India HIV Estimation 2015 technical report tawi
India rama AIDS hrik pâi an hmuh chhuah hmasak ber kum 1986 aṭang khan National AIDS Committee din nghal a ni a. HIV/AIDS hi natna darh awlsam leh hlauhawm tak a nih avangin mumal taka do a ngai a ni tih hriain kum 1992 aṭang khan National AIDS Control Organisation enkawlna hnuaiah National AIDS Control Programme hman ṭan a ni.
NACP-khat hian kum 7 zel a huam a, kum 2016 ah hian NACP-IV kan hmang mèk a ni. National AIDS Control Organisation hi Government of India, Ministry of Health and Family Welfare hnuaia awm niin, April, 2015 (28/04/2015) khan ISO 9001:2008 certificate (certificate no. SQ/ISO 9001/676) an dawng/ hmu bawk.
National AIDS Control Organisation (NACO), Ministry of Health and Family Welfare, Government of India chuan India ram HIV vei dinhmun mipui hriatah a puangzar ṭhin a. Kum 1998 aṭang khan HIV Estimations hi India ramah neih
ṭan a ni a, India HIV Estimations 2015 tihchhuah hi a thar ber a ni. Kum 2015 HIV Estimations hian kan ram (India) dinhmun, States leh Union Territories-a HIV hluar/tam dan, HIV vei awm zat, HIV kai thar zat, AIDS kaihhnawih avanga boral zat leh enkawlna mamawh zat chiang takin a tarlang a ni.
Puitling zinga HIV hluar/ tam dan: Kum 2015 ah khan India rama puitling (Kum 15 aṭanga 49 inkar bîk) zaa 0.26% hian HIV an vei anga chhut a ni. Heng zinga za a 0.30% hi mipa niin, zaa 0.22% hi hmeichhia an ni. India rama district-tin te hi HIV positive tam dan aṭangin category A,B,C,D-ah ṭhen an ni a, Aizawl leh Champhai district- chu category-A ah awmin Kolasib district chu category-B ah; district dang zawng chu category-C ah an awm a ni.
States leh Union Territories dinhmun: Manipur puitling pungkhawm zînga zaa 1.15% in HIV an vei anga chhut a ni a, India ram pumah an sáng ber. Mizoramin pahnihna dinhmun luahin mipui zaa 0.80% in vei anga chhut a ni. Pathumna hi Nagaland an ni a, zaa 0.78% in an vei a ni. HIV vei an pung thur thur anga a lan lai hian ram pum huap chuan tlakhniam lam a pan ve hret hret a. Kum 2007-ah zaah 0.34%, Kum 2012-ah zaah 0.28% leh 2015 ah zaah 0.26% in a tlahniam ve tial tial a ni.
PLHIV (people living with HIV): Kum 2007 khan India ram mipui nuai 22.26 hian HIV hrik an pâi a, kum 2015 ah nuai 21.17 ah a tlahniam hret a. Andhra Pradesh & Telangana state-ah HIV hrik pâi an tam ber a, nuai 3.95 awmin, Maharashtra-in an dawt a (nuai 3.01), Karnataka pathumnaah awmin nuai 1.99 an ni.
HIV Kai thar zat: Kum 2015 ah khan India ramah HIV kai thar mi 8600 an awm anga chhut a ni. Ram pum huapin HIV kai thar zat hi an thlahniam ve hret hret kum tín a. Andhra Pradesh & Telangana, Karnataka, Maharashtra, Manipur and Odisha-ah chuan 2007-2015 inkar khan kai thar zaa 50% emaw a aia tamin an tlahniam. Mizoramah chuan kai thar zat dinhmun chu za a 32-47% inkarah a tlahniam a ni. Chutih rualin Assam, Chandigarh, Chhattisgarh, Gujarat, Sikkim, Tripura leh Uttar Pradesh-ah chuan a hma aiin kai thar hmuhchhuah an tam zawk thung.
AIDS kaihhnawih natna avanga boral zat: Kum 2007 aṭang khan AIDS kaihhnawih natna avanga boral hi vanneihthlak takin an tlem tial tial a. Kum 2015 khan India ram pumah mi sangruk za sarih vel AIDS kaihhnawih avanga boral an la awm tho a ni. ART centre
aṭanga a thlawn liau liau a damdawi semchhuah a nih hnu kum 2004 aṭanga kum 2014 thleng khan mihring nunna nuai 4.5 chhanhim/pawihsei sak an ni tawh a ni.
Enkawlna mamawh zat: India rama HIV vei mi nuai 13.45 hian ART damdawi ei an mamawh a. Heng zinga nuai 12.71 hi puitling an ni a, kum 15 hnuailam mi 7500 an awm bawk. Kum 2007-ah HIV hrik pâi nu raipuar sangnga zathum an awm a, naute in HIV a kai ve loh nan PPCTC-ah in enkawl an mamawh a, kum 2015-ah chuan tlahniam hretin mi sangthum zanga chauh enkawlna mamawh an awm tawh a ni.
HIV/AIDS inkaichhawn theih dan langsar zualte chu: Invenna tel loa HIV hrik pâi nena mipat hmeichhiatna hmanin, HIV hrik pâi nena hriau leh inchiuna hmawnraw thianghlim lo inhmanṭawmin, HIV hrik pâi nu-in a faah, HIV hrik pâi thisen thianghlim lo dawn aṭangin.
Tlipna
Ram pum huap anga HIV hrik pai, HIV vei hmuh chhuah thar, AIDS kaihhnawih avanga boral, enkawlna mamawh zat an tlakhniam tial tial lai hian Mizoram chu HIV/AIDS a pun zel avangin HIV/AIDS hluarna hmun leh ram tiin kan lar a lo ṭul ta. Mizoram HIV hluar/tam dan, HIV vei awm zat, HIV kai thar zat, AIDS kaihhnawih avanga boral zat leh enkawlna mamawh zat dinhmun tlahniam tial tial thei tur hian Zofa zawng zawngten tih tur leh tih theih kan nei ṭheuh a ni.
HIV/AIDS kai theih dan kan sawi tak lak aṭang khian kai lo turin inveng fimkhur ila, a vei mek an awm a nih pawhin thinhrikin hmusit lo ila. An natna tawrh hi tawrh hreawm tawk tak a nih tawh avangin dam ṭha pangngai lak
aṭanga diriamna an dawn i phal lo ang u. HIV/ AIDS do tur hian i thiam i theih i finna kha i ram leh hnam tan han hmang ve ta che.
- Zonunmawia Fanai