In sak tak hi chu aw!
Vantlang rin loh leh kei pawhin ka ngaihtuah phak ngai lohvin in hi 4 lai zu han sa ve teh tlat ia!
1. Mayua Vihar Phase 1, New Delhi : Delhi-ah kum 18 lai Sorkar hnathawka kan awm chhungin Anand Lok Co-operative Housing Society-ah tel ve-in flat kan nei ve a. Bed room 3 leh Living room leh Choka nei a ni. In (flat) nei ve a zawngah hian a hahdamin a tih chi ber awm mang e. Kan Society chuan kan in tur zawng zawng sa tur leh buaipui tur aiawh kan thlang a, chungho chuan engkim an buaipui ta a, an sak zawhah mahni in ṭheuhah kan inseng lut tawp mai a ni. Inpui puah e ti lovin ban khur laih leh ban phun te, rod leh balu, rora, chartin, slab leh plaster te, thingphel leh thirkilhna (perek), pipe vuah leh electric wiring tih vel zawng zawng pakhatmah buaipui ngai lovin kan aiawh thlan chhuahte kha constructor ruaiin mistiri chi hrang hrang leh helper leh thawktu dangte hmangin a bul aṭanga a tawp thlengin an sa zo vek a. Lung tum pakhat pawh chawi loa in neih chu a tih chi khawp mai.
Thla thum danah (quaterly) sum thawh tur zat min rawn ṭhing a, kan lo pe a, chuti zawng chu a ni mai. Sak zawh dawn hnai-ah kan floor duh thlan min zawt vek a. A tawpah ṭhum vawrin min sem ta nge ka hre lo. Keini chuan kan duh tak third floor-ah flat No. 306 kan chang a, kan lungawi khawp mai. Chung lai chuan (kum 1995 hma lam) brick pakhat hi paise 90 man a ni a, kan senso zawng zawng kha nuai li leh tlem ni ta-in ka hria.
2. Bazar Veng, Lunglei-ah: Central Service aṭanga ka retired hnuin kum 1996-ah keima kutkawih liau liauin in ka sa ve ta a, a hmingah 'CHHEMDAM' kan vuah a. Kum 1982-a Dr Lallawma te nupa-in an pawisa puk belhin Assam-type chhete leh compound zau ve fe Rs 55,000/- a min kawhhmuh kan lei a ni. Bazar Venga Mosolman Biakin (Jama Masjit) leh Hindu Biakin (Kali Mandir) inkar, kawngpui àn lo, hnaih tak si, hmun fianrial, tlâk dêng hi a ni. Hei zet chu ka buaipui hle mai. Mahnia thlâm pawh la sa lo, ar-in takngial pawh la sa ngai lo khan inpui ka han khawr ve chu kum hnih linglet tap ka bei a ni. Delhi angin thil a lo tlawm lo hle a, ka han ti ṭan dêk dêk a, ka nuai thum hum hawn ve chuan a ban phunna tur a daih ṭawk a. Ka gypsy lei thar chu a man ngai ngai nuai thumin ka hralh a, chhawng khat chhuat ka chhung thei hram a. Delhi-ah ka tlan thla a, Mayur Vihar-a kan flat chu ui chung chungin nuai sawmhnihin ka zu hralh a. Tichuan, nuai sawmpanga vel sêngin kan Chhemdam In chu tun thlengin 1998 April aṭangin kan luah ve ta a ni.
A mika mak hriat loha leiah ka hlawhfaho thawh dan te chu a nih tur rengah ngaiin lungawi takin ka vil nitin a. Ka han ngaihtuah lêt leh hian dawngdah leh zawmthaw, mit tikham leh vin ngai an awm meuh lo niin ka hria. A tawp lamah erawh chuan ka hmanhmawh leh ning ve tawh hrim hrim avanga Vai ho toilet pipe vuah ka nawr chêp hle chu ka la hria. Kan in chu kan nau Thanpuia, Architech (s/o Rev. Dr CL. Hminga) a thlawna min designed sak a ni a. Inti Mizo tak leh midang pawh tihhmuh hial beiseiin ceiling-ah mau (dap) ka hmang a. Thumbawh kaihsawih thiam an lo vâng tawh hle a. Intithiam, mahse thiam ṭha lo, peih leh ta lo te, chutiang chuan group 3 lai an rawn thawk a ni.
Semi-concrete in, a ṭhen brick bang, a
ṭhen saphuhawn bangin kan sa a ni. Kan local material thing leh mau hman zui nachang kan hre lo leh kan hnualsuat ta hial emaw tih tura kan awm hi a pawi ka ti ve ṭhin. Siaha leh Lunglei-a Mission Sap Bangla thingphel chhuat leh a bang mau thumbawh kaihsawiha an sak, kum 100 hma lama an sak, tun thlenga la ṭha reng mai te hi engatinge kan chhunzawm loh aw? Vai siam tile leh plywood leh brick kher ngai lo hian kan intodelh thar a, a mawi dan a danglamin a nei thei lo hnam dangte hian an ît ve zawk hial asin!
3. Aizawl Zonuam (Complex Road)-ah: Kum 1984 a People's Conference sorkar laia Pu Lalhmingthanga, Finance leh Revenue Minister-in inhmun min pek ve chu mite ang chu ni ila 1992-94 a Mizoram Sorkara ka thawh ve lawk chhung khan han sak ve hram awm tak a ni a, nimahsela ka sa ta si lova. Kum 1998 - 2000 ah Health Department-a Consultant, IEC (Information, Education and Communication) ka thawh tawp lamah ka han rel ve ṭan a. Tunah kum 15 a ral hnu hian phuai angreng takin chhawng thum thleng chu ka zo ve a. Ka duan dan chuan chhawnghnih la sak tur ka la nei a ni.
Bank Loan leh puk dang engmah la lovin ka theih ang tawk khawl khawm aṭangin kum khatah thla 2 te thla 3 te ka sa a, ka khawl leh vang vang ṭhin a. Hlawhfa leh thawktute Vai leh Mizo ka chhawrte chu an fel thawkhatah ka ngai a, helamah hi chuan rilru hrehawm lutuk lovin ka awm a ni.
4. Chhemdam kawmthlang, Lunglei-ah: Kan Chhemdam School-ah Nursery Class bakah Pawl-1 aṭanga Pawl-4 thleng tal neih ve kan rêl a. Chumi tur chuan in sak belh a ngai a, kan kawmthlangah January 6, 2014 aṭangin kan sa ṭan ve leh ta a. Kan tum aia nasa-in a ruhrel kan duang lian a, a hautak lutuk lam a ni.
Inti senior leh experience nei inti takin ban khur laih aṭangin ka han tharthawh ve leh a. Vai Mistiri a head aṭanga helper, Karimganj leh Silchar chhuak leh Mizo helper ṭhenkhatte nen inkawmngeih leh inthlakthlelh vang ni hauh lova nitin hun han hman ho chu ngaihtuah leh sawi tur a tam thei hle mai. A ṭhen tlemte, fel leh hna thiam, thawk ṭha thawkhat tak an awm laiin a tam zawk chu hna thiam lo (thiam lo lui nge) zelthel leh zawmthaw tak te, nawi hrim hrim te an awm. Lungphu tirang leh thin tirim hi chu nitin chaw leh titi tui ber hi a ni ringawt mai a ni. Hei kum 2 aia tam chu a liam leh ta a, chhawng thum chu ka han tum ve a, chhawng hnih dang la bak hi chu ka peih tawh lo hle mai. Peih tawh loh vanga han bansan ngawt chi lah a ni tawh si lo. Eng chen tak la buaipui ang i maw!
A khât tawkin sum neih tawh loh vang leh mistiri ṭha hmuh zawh loh avanga han chawlhsan leh rih te a ngai a. Chutih chhungin thil man a to chho hman a, hlawhfa te lah chuan an hlawh an lo inpun ve ringawt bawk nen, an hlawh bituk sak leh control-tute hi an awm lo emawni teh reng ni; khawvel inher chho zelah in sak dan a ṭhang chhovin style thar a chhuak zel a. Dyna roof an ti, floor tile an ti, alluminium window an ti! E khai, keini ang pensioner hlawh leh thluak chuan a um pha zo dawn hleinem le!
Tihian, a dama kan dam ṭek ṭek chhung chu rualawt leh thil thar duh ve zelin kan damchhung hun kan hmang ral dawn a nih chuan a va hahtlak dawn ve le! Pialral chawlhna hmun nuam an sawi fo thleng tur lahin thih kher a ngai si! Thih lah chu hlauh sa lohvin kan hlau
ṭheuh bawk si! A ngaihna tak a awm love. Upat tar kun thleng thleng hi chuan in hi i sa i sa tawh lo phawt mai teh ang u.
A tirlama kan sawi Co-operative Housing Society khi han sawi zawm leh hlek ta ila. Khitianga in sak khi chin ve ṭhain in ring em? Hetia mahni in tur a hran ṭheuha a bul aṭanga a tawp thlenga buaipuia mumal mang lo leh
ṭha mang lova kan awm fir fer ai hian a huhovin mumal zawkin, awlsam leh hahdam zawkin, sum sen pawh a mal te te-a kan tih aia tlem zawk a nih loh pawhin a inzat veka sak zawh theih tur a ni dawn si a. Khawi lai hmun rualrem leh chhengchhe lutuk lo-ah, entirnan - Lengpui area te, Thenzawl te, Champhai te, North leh South Vanlaiphai te, Pukpui leh a dangah te a huhoin Block 4/5 in, chhawng li chhawng nga te in sa ve ta ila. A panna kawng (approach road) te, electric leh water leh telephone connection te a awlsamin a tlawm zawk dawn bawk a ni. Block tinah hian wing 3 ṭheuh emaw lo awmin; block 5, chhawng 5 ah chuan chhungkua 75 vel a awm theih dawn a. A bul hnaiah chutiang bawk pahnih pathum te lo awm bawk ta sela. Chhungkua 150 emaw 225 emaw awmkhawm theihna a lo ni ang. Khawte pakhat in 150 emaw 225 emaw a lo ni ang a, a khawharthlak vak lovang a, ram a hek lo hle bawk ang. Tuihawk luankawr te, septic tank te, car parking te, chowkidar quarters-te fel tak leh mumal taka siam theih a ni bawk ang. School leh Health Centre te, Biakin te a siam theih bawk ang. Security ṭha tak leh nitin mamawh leina bazar leh ṭul dang danga intodelhna hmun te pawh a siam theih zel ang.
A chipchiarin kan sawi sêng lovang, tihian ngaihdan tlangpui chu a siam theih tawhin ka ring. Helama kan mithiamte'n chhui zui dan leh planning siam zui dan an hre em em ang. Vairam khawpui liana an tihdan entawn tur tam tak a awm khu. Kan sorkar hian ngaihtuahna sêngin tih ve chi a nih leh nih loh bawhzui ta sela a ṭha awm mang e. Sorkar ai mahin helama tui mi engemawzat intêlkhawmin society dinin hma an la chak zawk maithei.
- C.Lalsangliana