Written by
- Reuben Lalnunthara Hnamte

Chhungkaw rosum hi eng nge?

Tunlai khawvelah mimal leh chhungkaw tin mai hian kan buaipui ber pakhat chu rosum hi ni awm e. Rohlu neih tur ngaihtuah reng reng hian ni tla vanvuaiin leh ngaihtuahna pawh chawl lovin hna kan thawk a, kan buapui mup mup a ni ber mai. A nei tamin neih belh zel an duh a, a nei lovin neih dan kawng an ngaihtuah bawk. A mawi leh mawi lo lam, a thianghlim leh thianghlim lo lam ngaihtuah hauh lo hian rosum kan neih theihna a nih dawn phawt chuan mahni hmasial takin kan bawh huam huam a ni ber mai. In leh lo ṭha, car man to, bungraw man to leh ṭha neih kan duh a, a ṭhen phei chuan ram pakhat mai pawh duh tawk lovin, in hmun lo ram neih belh duhin kan phe sek bawk.

He hringnunah hian duhtâwk chin rêng a awm lo; neih belh duh rêng rêng hian kan phi sek mai zawng a nih hi. Khawvel sorkar lian leh tê pawh inel reng rengin, ralthuamah nen, ram hauhsakna kawngah nen nan hmanhlel a ni ber mai. America hauhsakzia kan hria, China chuan lehpelh tumin a hmanhlel a, China pawh tunah chuan ram hausa leh ropui tak a ni tawh a, America hi a la lehpêl lovang tih a sawi theih loh va, China hmasawnzia kan hre ṭheuh awm e.

Kan sawi tum tak zawk chu chhungkua chungchang a ni a. Khawvel hi chhungkaw tam tak ni a, inthlah pung turin Pathianin min ruat a. Mihring hi kan lo pian chhuah dan chu nu leh pa aṭangin emaw, mipa leh hmeichhia aṭangin a ni a; khawvel lo awm tirh aṭangin chhuan tam tak an lo awm taw. Chhungkua inthlah chhawng tam tak khawvelah kan lo awm ta a, tunlai huna mite pawh hian kan lak aṭangin thlah tam tak kan la hring chhuak dawn a ni. Mi tam ber hian hmanlai aṭang tawhin kan lak aṭangin thlah tam tak an la piang chhuak dawn tih hi an ngaihtuah pha ngai lo va, tunlai ṭhangthar zawkte pawh hian kan chhût ngai mang kher lo vang.

Nu leh pa tam tak chuan kan fate an nuamsa lo vang a, kan chhungkua mite hmuhsit an ni ang tih hlauvin nasa takin an ṭang a. Chhungkaw rosum ngaihtuah hian nu leh pa tam tak chu kan hmanhlel a ni. Amaherawhchu, kan hriat hmaih ṭhin chu eng nge kan chhungkaw tana ro hlu ber tih hi a ni. Sum leh pai neih te, in leh lo leh ram, bungrua neih tamte hi ro hluah kan ngai tlangpui. Chutiang chuan nu leh pa tam tak hian chhungkua ngaihtuah hman lovin, chhungkua a nuamsa lo vang tih hlauvin, sum leh pai zawngin kan hun kan hmang ṭhin.

Nu leh pa tam tak chu YMA-ah, association-ah, party-ah leh kohhranahte a kûl atai an ni a, eizawnna lam buaipui nen, chhungkua ngaihsak hman lo nu leh pa tam tak an awm. Hengte hi a ṭha lo vek tihna a ni lo a; amaherawhchu, a tawk chin leh chhungkuain a tawrh lohna tur kan zawn thiam erawh a pawimawh hle. Mizoram hi ka fang hnem tawh hle a, kan pêm kual nasa tawh bawk a; kan tawn leh hriat hi tam tak a awm ve tawh.

Chhungkaw pakhat chu an nu leh pa sorkar hnathawk an ni a, an khawsa thei khawp mai a, khawtlangah leh kohhranah an inhmang a, mi ngaihsan leh ngaihhlut pawh an hlawh ṭhin. In leh lo ṭha tak an nei a, bungrua ṭha tak tak nen, in hmun lo ram an nei nual bawk. An fate pawh an nuamsa a, mite pawhin phak loh enin an en ṭhin. Nimahse, an nu leh pate an han boral ta a, an chhungkua chu a buai ta nuaih mai. An fate’n ro an inchuh a, unau an inhmuthiam lo va, mite ngaihsan leh zah chhungkua kha an nu leh pa an han thih meuh chuan mite thlir dan pawh a dang ta daih mai. Chu chu engvang nge kan tih chuan, an nu leh pate khan khawtlanga hmingṭhat leh rosum neih tam ngawt an ngaihtuah a, an fate nungchang an lo ngaihthah a ni. An fate tan hun an pe ngai lo va, an fate nun an siam hek lo; an rosum tak zawk chu an fate kha an ni tih an hriat loh vang a ni. An fate kha lehkha thiam leh chhawr tlak an awm hek lo.

Bible-a kan hmuh puithiam Elia pawh kha puithiam zahawm tak a ni a, mahse, a fate a thunun lo va, an nungchang ṭhatna turin a zilhhau ṭha lo va, Pathianin amah kha a hrem ta zawk a nih kha. Kan fate hi he khawvel kan ro hlu ber leh ka rosum an ni tih hi kan hre lo va, kan theihnghilh ṭhin avang hian a hun laiin han vung viau ṭhin mah ila chhungkaw kehchhiatna, kan thlahte thlenga belhchian dawl lo chhungkua kan din ṭhin a ni. Khawtlang, kohhran, politics-ah hmingṭhat kan duh a, chhungkaw lamah kan tlaran hle lawi si.

Billy Graham-a kha a upat hle tawh hnua a damloh laia an zawhnaah chuan, “Lo dam chhuak leh ta la, eng nge i ngaih pawimawh ber ang?” tiin an zawt a. Ani chuan, “Kan fate leh chhungkaw tan ka hun tam ber ka hmang tawh ang,” tiin a chhang. Chhungkaw tan, kan fate tana hun kan hmang tam lo leh chhungkua kan ngaihthah hian pawi thui tak, inchhirna, siamṭhat theih tawh si loh min thlen thei a ni.

“Khawtlanga sualna hi chhungkuaah zung a kaih dan chhui lova siamṭhat kan tum chuan kan hlawhchham ang,” Dr. Keneth Chafina chuan a lo ti a. Kan chhungkua, kan fate hi khawvela kan ro hlu ber leh rosum an ni tih hriat chian a pawimawh hle. Khawtlang sualnate leh ram sualnate pawh hi chhungkuaah hian a bulṭanna a nih avangin chhungkua hi khawtlang leh ram ṭhatna tura a bul a ni tih hriat a pawimawh em em.

Ṭhiante bulah leh pawn lama fel tak, nui huau huau, pa nêlawm, fel tak anga langte pawh chhungkuaah chuan àncheh tak, nupui/pasal leh fate tana nêlawm loh leh kha tak si kan nih chuan eng anga rosum ngah leh mi challang pawh ni ila, kan hmabak chu chhungkaw ṭha lo tak din chhuah a ni thei. Fate tana rosum leh ro hlu tam tak hnutchhiah tum aiin, anmahni ei tlak tur leh thawk chhuak thei tura buatsaih a hlu zawk.

“I fate Pathian lam kawng i zirtir loh chuan Setana’n sual kawng a zirtir ang,” Charles H. Spurgeon chuan a lo ti bawk. Thlarau mi leh kohhrana inhmang tak anga pawn lama kan lan lai hian kan fate nun kawng dik leh Pathian thua kaihruai lo mi a nih theih. Chhungkua leh kan fate bulah awm tam tum ila, kan fate zirna ṭha leh nun kawng dikah hruai ila, chu chu chhungkaw rosum hlu ber chu a ni e.

- Reuben Lalnunthara Hnamte