INDIA : Hindu rama siam thu

Chief Minister Lal Thanhawla chuan, "BJP-in India hi Hindu ramah siam a tum a, chumi lak ata chu lo invèn tùr," a tih laiin, "Yoga hi hlauh tùr a ni lo. Hrisèlna atán leh taksa invawnna atán a ṭangkai thei... Hlauh ngah lutuk nih leh Kristian nih hi a inhmeh lo," tiin a thusawi a tlip thung (Vanglaini July 9, 2016 Inrinni). BJP-in Hindu rama India siam a tum thu pawma, a ṭül anga dodal pawh ṭha titu berin Yoga hi hlauh tùr a ni lo a ti leh si boruak hi a letlinga vuttui thlawr bél a va ang dáwn ve!

Hindu rama min siam tumtute thu hnuaia kan kùn lohzia tilang tùra an policy leh propaganda hnarna hun remcháng kan neih laia hlauh ngaha inpuh hi chu a fing zîktluak lo vang! BJP Hindu Propaganda dodàl ngam hi dawih vàng aiin huaisen vàng a ni zâwk dáwn lo'm ni? Kristianna nèna inmil lo thilte mausàm hmiah hmiah awm kan nih lai hian dawih âw kan chhuah hi a rem lo hle zâwk a ni. A thu hrimah a hêlna awm reng si, huaisenzia lantír tùra lungbang sut kher hi mi fing zia a ni lëm lo. Rinna chakzia lantír tuma mei alha zuan luh kher lah a ṭül hek lo. "Prevention is better than cure" tih te, "A stitch in time saves nine," tih te hi tuna kan dinhmun luah mékah hian zirlai pawimawh tak a ni zâwk. Hlauh loh tùr hlauh hi a âtthlâk tluk zetin hlauh tùr hlauh loh pawh a âtthlâk nêp bîk chuang lo ve!

BJP chuan India hi Hindu ramah siam a tum tih kan hriat si chuan, eng thil (strategy)-te nge hmanrua atán a hman dáwn tih hi a zira zir ve a ṭül ang. Bâwng sa ei khap hmangin thäwm nei lian viau mah se mi rilru an hmin thei lo tih a chiang tawh. Langsàr tak leh tharum hmangin an sàkhua hi min vawntír tum se, lu chhum bán chhum huamin kan ṭang zëlin a rinawm! Mahse chutiang hmanraw hmänlai tak chu khawvêl finna hian a ṭhansan tawh. CM thu sawi hi thutak hlatak a nih ngai chuan, a rûk thei ang ber leh pawm nuam takin an sàkhua hi min barh an tum ngei ang. Damdàwi kha lutuk tuam màwi nána chithlum tawktarha hman ang deuh hi a ni thei. Yoga hi chutiang atána hmanrua chu a ni em tih hi mahni leh mahni inzâwt ila, a chhànna pawh mahni ṭheuhvah a chiang mai àwm e.

“Yoga chu exercise a ni ve mai a, ka rinna a tibuai lo,” ti páwl kan awm a nih pawhin dâwt sawia puh ngawt theih an ni bîk lo vang. Mahse Daniel-a leh a ṭhiante kha Nebukadnezzar milem siamchawp hmaah khán, “Kan thinlungin a phat chuang hlei nëm,” “Kan rinna a tibuai chuang hlei nëm,” tiin kün ve ta se, vawiinah hian an chanchin hi kan zir ngût ang em le? Israel fate hnênah khán 'Chi ṭhatna pathian' tiin Baal milemte kha hmelhriattír an ni a. Israel-te lah pun duh hnam an nih avàngin an rilrem záwng tak a lo ni si. Rei lo të-ah Israel-a thlahte chu Baal pathian hmaah an kün zo ta a nih kha. Chutiang chiah chuan 'Hrisèlna pathian' nia máwia min zawrh Yoga hian keini rinna hi khawih pawi pha lo pawh ni ta tehrëng se, chhuan lo la awm tùrte tán erawh thang hlauhawm tak a ni ang. Krista Chanchin Ṭha meuh pawh kan tlàwmsan lek lek lai hian a behbàwm buaipui zawng kan tlin lo vang. Kristiante tán ‘thil ṭha ni ve tho anga lang’ zawng zawng hi buaipui chi pawh a ni lo. Pathian thlìrna mit hawh a, ringtute tih tùr chin thliar thiam hi kan hahdamna tùr chu a ni zâwk.

Bihar State chuan Yoga an thláwp lo va, sawi sawi lovin Yoga Day chu an hmang lo mai a nih kha. Keini erawh a hre ber leh fing ber ang ziazángin, chhúngkua kan inhnial luai luai a, kan tum loh zâwk hi kan cháwi lär ta nek àwm asin! I duh tâwk ang u. Tute emaw ang deuh va, a rem leh rem lo pawh thlu lova thuziak apianga kohhran sèlna leh zu fakna min tulh lui reng ṭhìnte anga ṭanhmun sawhngheh mamawh kan ni ve lo. Chuvàngin ngawih chuh mai hi a finthlâk zâwk ta ve ang.

Putar bengngawng pakhat hian inkhâwm a thlah thei rëng rëng lo mai a. A chak lovin buaipui a ngai hle tawh mai si. A tu leh fate chuan, “Ka pu, engmah i hre thei azeng pawh a ni si lo va, inah hian awm ve mai mai tawh la, inkhâwm chu i tán engnge a ṭangkaina?” tiin an zâwt a, ani chuan zängkhai tak maiin, “Tu páwl nge ka nih ka lantír aläwm,” a ti sam ët mai. Setana tán pawh a ngeiawm ve khawp ang le! 'Rinna chu thiltihah a lang,' tih pawmtute kan ni miau va, kan thiltih leh duhthlante hmang hian teh kan la ni dáwn. Fímkhur séng hauh lo mah ila, kan chhia leh ṭha hriatna talin thiam min chantír theih nán fímkhur tluk hi a lo awm lo ve.

- Chris M.S. Dawngkima

Ramhlun North