MNF hnung zui se; Kawng hi a ziaawm deuh tur
Mizoram kawngpuite hian fûrpui vawi khat a tawrh hi chuan a chhe lai siam tur eng emaw zat a awm ziah ṭhin a. Chumi siam hna chu ṭhal lai, November aṭanga April thla chhunga siam hman ngei a ṭul ṭhin. Fur leh ruahtui tlak hun a rei avangin kawng siamna hun ṭha a tlem a, kan hun neih chhun ṭangkai taka hmang turin chet ran a pawimawh.
December ni 15, 2018-a MNF sorkar lo piang khan kawng chhiatzia an lo tlangaupui tawh ang leh, Aizawl khawpui chhunga kawng chhiat vanga sorkar nawr nana kawngzawh hial an lo huaihawt tawh angin, kawng siam hna kha an bawhzui rang hle. An han sorkar phat khan 2018 Krismas leh kum thar inkar, December ni 27 zing karah Chief Minister Pu Zoramthanga chuan NH Sairang leh Khamrâng kawng phei siamṭhat dan tur a hmunah a zuk en nghal a. IPR Minister Pu Lalruatkima bakah, Principal Secretary to CM leh PWD Secretary ni bawk Pu Lalramthanga, PWD (Highway) Chief Engineer K. Sawmvela leh officer dangten an ṭawiawm a ni.
Ram hruaitu lú berte’n an ngaih pawimawh leh an vei chilh tawh chu kâr lovah siamṭhat hna pawh thawh a ni ta a. NHIDCL hnuaia contractor-te thawh lai a ni emaw, a dang pawh ni se, Mizoram PWD-te chu heng hnathawhte viltu an nihnaah leh kan ram sik leh sa mil ngaihtuahna te, mipui ni tin mamawh phurh luh kawngahte ngaihtuahna sêngin kawng siam hna chu contractor-te kutah an dah mawl tawp ngai lo a. Chumi ti tur chuan thuneitu sâng zawkte an inrawlh a ṭul hun a awm ṭhin.
Kawngpui siam kawngah leh vei kawngah Chief Minister hmasa Pu Zoramthanga khan a thawk ṭha viau tih sawi nawn a ṭul ṭhin a. A ti ṭha vek e, tihna phei chu a ni kher chuang lo. A zualzawpui chu an siam ṭha tlat a ni. Congress sorkar kum 10 (2008-2018) chhunga mipui phunnawina siamtu lian ber chu kawng chhia kha a ni a. Khatih lai Chief Minister Pu Hawla khan helicopter hmanga zin kual a uar vei râwl nen, chu chuan kawng chhe siam ngaihthaha puhna kha a ti punlun tel bawk.
Pu Zoramthanga lo lal khan PWD hotute emaw, NHIDCL hotute a koh khawm zinzia leh a vil taimâkzia, amah ngei kea kal (by-road) ngatin Silchar lam kawng te, Lunglei road leh Mamit leh Champhai road-te motor-a kala a zawh ngat ngat maite khan rah ṭha a chhuah tih loh rual a ni lo. Hotute’n an vei miau chuan a hnuaia mite’na chutianga thawh mai loh chu tih theih a nei chuang lo va. Pawisa lama harsatna awm thei enpui te, Congress sorkar 2018-in NEDP sum cheng vaibelchhe 85 (8,595.19 lakh) zet an lo hnutchhiah hmangte khan NH ni kher lo, PWD kawngte kha a theih chin chin an siamṭha nghal mawlh mawlh a!
Khawvelin a buaipui Covid-19 vanga inrelbawlna a ṭhuanawp vek lai pawh khan kum 2020, 2021-ahte MNF sorkar khan kawng siam hna resurfacing leh thil dang buaipui kha a tawpsan chuan loh avangin kawngpui ṭha min pe tam a. Assembly House-ah pawh kawngpui ṭha kan neih avanga lawmthu sawina resolution pass hial a ni.
Sorkar ding lai ZPM kaihhruai pawh hian kum kal ta, December ni 8, 2023 aṭanga sorkarna an kuta an lak chiah khan kawngpui chhe zual siam hna, repair ngai zualte thlang chhuakin vilzui chat ni se la, tun ang em ema harsatna hi chu kan pumpelh theih a rinawm. MNF sorkar ang khan kawng siam hnathawh hi hna ṭul hmasaa an dah thiam tâwk loh vang mai niin a lang. ‘La sorkar ve ngai lo’ an nih avanga ngaihhnathiamna lantir ngawt pawh chu a dik chuang si lo va! Engkim zir chiang sa, ṭha bik, fel bikin kan kal dawn, research base zelin tia an inzawrhnate kha kan thlan tlin chhan a ni miau va!
A nihna takah chuan tuna kan ram hruaitute’n an sawi uar em em an sawi zin tak ni bawk, MNF sorkarin sum a hman loh SEDP cheng vaibelchhe 150 kha eng atan nge an hman tâk tih hi zawhna lian tak a ni. Kha 150 crore kha a hmanna hriat hi mipui chanvo a ni a, mipui pawisa a nih vang zawkin.
A nihna takah chuan, SEDP pawisa 150 crore leh SASCI pawisa cheng vaibelchhe 200 chuang MNF sorkarin a hman zui theih loh (MCC puan vang) hmangte khan kawng siam ṭhat hna hi tawh ni se la, kawngpui metal road-a ruahtui leh oil a luh loh nana venna/danna sealcoat tal tih nachangte hria ni se, resurfacing pawh hmun eng emaw zatah tihna hun an nei bawk a. An kuta thuneihna a awm aṭangin January-May thla chhung kawng siam hna thawhna ‘working season’ a awm; nimahsela, eng mah min chanpui loh avangin hun ṭha kan vui phawt tihna a ni ta ber; hmuhphiah ang tho khan!
Aizawl khawpui chhung kawng siam nante hian cheng 20, 30 crore chauh pawh hmang se la, tun ang hi chu kan ni hauh lo vang. Mahse, khang pawisate kha a hmanna tura duan saah hmang chuang si lovin, ‘Keini chuan thla thar tirah hlawh kan pe thei,’ tia uanpui nan an hmang ta zâwk ni ngei tur a ni. Chu chuan vawiina kan kawngpui chhe ta lutuk hi min thlenpui ta a ni ber! Sum lah chu pûk ve lo tur ang maia insawite chuan thla tin an puk sauh sauh bawk si a. A hahdamthlak loh khawp mai.
Mi tam tak titiah chuan kum khat êm pawh la tling lo han enchhin pawh hi hautak leh rei lutukah an ngai lek lek tawhin a lang. Kum dang han enchhin chhoh zel mai pawh chu a va’n huphurhawm angreng ve, tia social media lama post siam lah an pung hluai tawh chu a nih hi.
Kan ram kawngpui a chhia a, kan vei a, kan sawi a, mak kan ti em em vek a. Congress sorkar lai kum 2010 October thla chhoa kawng a chhiat em em lai khan Mizoram Chief Minister Pu Lal Thanhawla kha khawvel pang lehlam USA-ah an nupain hunpui min lo zuk hman san daih tawh a! Tun hnaiah kan Chief Minister Pu Lalduhoma pawh a nupui fanaute nen USA-ah bawk hunpui an zu hmang leh a! Hetih lai hian kan kawngpui chhiatzia leh state pawn aṭanga mipui ni tin mamawh lak luh a khaihlak ta maite hi chu(h) a inhmeh lo lulai deuh ṭhin. India ram mi lian leh hausate fapa mo neihnaa kal kan hmanhlel ang tal hian Mizoram tlangdung kawng chhiate hi tlawh hmanhlel ve ta ila, chu chuan kori a tu deuh ngeiin a rinawm.
Kawng chhia chu lal leh reithei zawkte pawhin kan tawrh dan a inang reng a, lirtheia kalte chauhin an tuar chuang lo. Chief Minister leh cabinet minister rualte’n tunlai thingtlang lo zawhna lama a huhova kal dum dum an uar viau mai hian eng rah ṭha nge a chhuah ang le? Nuthlawi rualte nen kut insuiha ‘German ral lian tâwnin tir suh ka lungdi..’ tih paha lâm sûk zuk zuk mai hian eng hmasawnna tak chu min thlen ang maw!
Chutiang, lo zawh programme dangte pawh chu an la nei inchherchhuan zut a ni awm a! Kan ṭangkaipui viauna tur hriatthiam a har hle. Heng thingtlang lo zawh an hmanpuinaah hian kawng chhiatziate tal hi chu han ‘home work’ tel thei se la, kan ziaawm deuh mahna!
Eng pawh ni se, Mizoram chhunga kawng zawng zawng hi NH a ni emaw, Mizoram PWD kawng leh a dang reng reng hi a tawpa mawhphurhna latu chu a ram leh sorkar neitu mawh a ni tih hi hre reng ila. Mi tute emaw mawhpuh kual vel lo hian, mawhphurhna la ngam hruaitu a ni lo’m ni kan mamawh ber kha?