Zu zawrh - chona kan hmachhawn tur
Hmanlai chuan...
Kan pi leh puten an hun ropui, Kut leh khuangchawi nite zu bel nena an hman ṭhin lai leh in tin deuh thawhin zu bel an neih lai te, a ṭul changa Lal ina zu bel an put khawm ṭhin laite khan khawtlangin tun anga zu a buaipui luai luai kan hre ngai lo a, zu ngawl vei leh zu avanga mahni in chhung leh khawtlanga buaina siam ching chu ‘a chi thlah tam hmaa vuak hlum tur’ tiin an ngai hniam em em ṭhin. Zu an hlau lo a, zu ruih avanga khawtlang hmai tibaltute erawh an hua a, an dah hniam em em tih a ngaihruat theih a ni.
Hetih hun lai hian an pathian hriat chu kristiante Pathian, Pathian ropui, chak leh thiltithei, engkim chunga thuneitu ang hi a ni ve lo a ni ngei ang. An pathian ai chuan ramhuai an hlau zawk a, tlawn lungawi tumin an neih sum sengin an inthawi ṭhin. A hming chuan pathian chu be ve bawk mahse an hlauh zawk leh tlawn lungawi an tum chu ramhuai a nih avangin ‘ramhuai bia’, thing bul, lung bul bia’ tiin sawi an ni. Tun dinhmun aṭanga thlir chuan an thlarau nun hi a ningnel hle; mahse Pathian nung ringtu Mizo kristiante angin zet-u-zu hi an hlau ve lo. Kut ni vangthla leh chawngchen nikhuaahte an nulaten an sem mai a, hah zu nen lam an nei chung pawhin chutiang nikhuaah chuan zu avanga nungchang mawi lo, vantlang mit tikham khawpa che an awm lo a ni ang, zeuh an lo awm a nih pawhin val upaten an zilhhau mai ṭhin nia sawi a ni.
A tawi zawngin kan pi leh pute hun laia Mizo Society chu zu awmna society, zuin hmun pawimawh a luahna society, mahse tun anga zu buaipui luih luih lohna leh zuin a tihbuai lem loh society ni si a ni. Hetia kan tih avang hian mimal nun zuin a tih chhiat leh zu avanga tawrhna awm miah lohna society a ni kan tihna a ni lo a, zu avanga harsatna tawk chu engemaw zat an awm ve ngei ang, mimal nun chu mimal nun a ni a, khawtlang erawh zuin a tibuai ve lem lo niin a lang.
Tunlai hian...
A hnam puma kristian kan nih hnuah hian kan thurin buin zu chu dah bo hmiah tur leh kan hnam nun aṭanga tibo vek tura min ti lo chung pawhin zu tih bo tuma beihpui kan thlak dan chu nasa tak a ni.
Documentary film siam ni ve ta se, pawngsual rapthlakzia tarlanna documentary film ‘India’s Daughter’ chu, film an siam chhan chu pawngsual thlenna India rama chhuah khap a ni tlat ang hian zu kan duh lohzia leh a tibo tura kan hmalak nasatzia tarlanna documentary film chhuah duh lo turte zingah tuna zu khap bur duh leh do nasa sa te hi an tel ngei ka ring!
Dan hmanga kum sawmhnih vel zet kan khap bur tawh hnuah thil sawt a nih lohzia hriaa a khuahkhirh zawnga dan kan siam danglam hi kal/ hmalak dan dik leh ṭha a niin ka hria; zu hi a nihna dik tak leh kan thurin buin min zirtir ang takin en ila, kan hnam leh khawtlang tan a hnawksak lo ang tih hi ka pawm ngheh tlat dan a ni. Zu ni loin zu hman sualna zawk kha kan do tur chu a ni a, a hmang sualtu zawk kha kan duh loh leh tih tlem kan tum tur chu a ni.
Chuti ni loa kan khap bur lai ang thoa a zu ber kha emaw hnawksak tia daipawn lama nawr chhuah kan tum chuan kan khap bur lai aia nasa zawk mahin kan hnam a eichhia ang a, zu chungchanga ngaihdan piangsual avanga kan ṭahna mittui hi hruk hul a ni ngai lo ang tih ka va’n hlau em! Hei hi lo ngaihtuah ve teh - Dawrpui/ Zarkawta zu dawr aṭangin miin zu lei ta se, heng veng kawngkamah tauh hawngin a in burh burh miah lo ang; inah hawnin emaw hmun fianrial panpuiin a in dan hmang pawh a dang deuh ngei ang. Chutih laiin Rangvamual/ Phunchawnga zu dawr aṭanga lei chu a bul hnai kawngkamah tauh hawngin a ruih pui chhur chur duh mai thei a ni. (Hei hi Rangvamual/ Phungchawng hmuhsitna lam ni loin kan rilru puthmang leh kan ngaihtuahna her danglam a ṭulzia tarlan tumna a ni.)
Chona chu...
Do dan dika zu leh a hnathawh hi kan do a ngai a, ngaihdan dik leh thlir dan dika zu hi kan en thiam a ṭul a, a nihna ang taka zu hi kan pawm thiam a pawimawh hlein ka hria. Zu hmansualna laka kan ṭhalaite leh kan society humhim tumna avanga zu tih bo ṭhak tuma hmalakna ang chi hi engtikah mah a hlawhtling ngai dawn lo a, eng hnam leh khawi ram mahin an hlawhtlinpui ngai bawk lo ang. Chutih laiin a awm reng chung pawhin zu hmansualna lakah kan ṭhalaite leh kan society hi fihlim tura inzirtir theih a ni a, chutiang dinhmun chu ka pi leh pute khawtlang nun kha a ni.
Pi leh pute mahin an tih theih chu zaa za kristian ni tawh Mizo hnam tan tih theih a ni chiang a, chu chu chona kan hmachhawn tur pawh a ni. A tlanchhe zawng leh a pehhel zawngin inzirtir tawh lo hram teh ang u.
Kaldai finna zir tura thlan Daniela leh a ṭhiante kha chaw leh zu tuihnai ṭha ṭhaa chawm Kaldai ṭhalaite nen chawei dawhkan khat an kilho ngei ṭhin a rinawm. Mahse Daniela leh a ṭhiante kha chung lal chaw leh a uain in ṭhinte chuan an intibawlhhlawh duh ṭhak lo. Chung tel lo chuan an hriselna leh an taksa chu a chhiat phah dawn chuang lo tih finfiah pawh an cho a nih kha. Daniela leh a ṭhiante anga Pathian ringtu hi Mizo ṭhalaite zingah sing tam an awm ka ring. Pastor, kohhran upa leh ṭhalai hruaitute u, Pathian in ring a, kohhran leh ṭhalai rawngbawlna nung tak avang hian kan khawlaiah zu hi tung sen tuar mahse tih chhiat theih a neih tlem hi in ring ngam ve lo em ni!?
Engati nge heti taka zu hi in hlauha in kawtkaia a awm avanga in mimal nun, in chhungkua, khawtlang leh he hnam hi tichhe vek tura in ngaih tlat le? Motto ṭha tawp khawk nei YMA hruaitu leh khawtlang roreltute u, in khua leh tuite hi dawihzep in zirtir a ni min ti ta se, engtin nge in chhan ang? Ngaihtuahna leh thlir dan dikin zu chungchanga kan hmaa chona awm hi hmachhawn in zirtir a hun tawh lo maw?