Mizoramah hna a vâng! Sipaiah ṭang daih mai ang u
Mizoramah hna vanzia leh hna hmuh harsatzia kan sawi cham chi a, a dikna chen pawh a awm. Beiseina sang tak nen sum tam tak sengin lehkha kan zir a, kan zir zo a, kan duh ang leh beisei hnathawh tur kan hmuh mai loh avangin kan beidawng a, ṭhenkhat phei chuan sual kawngte pawh an zawh phah mek bawk a ni. Chutih mek lai chuan mi taima leh thiam chuan an thawh sen loh hna an hmu tho bawk.
Ṭhalai tam tak hna lak tur a awm dawn tih hriain theihtawp chhuahin tlin ngei tumin kan inbuatsaih ṭhin a, amaherawhchu hna latute leh thu neitu lam rinawm loh avangin a tling leh thiam aiin hmelhriat nei ṭha leh chhungkhat laina tihpuitu nei ṭhaten min luh khalh fo ṭhin. Hna lak tur a tlem tehlul nen, a awm chhun lah dik leh fel taka lak a nih loh ṭhin avangin ṭhenkhat tan chuan rilru natna leh beidawnna mai a ni ṭhin.
Tute emaw lah chuan mipui nawlpui - hna lak tur ngaihven rengtute pawhin hna lak a awm a ni tih pawh kan hriat mang loh laiin hna ṭha tak tak hmuin, an lo thawk fel leh der mai zel bawk nen. Kohhran leh khawtlanga Pathian rawng kan bawlpui ṭhin thote kha an lo la ni leh zelte hian ṭhalai leh nu leh pa tam tak rilru na leh beidawngin a siam fo ṭhin. Han sawisel viau pawh ni ila, awmzia a awm chuang si lo!
Ṭhalai huaisen leh tumruh tan chuan rilru na leh beidawnga indawmkun reng hun a ni lo. Kan hma lawkah Sipai lak runpui - Army Recruitment Rally neih a ni dawn a, sawipuitu leh tihpuitu neih a ngai lo, nangmah kha nangmah sawipuitu leh tihpuitu ṭha ber i ni mai. Sipai laknaah hian insawipui leh intihpui hian awmzia a nei lo, a chhan chu an thupui leh an tum chu - ‘A ṭha ber thlan/ lak' tih a ni. Chuvangin, i tling lo a nih chuan nangma mawh a ni e. Mizo ṭhalai Sipai ṭan tumte tana hriat tur pawimawh tlangpui han tarlang ila:-
Document chungchang : Sipai ṭan tumte zingah document ken ngai hriat loh avangin mi tam takin an tlak phah fo. Chuvangin, Sipaia intlar tumte chuan heng a hnuaia mite hi ken tur a ni.
1. Birth Certificate
2. Education Certificate:-
(a) HSLC leh a chunglam tan :
(i) Mark Sheet
(ii) Admit Card
(iii) Certificate (Board)
(b) Under Matriculate,
Class-VIII chunglam tan
(i) Transfer Certificate leh Mark Sheet. (NB : He mite pahnihah hian Revenue stamp belin Headmaster/ Principal-in hming a sign hnan ang a, mahni District DEO countersign tir bawk tur a ni.)
3. Matric leh a chung lam exam result nghak mek tan Admit Card ken tur a ni.
4. Tribal Certificate.
5. Residential Certificate lak tur a ni. Thlalak bela seal chhut hnan tur a ni. (4, 5-naah hian mahni thlalak bel a, seal chhut hnan tir tur.)
6. Passport size colour photo copies 16 kamis var ngei leh a chnung lamah Gazetted officer tested tir tur. Computer print pawm a ni lo.
7. Character Certificate VC/LC or School/College (Police Station hnai ber Countersign tir tur)
8. Voter ID la nei lo tan Pa te Voter ID hman theih a ni.
9. Unmarried Certificate VC/LC aṭangin lak tur. English a ziak vek tur a ni.
10. No Objection Certificate, nu leh pa aṭangin.
Sipai ṭanglai, bang tawh indonaa pasal sun fate tan:
A. Discharged bu-ah a hming leh pian ni leh thla leh kum dik tak a chuang tur a ni.
B. Sipai ṭanglai fate, unaute tan Relationship Certificate Record Office aṭanga lak tur a ni. Tah chuan Record Officer Number, Rank & Name hming ziak a chuang tur a ni.
C. Lehkha dik tak leh finfiahna awm thei ngei chauh ken tur a ni.
Physical Fittnest chungchang : Sipai ṭan tum fitness atana ngai leh ṭul hriat tur an hriat loh avangin infiam mi zingah pawh mi tam takin an tlak phah a, tlan laia luak leh field aṭanga zawn chhuah ngai hial pawh an awm fo ṭhin.
Chuvangin, Sipaia intlar tumte chuan fitness ngaih pawimawh a, inbuatsaih fat fat a ngai a ni. Physical fitness test-a marks pek dan chu hetiang hi a ni :-
a) 1 Mile Run
i) 5.40 Mins and Below 60 Marks
ii) 5.41 Mins to 5.50 Mins 48 Marks
iii) 5.51 Mins to 6.05 Mins 36 Marks
iv) 6.06 Mins to 6.20 Mins 24 Marks
c) Balance & 9 Feet Ditch: Hengah hian tih tur chin tih theih chuan a tawk mai, a hranin mark pek a awm lo.
3. Physical Standard chungchang: Sipai hi a chak leh duh zawng zawng tana ṭan tum ngawt chi a ni lo. Sipai atana Physical Standard pawh hi kan hriat a ṭul. Physical Standard tling lo chunga kan lo inbuatsaih ve ngawt chuan ṭul loah kan intihah thlawn mai mai a ni.
a) San zawngah 157cm tal nih a ngai. (Kum 16-18 inkar tan 1cm, Sipai ṭang lai leh sipai bang fate 2cm, Sport lama mi chungchuangte tan 2 cm ngaihhnathiamna a awm)
b) Rih zawngah 48kg tal nih a ngai. (Kum 16-18 inkar tan leh Sipai ṭang lai leh sipai bang fate 2 kg sport lama mi chungchuangte tan 5 kg ngaihhnathiamna a awm)
c) Awm len zawng 77cm - 5 inches a tihlen theih a ngai. (Kum 16-18 inkar tan leh sipai ṭang lai leh sipai bang fate 1cm, sport lama mi chungchuangte 3 cm ngaihhnathiamna a awm)
4. Medical Standard chungchang : Sipai ni tur chuan rilru leh taksa hrisel a ngai. Sipai atana Medical Standard pawh hi kan hriat a ṭul hle.
(a) Rilru leh taksa hrisel a ngai.
(b) Awm hi a len dan pangngai aia 5 cm a tihlen theih a ngai
(c) Mit leh beng a ṭha tawk tur a ni.
(d) Ha leh hahni hrisel a ngai, ha 14 tal neih a ngai bawk.
(e) Ruh ṭha lo, tilpuk leh tai ṭha lo tan tlin a harsa.
(f) Mit lamah rawng sen leh hring thliarhran theih a ngai.
5. 10+2 Technical Entry Scheme chungchang : 10+2-a Physics, Chemistry, Maths-a aggregate marks 70% hmu chin tan kum tin hawn a ni ṭhin. Kum 16 1/2 - 19 inkar, nupui/ pasal nei lo tan, dil theih a ni. Interview-a tlingte chu IMA Dehradun-ah kum li an training a, Officer ang chiaha enkawlin, an zirna senso zawng zawng Army/ Navy-in an tumsak a, Jawaharlal Nehru University Delhi-in BE/BTech Degree pein, Lt-ah an dah ṭhin. Zir chhungin stipend ṭha tak an dawng. Zirlai bright, tum ruh, officer nih tum tan HSLC aṭanga inbuatsaih l^wk chu duhthusam a ni.
6. Infiam mite tana sipaia luh dan: Infiam mite tan hian sipaia luh theih dan hrang hrang a awm - General Soldier, Naik Subedar leh Havilder-ah te direct-a luh dan a awm. Kum 17-24 inkar National/ International Competition-a State/ ram aiawha Junior/ Senior Level-a tel tan te, National Sports/ Games, School tana All India Schools Games Federation, Inter University Sports board Inter-University Tournaments leh, States Sports Federation buatsaih State sports-a medal neite tan dil theih a ni.
Sport Discipline hrang hrangin a huamte chu :- Athletics, Archery, Basketball, Boxing, Cricket, Cycling, Football, Badminton, Gymnastics, Handball, Hockey, Judo, Kabaddi, Rowing, Shooting, Weight Lifting, Swimming, Taekwondo Tennis, Vollyball, Wrestling, TableTennis, Equestrian Sports, Karate, Kho-Kho, Fencing Ball, Badminton Kayaking and Canoeing te a ni. Heng Certificate leh Medal nei Soldier GD/ Tradesmen/ Clerk/ Store Keeper Technical/ Tecnical and Nursing Assistant writen exam pass-te chuan Bonus Mark an nei nghal a ni.
7. Written exam chungchang : Sipai ni tura exam hi Paper-I leh Paper-II -ah ṭhen a ni a, Paper-I hi Sipai zawng zawng tana exam ngai a ni. Exam-ah hian minus mark a awm a, thiam chian loh chu chhan loh mai a ṭha. I thiam loh i risk khan i tih dik loh chuan i mark hmuh sa kha nangman i paih leh vek thei; fimkhur a ngai.
Paper-I : Paper-I hian IQ/ Numerical ability, General knowledge and Current Affairs a huam. Exam hun chhung hi darkar khat a ni a, Total marks 100 niin Pass Marks 32 a ni.
Paper-II : Paper II hi Sol. Technical tan exam hun chhung darkar chanve, Full Marks 50, Pass Mark 16 a ni. Paper-II hian Physics, Chemistry and Maths a cover.
Sipai lak chungchang hi sawi vek sen a ni lo a, Sainik Office, Mizoram Youth Commission Office leh Army Recruitment Office-ah zawh chian a ṭha. Tin, Army Recruitment chungchanga hriat tur ṭul leh pawimawh leh Model Question awm vekna Mizopa buatsaih ngei Mizo ṭawnga chhiar tur ‘Army Recruitment Guide’ chu Sainik Office-ah leh lehkhabu hrang hrangah pawh lei mai tur a awm.
Sipai intlarnaah hian dik lo taka ṭanpuina beisei chi a ni lo. A ti ṭha ber ni turin Mizo ṭhalai sipaia ṭan tumte theihtawp chhuahin i inbuatsaih zawk ang u. Mizoramah hna a vang bawk si, hawh u sipaiah hian i ṭang daih mai teh ang u!