Written by
J. Lalramnghaka (Jeru-a)

ZPM sawrkarah tuialhthei man a to bik lo


Tun hnaia Mizoram sawrkar Taxation Department-in notification a tihchhuah tharah chuan petrol leh diesel-a value added tax (VAT) a lak ṭhin a tihsan bakah, social infrastructure & services cess leh road maintenance cess-te a la dawn tih tarlan a ni. Diesel-a chhiah (VAT) 5.23% lak ṭhin chu 10%-ah tihsan a ni a, petrol-a 16.36% lak ṭhin chu 18%-ah tihsan a ni thung.

Heti hian tunah Mizorama tuialhthei man chu litre khatah petrol Rs 99.24, XP Rs 105.91 leh diesel Rs 88.02 a ni tawh dawn a. Tuialhthei man hi tihsan angin lang mah se, a sâng tak meuh em, a hmaa a man tak tak aiin a sâng rêng em ni, tihte hi chîk ngai tak a ni.

ZPM sawrkârah hian petrol man hi sawrkâr hmasa hun laia chhûtin a to bîk reng em tih hi tawi tein mi tin hriatthiam theih zawngin i lo chhût teh ang.

Kum 3 kal ta, October 4, 2021 kan chhui lêt chuan, kha tih hun lai khan Mizoramah petrol man chu litre khatah Rs 107.12 niin, XP chu Rs 110.76 a ni a, diesel kha Rs 97.89 a ni. Kha tih hun lai kha Mizoram mai ni lo, khawvêlin COVID hri pui hliam nasa taka a tawrh lai a ni nghe nghe.

Tun hnaia sawrkârin notification a chhuah thar mila tun dinhmuna kan tuialhthei rate nena khaikhin chuan, MNF hun lai ai khan tunah hian petrol man Rs 7.88-in a la hniam zawk a, XP man hi sawrkâr hmasa hunlai aiin Rs 4.85-in ZPM sawrkârah hian a la hniam zawk a, diesel man chu Rs 9.87 laiin tun sawrkârah hian a la hniam zawk fan bawk.

Hetih rual hian, October 5, 2021-ah khan sawrkâr laipuiin tuialhthei mana a chhiah lâk a tihhniam avângin India hmun dangte rualin Mizoramah pawh tuialhthei man a lo tlahniam ve lo thei lo a. Hei hi COVID hripui vanga hun eng emaw ti chhunga mipui nawlpui harsatna sutkianna tura sawrkâr laipui ruahmanna a ni a, kha tih hun laia state sawrkârin a duh rêng vanga tuialhthei man a tihhniam a ni lo.

Tunah erawh chuan hripui vanga kan buainate pawh a lo kiang tawh a, mimal, chhungkua, kohhran, khawtlâng pawh hmasawnna lam panin a kal chho leh ṭan tawh. Thil reng reng a nihphung pangngaiah lêt leh tawhin, state dangah phei chuan tuialhthei man hian a nihphung pangngaiah a lêt leh tawh hial zawk a ni. Hetih rual hian, keini state-ah erawh tuialhthei man hi MNF sawrkâr lai ai khan a la hniam fan a ni tih kan lo hre ta.

Mipui nawlpuiin an han ngaih-thlaka awihawm ve thuak, a taka han belhchian chiaha thu tak tak tling leh si lo hmanga politics khelh hi kan politician-te hian an sim a ngai. Heng thilah hian a bik takin opposition party-te an pawimawh lehzual.

MNF sawrkâr lai, kum thum kal ta hripui lên hun lai lehnghalah khan vawiina tuialhthei man aia to daih hian mipuite'n tuialhthei kan lo lei tawh a, tuialhthei man mai ni lo, thil dang man pawh tunah phei chuan nasa takin a to tawh zawk a ni. Vawiinah tuialhthei man hetiang hi a lo nih tâk avanga lirthei chuan man to sawt tur te, kut hnathawktute'n an retheih phah sawt tur angte leh mi rethei zawkte'n kan retheihpui ngawih ngawih tur anga sawitute hi mi rethei emaw, kut hnathawktute emaw tak tak an nih a rinawm loh. An sawrkâr laia khaw êng pawh zahna nei hauh lova sawrkâr sum hmanga duh tawka lo inhaivûr tawhte khan, politics game chhe mi an rawn khêl leh zawk a ni. Heng ho hian mi retheite leh kut hnathawktute hi an hmangaih tak tak a rinawm loh.

Mipuite thluak sûk politics game hi Zoram ṭhanmawhbâwk a ni. Opposition party lian pahnih MNF leh Congress party kan nei mek a, kan opposition party-te zingah mipui thluak sûk game kalsan hmasa ngam zawk zawkte hi opposition an nihna ata rawn tho chhuak leh hmasa zawk an nih a rinawm. Mipui thluak sûk game an kalsan phal loh chuan tunlai khawvêl changkâng takah hian an tân khua a vâr har tawh viau mai thei.

Mi tin ban phâkah tunlai technology changkânna hrang hrang te, social media te, zalên taka thil chhui theihna dan RTI-te a awm tawh a. A chhui peih mite tan chuan thudik hriat zung zung theih a nih tawh avangin thil sawi pawr leh, sawi ring satliahte thusawi avanga kan phût leh dual mai ṭhinnate chu tunlai khawvêlah chuan tihtlèmin a lo awm ta deuh a, a lawmawm hle. Mipui pawhin thu vuvûk mai mai hmanga mipui thluak sûk tumte chu ngaih khatah kan ngai tawh. Ngun taka han chhût chuan tuialhthei man pawh MNF sawrkâr lai ai khan cheng eng emaw zatin tunah hian a la tlawm zawk a ni tih kan hre thei a ni.

- J Lalramnghaka (Jeru-a)