp mai. Kan do zel ang.
Tunge eiru chu?
Corruption hi hmuh theih tak tak loh (abstract) niin do a har hle a. A proof-na tak a awm loh phei chuan intihhmingchhiatna (defamation) case awrh hial theih a ni. Eiru nia kan ngaih tam tak hian an eiru kher ang em? Eiru hi eng aṭanga teh tur nge? Sawrkar Officer-te chauh hi em ni teh tur? Dawrkai leh hna danga hleprute hi kan huam ve tho ang em?
Mipui nawlpuiten kan tih dik loh ṭhinte hi a huam ve dawn em? Ramri kham chin neih fel a harsa hle.
Nimahsela Kohhran miten an eiruk leh ruk loh enna khawl kan la nei thei si lo a, Pathian ram leh thilpek an rawn pek hi “in eiruk a ni em?” ti ta zel ila a nih dan tur a ni si lo. Kohhran hian eirukna sum kan duh lo va, kan mamawh hek lo. Eiru hausa nih aiin engmah neih loh kan thlang daih zawk. Thil pek hi a petu mawhphurhna a nih avangin anmahni leh Pathian inkar a ni a, kan sawi theih a awm lo e.
Kohhran hi Islamic State (ISIS) a ni lo
Kristian sakhua hrim hrim hi a danglam a, sakhaw dang chuan pathian hmuh tumin nasa takin an zawng ṭhin. A chang phei chuan anmahni leh anmahni an intihrehawm a. Kristian sakhuaah chuan Pathianin min zawng chhuak thung. Rev. Rosiamliana Tochhawng chuan Facebook lamah Kristian sakhua hi sakhaw dang anga dan leh dun khirhkhiap pui puiin a hung, thil tisual hrem a, lunga denhlum hial theihna khawp nei sakhua (legalistic religion) ni loin Pathian khawngaih-naa innghat sakhua (religion of grace) a ni tih a ziak a, a pawmawm hle.
Hei hi hrethiam loin sakhaw dang ang bawka thil tisualte pawh denhlum hial turah ngaiin ‘Kohhran hian an thununna an lek ngam lo’ an ti fo ṭhin. An thil thlir dan hi a firfiak a, hei Kohhran chuan a ti ngai lo a, kan ti lo bawk ang. Sakhaw dangten an mite thil tisual an hrema thihna hial an pek ang ni loin thiltisualtuin a tisual a ni tih a inhriat a, inchhira simna a neih theih nan khawngaihna leh lainatna bakah Kohhran thianghlim nan thununna kan neih khawngaihna dan thlum tak te hi kan hmang ṭhin zawk a ni. Corruption hi kan duh lo a, kan do zel ang. (Adaptation: Rev Rosiamliana Tochhawng. ATC Lecturer. Unpublished Article on Facebook)
“Ruk hmangte emaw, mi duhamte emaw, zu ruih hmangte emaw, mi hau hmangte emaw, hleprute emawin Pathian ram an luah lo vang.” I Kor 6:10