Mizoram tana University Grants Commission ṭangkainate
University Grants Commission (UGC) hian 1956 aṭang khan India ramah zirna sang zawk (Higher Education) lama hma kan sawn theihna turin nasa takin hma a la ṭhin. Chutiang ti tura 1956 aṭang daih tawha din kha a ni reng a. A hna pui ber chu zirna in sangten hma an sawnna tura huikhawm te, standard sang zawk a awm theihna tura ruahmanna siam te, lehkha zir tur tih changtlun te, zirna in sang zawk (College leh University) ten an zawm tur dan leh hrai siam chhuah te leh kawng tam tak atana an mamawh sum leh paia ṭanpuite a ni. Tin, zirna in sangte hmasawnna tura State sawrkar leh sawrkar laipui inkara a thlunzawmtu lo nih te, zirna sang zawkin hma a sawnna tura sawrkar laipui leh state sawrkarte hnena thurawn pekte a ni bawk.
A ṭangkaina lam hetiang zawng hian i han thlir teh ang.
1. Zirtirtu lak tharte qualification: Tunah chuan college zirtirtu lak thar tur atan MA ṭha taka pass ringawt kha a tawk tawh lo. NET pass kher a ngai a, a nih loh vek chuan Ph. D neih a ngai. NET hi National Eligibility Test tihna a ni a, NET pass hi chuan India ram khawi hmunah pawh College leh University teacher a thawk tura tling an ni tihna a ni.
2. Zirtirtu lak tawhsa te hmasawnna: Zirtirtute intuaitharna tura Refresher Course leh Orientation Course-te hi UGC hnuaia awm a ni. Tun hnuah phei chuan Mizoram sawrkar hnuaia thawk zirtirtu tawh phawt chuan UGC-in a duh angin kum tin khel loa report pek tur Academic Performance Indicator (API) an nei. Hei hi thil chi thumah ṭhen a ni a. Teaching, Learning and Evaluation tih leh Co-Curricular, Extension and Professional Development tih leh Research and Academic Contributions tihte an ni. A chi thumah hian score tur bituk chin a awm vek a, pakhata tih ṭhat ringawtin a dang a chhandam thei lo. Hei ringawt pawh hian zirtirtute hmasawn turin a phût nasa hle.
3. Professor thlengin a kaisan theih: UGC dan tharah chuan Professor hi college teacher-te tan pawh nih theih a ni. Tun hma chuan University-ah chauh Professor post a awm ṭhin. Amaherawhchu, Ph.D nei tan chauh lo chuan Professor a nih theih loh leh tlat. A post pawh a tam thei lo bawk. Associate Professor 10 awmna zelah Professor post 1 a awm thei chauh. Ph.D nih ringawt avanga kai theih pawh a ni lo. Lehkhabu leh thil dang publication engemaw zat neih a ngai a, ISSN registration nei journal leh, lehkhabuah pawh ISBN number nei chin deuh kher a ngai.
4. Research tihpun lam: Khawthlang ram, ram changkang zawkte chuan research an ngai pawimawh em em a. Damdawi lam leh company liante thleng hian research an ngai pawimawh hle a, R&D Department an nei deuh zel. University aṭanga research infinkhawm hi hmasawnna leh zirna hnar a nih avangin UGC pawh hian a ngai pawimawh. Ph.D research te hi a ngai pawimawh em em a, chumi a lo pun zel theihna turin a fuih phurna leh a lawmman (incentive) atan ruahmanna pawh ṭha tak a siam.
Ph.D research hi ziah dan kalphung uluk tak nei a ni a, ngaihdan leh rin dan ringawt te, ṭawngkam thiam ringawt lam a ni lo. Ziah zawhah pawh examiner kal tlang veka endik a ni a, University hrang hranga miten an endik hnua tling an tih leh a petu University-in a pawmpui chin chauhte an ni. Chuvangin, Ph.D research hian zirna lamah hmasawnna thar a hring chhuak zel a, chu chu UGC thil tum pawimawh tak a ni. Engpawhnise, helaia Ph.D kan lo ngaih ve dan chu engpawh ni se, UGC-in a dah pawimawh tih erawh chu thil chiang tak a ni.
5. Hlawh tum sak: MHRD hian UGC tihdan anga hlawh peksaktu state-te hnenah, 6th Pay Revision atan kum 4 leh thla thum hlawh a peksak a. 1.1.2006 aṭanga chhiara thla 51 chhung a ni. (A zavai erawh chuan ni loin 80% a ni. 20% chu state tum tur a ni). Hlawh bi ennawn Pay Revision hi kum 10 chhung atan a ni a, chumi chanve deuhthaw aṭanga 80% chu a pe thei a ni. Sawrkar hnathawk dangte hian UGC anga hlawh tumsak vetu an nei lo, UGC hlawh hmangtute tan erawh chuan central sawrkar (MHRD) in hlawh tur eng emaw zat a tumsak a ni.
6. College Development sum: UGC-in Mizoram college-te tana hmasawnna ruhrel (infrastructure) atana sum a pek tawh zat hi sawi sen a ni lo. College building ṭha, hostel, library, sports gallery leh scheme dang tam tak atana sum kan hmuhte hi UGC kan zawm avang leh UGC a 2(f) leh 12(b) registration kan neih vang an ni. Mizoram state budget aṭanga sak an ni lo. Mizoramin Higher Education lama hma kan sawnna turin State sawrkara kan plan budget su hek kher loin a support zawk a ni. Chuvangin, UGC zawm chu kei ni ang state hausa lo tan chuan kan ṭhatpui a ni.