Written by
- K Hmingthankaia

ZPM sawrkar hi

ZPM kan thlan tlin chhan–a kawng bo zawng, vei lam zawng hlir pan lova kawng dik, dinglam zawng hlir pana kal tuma an insawi avang leh, mipuiin anmahni kan enin, chutiang ti duh tur nia kan hriat avang leh kan beisei em avanga thlang tling kan ni.

Inthlan hma aṭanga an thil tih tum dan an sawi ringawt pawh hi a hmaa mite tih duh loh tur leh tih ngai loh leh tih ngam loh tur an sawi ringawt pawh hi kalphung thar chu a ni ṭan der tawh. ‘Ka eiru ve lo vang’ tia Pathian leh mipui hmaa intiam ngamna ringawt pawh hi mipui tana thlamuanna, tuma la tih ngai loh, kalphung thar chu a ni chiang e. Khawvelah hian Setana hi a che na tawh si a, engtikah emaw, khawimaw laiah chuan thlemna leh bumna lo dâwl zo lo deuh lo awm ta pawh ni se, an intiamna, ‘Ka eiru ve lo vang’ tih hi chuan na takin thui tak a thunun dawn tho tho tih hriat sa a ni.

Chanchinbu advertisement hi ni tin kan lo chhiar ve ṭhin a. Sawrkar hna lak tur, a bik takin hna hniam lam phei chu hmuh tur a awm mang lohna hi rei tak a ni tawh ang. Chutih lain, tu tute emaw chuan sawrkar hna hi an lo thawk leh reng mai ṭhin si a. Ngaih chu a ṭha zan ṭhin chiah lo a nih kha. Tunah meuh chuan chanchinbuah ni tin deuhthaw department hrang hrangah hna chi hrang hrang, a tam zawk chu group C leh D-te a ni hial, thiamna nei sang vak lo thawh theih hna chi dang dang thlengin an chhuah ta chuai chuai mai a nih hi. Hna nghet nghal chiah lo leh sawrkar department puitling ni chiah lo thlengin an mamawh zawng mihring an zawng deuh ta reng mai. College kan kal ve laia hna kan zawn laite kha min hriat chhuahtir rum rum mai. Sawrkar hmasate khan sawrkar hna thawk tur chu an lo la ve reng tho awm si a, mahse, hna zawrhna, advertisement chu chanchinbuah kan hmu khat hle a nih kha. Hei ringawt pawh hi tun sawrkar chu a hmaa mite ang ni lo, kalphung thar chu a ni hrim hrim.

Hetih karah hian rawtna tlemtê ka'n nei teh ang. Sawrkar hnathawkte’n an thawh chhan mihring, population tlemzia leh an thawhna ram area zimzia hi hriain, tun kalphung thar sawrkar hi chuan hna sang, group A chin hi chu la tam tawh rih lo tial tial se la, sawrkar hna hrim hrim hi ti tlem tial tial se la, kan buai phah vakin a rinawm loh. Nimahsela, a taka tha thawh ngaihna, mihring mamawh tamna lam hi chu ngai pawimawh zel thung se la. Combined competitive exam-te hi kum tin ti tawh lovin, kum thum emaw, kum li danah emaw ti tawh zawk se la, sawrkar hna hian a buai phah vakin kei chuan ka ring lem lo. A lo sign-tu tur ringawt tam em em hi hmasawnna dâltu a ni thei zawk tlat. Hna thawktu kan indaih lo tih fo hi officer lam ni loin, hna hniam lamah a ni deuh zel.

Kan ram zîmte leh mihring tlemte vil tura officer tamzia hi a zahthlak deuh lo maw. Police lam leh technical lam thleng pawh hian officer an va tam em. CE leh SE ringawt tamziate hi. Hna (post) kan phuahchawp zel chung pawh hian hmasawn tak tak lo hian, 'kan indaihlo' kan la ti reng tho mai si hi eng nge a chhan ni ang aw. Kan hnaa kan inpek tawk loh vang a ni mai lo maw.

Tun sawrkar hi kalphung thar a ni ta sa sa, thil pakhat kan rawt leh ang e. Eng hna pawh, a sang leh hniam laknaah hian a theih hram chuan hna diltu chhungkaw dinhmun dik tak hi hriat lâwk rûk ni zel se la. An chhungkaw dinhmun, family background chuan mark sang tak pu ve zel se la ka ti hle mai. Diltu zingah a thiam leh tling rau rauah, chhungkaw dinhmun changkang leh ṭha sa ni lo, chhungkaw dinhmun harsa zawk leh dâwmkan ngai zawkte lak ni zel se la. Mi baihvai leh retheihna avanga beidawng tak leh hreawm ti taka awm mekte an lo hlim a, an lo thawven vena tura sawrkar hnaa lak zel an nih chuan kan ram hi a va nuam dawn em. Kan vaiin kan hlim tlang ang a, Pathian pawh kan chungah a lawm ngei ang.

Tuna in awm dan leh in kal dan chin zel pawh hi kan zavaia ṭhat tlanna tur nia in hriat dan ang zela kal niin a hriat a. Engkim hi a tih fuh nghal vek theih bik loh tih erawh hre tlang ṭheuh ila. Dodaltu, îtsîktu leh elreltu, thîktu leh tihchhiat tum ngar ngartute chu nasa takin au vel chiam chiam ṭhin mah se la, mipui hian kan thliar hrang thiam ve tawh e. Mi dangte tana thil ṭha chauh tih tumna leh tih duhna rilru thianghlim in put tlat chhung chuan Pathian in lamah a ṭang zel ang a, zawi tê tê pawhin, hmanhmawh vut vut lovin, in phak tawk leh theih tawk ang zela kan za vaia ṭhat tlanna tur lam hawi zela kum 20 min hruai phawt chuan kan ram chu a ṭha zawngin a danglam ngei ang.