Ram din khawchhuah nan ‘CHHIAH’ pek tam a ṭul
Kan Zoram Sawrkar-in sum leh paiah harsatna namailo a tawk mek a ni tih hi hai rual lohin chanchinbu-ah te kan lo hre ṭhin a, a sut kianna turin Sorkarin kawng hrang hrangin hma a la mek bawk a.
Kan ram siamṭhatna tur mahni phak tawk tawk a ka lo ngaihtuah ve laiin Dt.7.5.2015 (Sat) Vanglaini chhuak a, ‘Chhiah engzatnge kan pek ve?’ tih thupui hmangin Thankima Hmar-in, kan ram India Vaiho chhiah lak dan chi hrang hrang leh, chhiah lak awmziate chiang kuang taka a rawn ziah kha ngun takin ka lo chhiar a. Kan mithiamten ram kalphung, mi fing zawkte tih dan ram hmasawnna lam hawi an han ziak lang ṭhinte hi thil lawmawm tak a ni, an ṭhahnemngaihna pawh fak phu a ni.
He thu ziak ka lo chhiar aṭanga ka rilru a thu awm chu, tunlai kan Zoram dinhmun sawitute hian rethei leh hausa inkar zauzel hi an sawi uar hle a, an sawi te pawh hi dik na chen a awm tlat. Tuna chhiah chi hrang hrang Sorkarin a han tih san te hi rethei zawkte khawih phak vek, rethei leh hausa inkar ti kak zautu niin a sawi theih a ni.
Thingtlang lam chu sawi ta lo ila. Kan Aizawl khawpui chhunga chengte hi han in bihchiang ta i la. Nitina kawla ni chhuak chhiara ei zawng, Sorkar aṭanga sum hlawm lak tur nei ve lo, ei chawp zawng, inhlawhna hlawk leh hlawk lo pawh sawi thei lova ni tina ei zawnga mi tam tak an awm ṭeuh lai hian duh zawng zawng lei thei an awm ṭeuh bawk.
Hetiang dinhmun inthlau lutukah hian Sorkarin chhiah chi hrang hrang a tih sante - in hmun leh huan lo ram chhiah, electric bill, tui bill, ration buhfai tlengin ang khatin kan chawi a, kan lei chu a nih hi. Mahni huan lo rama hmunphiah, mau chingtute tharchhuah aṭanga chhiah lak dan tur bithliah a la awm zelte pawh hian kut hnathawktute hamṭhatna tlemzia tilang fiahtu niin a lang.
Kan Sorkar hnathawk ‘chhiah’ Professional Tax lak dante pawh hi, Peon, Chowkidar aṭanga a lu ber Chief Secretary (C.S) thleng ang khata hrutrualte pawh hi kal phung dik zawng a ni lo.
Kan Zoramin sum leh paia harsatna namem lo ṭampui mitthi kan tawk mek a ni tih kan hria a, kan sum bawm ruak hnawhkhat leh tura Sorkar hmalakna chhiah chi hrang hrang tih pun dan tur an siamte han hriat hian, mirethei leh kut hnathawktute tan chuan lawmna tur a awm lem lo. Sorkar hian hetiang hmalakna aṭang chauh hi chuan kan sumbawm ruak hi a hnawhkhah theih mai a rinawm lem lo a ni.
Tun dinhmuna kan Zoram harsatna tawh mek siam ṭha leh tur chuan tuna chhiah chi hrang hrang tih pun bakah hian, mirethei zawkte tana phurrit siam bawk si loin, India Vaiho chhiah lak dan chi hrang hrang tarlanna Dt. 7.3.2015 Vanglaini chhuaka Thankima Hmar-in a rawn tar lan anga chhiah pek dan, kal phung thar Sorkar hian ruahmanna kal pui thuai tum ta se. Sorkar hnathawk zawng zawng, contractor, supplier, sumdawng, dawrkai hausate hi an sum lak luh tam dan a zirin chhiah lak dan turte hi ruahman ve theih a va chakawm ve. Kan mi hausa leh nei nung zawkten ram leh hnam tana an ṭangkaina tur leh ke an pen theihna kawng ngaihtuahin kan Sorkar sumbawm ruak te pawh hi a lo khah thuai theih a rinawm a ni.
Vaiho chhiah tlingkhawm ringawta innghah tum tawh loin, kan State chhunga Sorkar hnathawk tam lutuk kan tihte hi sorkar sum hailuh titamtuah hmang tawh ila.
Chutih rualin, contractor, supplier, sumdawng lian te leh dawrkai hausate thlengin, vaiho chhiah lak dan zul zuiin an sum lak luh tam dan a zirin ram tan chhiah chawi tir tawh ni bawk se.
Hetiang anga sorkarin kalphung thara ram a kalpui hunah chuan mirethei harsa zawkte pawh hi kan phun nawi lo ang a. Chhiah chi hrang hrang tih san te leh bill chi hrang hrangte hi lungawi taka kan pek tlan theihna tur a nih a rinawm bawk.