Written by
- Zotea Zonunmawia
Biate

Sumo Counter Sawn Thingtlang mite harsatna siamtu

Inthlakthlengna a awm chuan nghawng a nei ngei ṭhin. Kan ramah hian mi chi hnih kan awm a, khawpuia cheng leh thingtlanga cheng kan ti thei awm e. Kan hawiher, eizawnna, khawsak phung pawh kawng tam takin a inthlau hle. AMC lam hotuten Sumo counter an sawn avangin thingtlang mi Aizawla chakkhai lama kal te, damlohna te, chhan dang vanga kal mi tam tak harsatna a siam a. A nghawng tarlan a, a tuartu thingtlang mipuite au aw Zoram mipuite hian kan hriat a ngai a ni.

Aizawl chhim lam Ngaizel Sumo counter aṭanga chhuak ṭhinte bih chiang hmasa ila.

Traffic Jam leh Aizawl

Traffic jam tih nep nan AMC chuan Aizawl khawpui chhunga Maxi Cab stand-te chu March ni 2, 2015 aṭanga hman ṭan turin khawpui daifemah a sawn chhuak a. Harsatna siamtu ni ta ber chu Ngaizel sumo counter panna hla lutuk hi a ni awm e. Sumo counter sawn chhuah a nih dawn hian ruahmanna leh zirchianna mumal tak a awm hriat a ni lo a, sawn chhuah a nih aṭang hian a tuartu thingtlang lam mite chuan harsatna kan tawk ta nual mai.

Sumo counter sawn chhuah hian Aizawl mipuite hlawkna leh awlsamna ngawt ngaihtuah niin a lang. Thingtlang lama mite tana an harsatna tawh tur lam erawh chu ngaihthah niin a hriat. Aizawl mi ṭhenkhat khawlai kal ka zawhnaah chuan thingtlang lam sumo counter sawn chhuah a ni chuan khawpui chhung a ti thawl emaw traffic jam a ti ziaawm phah sawta an hriat leh hriat loh ka zawt a, a tam zawk chuan chutiang pawh an hriat lem loh thu an sawi. Traffic Police zingkara khawlaia lo duty-te pawh biangbiakna neih an ni bawk a, zingkar dar ruk vela sumo counter Aizawl aṭanga chhuak chuan traffic jam chu a siam lem lo a, mahse hotute aṭanga thupek (order) a nih avanga Aizawl khawpui chhunga sumo kal chhuak tur en thlithlai an nih thu an sawi mai bawk a ni.

Ngaizela Sumo counter sawn chhuahin a nghawngte

Aizawl chhim lam aṭanga lo lut leh chhuak khua hrang hrang Serchhip, Lunglei, Lawngtlai, Saiha District huam chhunga khua awm zawng zawngte chu helai hmun aṭang hian an chhuah a lo ngai ta a. 2011 Census-ah chuan heng district pali aṭang hian thingtlang khua Serchhip district-ah khua 35, Lunglei district-ah khua 161, Lawngtlai district-ah khua 159, Saiha district-ah khua 52, an vaiin khua 407 an awm a. Heng khua tam zawkah hi chuan sumo service pahnih aia tlemlo vek an awm turah ngai ila, chawh rualin nitin sumo kal tur hi a ṭhahnem tham hle ang.

Heng district pali aṭanga mipui belh­khawm chu mi nuaih li zariat sawmthum pathum a ni a. Mizoram mipui (10,97,206) cheng zawng zawng zat aṭanga chhut chuan mi zaa sawmthum paruk chuang zet awmna a ni. Ngaizela Sumo counter sawn chhuah hian Mizoram mipui zaa sawmthum paruk chuangte-ah nghawng a nei dawn tihna a ni.

March ni 30 &31 2015 zingkarah sumo counter Ngaizelah zinmite biangbiakna neih a ni a. Driver leh an mi phurhte khaw hrang hrang haw turte biangbiakna ka nei a, Ngaizela sumo counter sawn chhuah a ni chuan harsatna a siam nasa hle niin an sawi vek.

Tin, Sumo counter hlui awmnaah traffic police duty hma dar 5:30 am hmalamah passenger an awm chuan lam an ni bawk a, mi ṭhenkhat erawh chuan kawngpui peng remchang laiah an lo chang. Aizawl veng hmawr tawpa awmte erawh zing dar 5:00 a.m. velah bus service a awm si loh avangin taxi an hmang a, pawisa tam tak an seng ral a, sumo counter sawn chu an duh lo tak zet tih an sawi.

Economic cost

A hmasa berah chuan sum leh pai senso lo pung ta lutuk hi a ni. Sumo counter sawn a nih hma chuan Zarkawtah emaw, Temple-ah emaw kan pan khawm mai ṭhin. Tunah chuan Ngaizel-ah a nih tak daih avangin sumo counter panna senso chu a let thawk a lo ni ta a, sum leh pai lakluh lama harsa zawk thingtlang mite tan chuan counter sawn chu harsatna min siam belhtu a ni.

Thingtlang khua pakhat sumo a lo chuang chuan, “Tuivamitah bak chhungte kan nei si lo a, taxi ka hmang a, Ngaizel thleng tur chuan Rs. 300 lai a ngai si a, chaw ei man tur pawh ka nei tawh lo” tiin min chhang a. Aizawl

aṭanga mahni khua panna sumo chuan man zat dawn kha counter pan nan pawisa sen a lo ngai ta a, sawrkar hnathawk lem lo, kuthnathawka eizawng, neih zawng zawnga mahni chhungkaw chakkhai lam leh damlo inentir haw lam tan chuan sumo counter sawn hi phurit belhchhahtu mai a ni. Khualzin tam zawk chuan in senso a hautak ta lutuk chu an harsatna siamtu ber niin an sawi vek a ni.

Traffic management siamsak kan ni lo

Zingkarah traffic duty a hmunah hmuh tur an awm ngai loh thu driver biangbiakna ka neihpui tam zawk chuan an sawi. Chumai bakah private motor leh truck lian helai hmunah hian an din ve khap a ni si lo a, a remchang laiah sumo tam zawk an ding tawp a, truck lian leh private motor dang lo awm bawk nen zinmite’n khawilaiah nge an veng/ khua sumo a din tih mumal takin an hre mai ṭhin lo a, buaithlak chang a tam hle a ni awm e. Tin, Ngaizel hmunah hian counter an sawn a nih chuan motor dang leh sumo thingtlang chhuak tur dinna tur chin hmun mumal taka bithliah ni se la, tunah chuan a rem lai laiah private motor an lo ding ve ngawt mai a, thil rit thamah phei chuan zinmite bungraw hlan leh lak a buaithlak ṭhin khawp mai.

AMC hian Maxicab stand sawnchhuah ringawt hi hmanhmawh lo sela, an sawnchhuahna hmun tur hi felfai takin ruahman hmasa bawk rawh se.

Sumo counter leh sumo chhuahna inhlat, kan buaina belhchhahtu

Khaw pawna sawn chhuah ngawt hian traffic jam chu a tiziaawm a ni thei a, amaherawhchu ticket counter leh sumo chhuahna inang lo ta ringawt pawh hian harsatna tam tak min siam a. Bungraw thawn te, lehkha, kohhran leh pawl thil in thawnna ber counter kha sumo chhuahna nen a inhlat tak em avangin thil thawn tur nei tan pawh harsatna tam tak a piang nghal a ni.

Ticket counter hi Aizawl khawpui lailiah a awm chuan thingtlang lama kan mamawh hawn tur emaw thawn turte kha counter-ah kan dah lawk mai ṭhin a, tunah erawh chuan mahni vekin kan inbuaipui a ngai ta a, sum, tha leh zung kan sen belh hi tam tak a ni.

Bungrua lo dah lailawkna tur in te, inthiarna tur hmun leh in nghahkhawmna tur mumal pawh an siam hmasa lo a. Kan hruaitute hian Aizawl khaw pawna innghak khawm mai mai tur tawk vel hian em ni thingtlang mite hi min ngaih tia inngaihtuah lunghnur rum rum chang a tam mai.

Kan tan hmun a awm lo'm ni?

Aizawl khawpui chepzia leh traffic jam avanga harsatna tam tak awm mek hi kan hai lo. Amaherawhchu, zing dar ruk leh dar sarih inkar hi chuan thingtlang lam sumo counter aṭanga chhuak lirtheite hian harsatna lian tham kan siam a rinawm lo. Khawpui mila ngaihtuahna kan seng a, harsatna chin fel kan tum a nih chuan kan tisual fo ang. AMC hotute hian thingtlang mite hamṭhatna leh awlsamna tur zawngin thutlukna siam ṭha leh se a duhawm khawp mai.

Thingtlang mi tam zawkte hi sawisak­tu nei lo, sawi chhuak thiam lo, khawsak phungah pawh harsa leh rethei zawk, dawm kan ngai mi tam zawkte kan ni a. Kawng engkima hmasawn zawk, sawrkar hmun pui leh damdawiin awmna, pa chan chang zawk tur, khawpui inrelbawlna khawl AMC thuneitute pawhin ngaihtuah nawn lehin, kan lo kal tawh dan pangngai ang emaw khawpui chhungah ngei sumo chhuah tir leh dan hi ngaihtuah leh rawh se.

Kan sawrkar hian mi retheite a dah VIP tak zet a nih chuan Aizawl khawpui chhung hmun ualau leh pan awlsam laiah somo counter awmna tur min ruahman sak ngei rawh se.

Kawng engkima hmasawn zawk, sawrkar hmun pui leh damdawiin awmna, pa chan chang zawk tur, khawpui inrelbawlna khawl AMC thuneitute pawhin ngaihtuah nawn lehin, kan lo kal tawh dan pangngai ang emaw khawpui chhungah ngei sumo chhuah tir leh dan hi ngaihtuah leh rawh se