NOMOPHOBIA
Khawvel changkanna hian thil ṭha a ken tel laiin thil ṭha lo ken tel hi a nei ve ṭhin. Changkanna leh hmasawnnate pawh hi a lo dawngsawngtu mihring a zirin a thawh dan a danglam fo ṭhin. Thil reng reng hian ṭhatna leh ṭhat lohna a nei zel a, thil ṭha leh ṭangkai tak pawh hi a lo dawngsawngtu emaw a hmangtuin emaw a zir miau loh chuan thil ṭha lo takah a chhuak thei. Khawvel changkanna leh hmasawn mekna kawng hrang hrangah hian a ṭha lo lai zuan kan a, a ṭha laiah kan kal zel a ngai a ni. Changkanna leh hmasawnnate hi chhiatpuitu ni lova hmang ṭangkaia a ṭha lam hawia sang taka min vawrhtu hmanruaah kan hman thiam hi a pawimawh hle.
Nomophobia chu
Nomophobia chu 'No-mobile-phone phobia' tihna a ni mai. Mobile Phone tel lova awm thei lo emaw mobile phone hlata awm thei lo emaw tiin a sawi theih ang. Phone switch off chuan kim lo tlata in hriatna, message a lo thleng em? miss call a awm em? email-ah thu thleng a awm em? Facebook, whatsapp etc a awm tawh hnuah phei chuan enge thu thar awm a awm em tih te en deuh reng mai te, phone battery charge deuh reng mai te, mobile phone khawih reng mai inthiarna leh bathroom thleng thlenga keng zel mai nun te, Phone-in an nun leh ngaihtuahna engkim a thunun tih mai theih ang chi hi Nomophobia tih huangah hian rin luh theih a ni. Nomophobia chu mobile phone tel lova awm thei thlawt lo tih hian a ti fiah ber mai awm e.
Ram dang thlir phawt ang
Nomophobia tih ṭawngkam lo chhuah dan chu kum 2010 khan UK-ah mithiamte'n mi 2,163 phone hmang ṭhinte an zirchianna aṭanga lo irh chhuak a ni. An zirchiannain a tarlan danin mobile phone hmang ṭhin 53% te chuan an phone an awmna an hai palh a ni emaw an phone battery a low a ni emaw signal awm lohna hmunah an awm emaw chang hian an rilru a hrehawmin an awm thiam lo hle tawh a; an zirchian zelna in a tarlan danin 58% mipa leh 48% hmeichhia te chu mobile tel lovin an awm thei tawh lova, phone tel lovin an tlei zo tawh lo a ni.
Tin, 9% chuan phone off hrim hrim hi an ngai ngam lo hial tawh niin an tarlang. Pew Research Center-in a tarlan danin American 90% chuan mobile phone nei angin an chhut a, National survey, Harris interactive hnuaia 2013 neihin a tarlan danin 63% chuan darkar khat danah an phone chu khawih angin an tarlanga, 9% chuan minute 5 danah an phone chu check angin an tarlang a, 63% chuan an lenchhuah leh khawilai emaw an chhuah dawna phone an theihnghilh palh chang hian kim lo tlatin an inhre ṭhin a, a ṭhen phei chu phone keng lova kal ai chuan tiin an let leh vang vang ṭhin niin a tarlang. Huffington post leh YouGov-in zirchianna a neihnaah kum 18 aṭanga kum 29 inkar 64% chuan phone chu zanah khumah rei tak tak khawihin a chang phei chuan a muthilhpui tawp mai niin an tarlang.
Thalaite leh Mobile Phone
Mizoramah hian zirchianna mumal tak hi nei ta ila enge kan an chiah ang le? Current a awm loh changa ṭhalaite kan buaina ber pakhat chu hna ka thawh theih loh phah emaw tih ai chuan ka phone battery a low a va hrehawm em tih te, khawiah emaw kalna tur emaw rawngbawla vah chhuah a ngaihchang emaw a kan rilrua zawhna awm hmasa chu phone signal a ṭha em? emaw signal a awm em? tih te a ni tawh em? Zinna leh khawi emaw kal dawna ngaih pawimawh hmasak zingah mobile phone leh charger a tel ta fo em? Facebook, whatsapp etc...phone aṭanga awlsam taka kan khawih hnuah phei hi chuan kan hun tam zawk hi mobile phone khawihnan hian kan hmang ta em?
Ṭhiante nen inkawm lai pawha phone khawih reng mai, titi pui hleih theih loh, phone bih ngur ngura a changa nui leh huk huk ṭhin; nuih zawmpui hleih theih siloh mite hi kan ni em le? Chhungkua a awm ho pawha phone khawih mial mial mai, han biak pawha hre mumal lo emaw tute emaw be duh reng mai ang chite hi kan ni em? Kan hmelhriatte hmun hla a awm zawkte zan rei tak tak thleng kan biak a, kan kawm peih lai hian kan chhungkaw chenpuite erawh titi puia han nuih ho dar dar pui erawh kan nei ngai mang lo si em?
Mobile Phone hi a ṭangkaiin kawng eng emaw chenah thil a tih awlsam phah em em a, mahse kan phone zawk hian kan nun hi a control hlauh thung chuan normal life kan hlauh tial tial thei tlat a ni. Fiamthu-a an sawi ang deuhin, 'phone pawh hi a khawih mai a ni tawh lo phone-in a khawih tawh zawk a, amah hi phone a ni tawh zawk' an tih angte hi nih mai hlauhawm tak a ni. Information Technology te hian kan nun leh ngaihtuahna, hun leh tha an thunun nasat lutuk chuan a tuartu chu keimahni tho kan ni. Information technology hi kan thuhnuaiah kan dah zawk tur a ni.
Kristiante leh Mobile Phone
Mosia hnenah khan Pathianin i kuta mi kha enge ni tiin a zawt a, mosia chuan tiang tiin a chhang a. Mosia ken fo ṭhin leh mosia pang depa awm fo ṭhin mah se mawlmang tak si kha a ni. Pathianin mosia tiang hmang khan thil ropui tak tiin tuipui sen a vaw chat a, Israel fa mi tam takin chhanchhuahna an chang a nih kha. Tunlai khawvelah chuan mi tam takin kan kutin a khawih tam leh kan pang depa awm nasa ber chu mobile phone hi a ni ngeiin a rinawm. Pathianin i kuta mi kha enge tiin min zawt ve ta se tam tak hi chuan mobile phone kan ti ngei hian ka ring.
Counselling pek nan te, mi nun beidawng leh harsatna neite beiseina pek nan te, mite chhanchhuahnan te kan phone te hi hman a duh a ni. Phone hmanga kan khawih ṭhinte hi mite tan malsawmna ni tura hman a duh ve a ni.
Mobile phone hmanga kan khawih ṭhin Facebook, whatsapp etc. te hi a ṭha zawnga kan hman a ngai. Khawvel changkannain a ken tel thil tam takte hi kan dodal ngawt thei lo a, kan inkhap ngawt thei lo. Mahse khawvel changkanna leh hmasawnnain a ken tel thil hrang hrangte hi sualin hmanraw ṭangkai leh ram lak nan a hman theih phawt chuan engah nge thil ṭha leh ṭangkai tih nan, sual beih let nan hmanrua atan kan hman loh ve tehlul ang ni?