SELF-DETERMINATION (Thawh hnihna)

Pu A. Thanglura, Assam MLA fakna leh kan âthuaina kan hlîm lang hlek tawh a, kan âthuaina kha chu pho lang zui tawh lo ila; lo tuipui deuhte chuan lo chhui zui nawn awn awn se la, ṭha tura an ngaih chuan.

Lammuala an lim târ atana ka sawimawite kha tihsual nei lo, a ṭha lam zawnga ram kalsiam hruai an tumna kawl eng pup tawh, an boralsan tak avanga an uiawmzia tarlanna mai a ni a. Tute’n emaw an ngaihsan viau ai chuan Pu A. Thanglura lim ngei pawh tar tel ve atan a îtawm viau zawk daih in ti ve lo maw? Mahsela, kan Pathian chuan milim leh a anpui reng reng siam zu phal lova maw le! Vanapa lim leh mi dang dang lim, vai an ni emaw, Mizo an ni emaw, an lim din Lalpa’n a phal lohna huang, a hnuaiah hian i lo zir teh ang u.

History hi chuan mi ṭhatna lam ai mahin an sualna lam sawi lan hi a uar zawk mah emaw tih mai tur a ni a. Keini pawhin kan hotu te, an hun laia kan ngaihsan em emte ngei pawh kha, ram leh hnam hruaina zel atana a dik zawk sawi lan nan a nih phawt chuan an dik lohna lai sawi chu hreh map lo ila. A ṭha zawk tur kan zawn hlawhtlinna tur a nih dawn phawt chuan an dik lohna lai uar deuhin i sawi lang zel ang u.

Pu R. Thangmawia leh Pu Rozathanga te kha vawi 20 aia tam UNO lamah an feh chhuak a, kei angiang pawh vawi khat ka feh chhuak. Ka kal ve ṭumin kan hnam thil pho lanna dawr ka siam a, Mizoram Calendar copy 100 lai ka sem ral vek avangin ka dawr a lûn ber. UNO leader puipate pahnih Mizo lukhum ka pe ve ve a, an lawm ve hle.

Kan thlenna hotel kawtah hnam tualṭote punkhawmna, mi 1,000 lai awmnaah thu ka sawi a, ka ṭawng chu Swiss nulain French ṭawngin a let a, ka lâm zui bawk. Chu chu Keihawla Sailo youtube-ah pawh a en theih reng a ni. Ka thusawi chu, khawvel Indopui laia Mizo tlangval 2,000 vel lai German donaa France rama an zu tel vena kha a ni a; an bialnute lunglen thu a ni mai.

Chu lo pawh chu, UNO office hall-ah puan veng ngatin ka lâm leh a, chu erawh video-a latu ka nei lo. Chumi ṭum chuan Asia khawmualpui aṭanga kalte zingah kan inlâm chhawk a. Chuta ka thusawi chu, "He Indonesia aṭanga lo kal nula hian a lâm zawh veleh lâm ve turin min ti a. Ka piana hnu lamah ka la zai ngai lo reng reng a, UNO thlazar hnuai a nih avangin ka'n lâm ang e," tia ka’n lâm ve ta mai chu an nui ham ham mai a ni. BA kan zir lai pawha All India Radio-a hla 13 lai khung ve tawh kha ka ni reng si a (Hriat belh duh tan Youtube – Keihawla Sailo UNO Lamtluang).

Vawi khat chauh kal ka ni nâ a, ZoRO ai chu ka awh zo ve ngiangin ka hria. Switzerland rama kum 20 lai awm tawh, Puia Sailo zawt mai rawh u. Chutiang chuan Pu R. Thangmawia leh Pu Rozathanga te hmalakna ka chhunzawm ve a nih chu.

Kumin July thla khan tlangval fel tak, a hming pawh Lalnunfela Chhangte a zu kal ve a. Kal thei ka ni tawh si lo va, ani hi ka document-te ka pe a. A dang tam zawk ngial erawh ZoRO ka hâisan dawnin ZoRO office ka pe a ni.

Fela zu kal thei chuan min tilawm hle a, hnâra hlît phawi ang huaiin ka thaw a vengin ka lawm a. Geneva-ah ni khatah chaw vawi khat ei thei chauh zelin a zu ṭàmchhâwl tih ka lo hriat chuan a hnam angin a zahthlak ka ti hle. ZoRO hming a lansarh tawh tehlul nen, a hnam anga kan ṭawiawm thei lo kha zahthlak ka ti hle. Sum leh paia ṭawiawm a ngai a nih chu!

Thu a zuk sawi ve a, ZoRO aiawh a nih avangin mi mit a chungah a fu hle a. A thusawi erawh duhthu a sâm lo deuh va, ka draft-sak ang kha telh hman se ka ti ngei mai. Sawi tur subject a sawi kim lo kha pawi ka lo tihpui vawng vawng a ni. Kal a ṭul tawhzia a zu zir chhuak a, a hnam anga kan ṭawiawm chuan Self-Determination hi kan puitlin thei mahna!

A hnam anga tun huna kan ṭawiawm loh chuan ṭhangtharte’n Zo fate, tuna ZPM te, Congress te, MNF leh BJP-te hi min la dem ang. Amah ṭawiawmin amah ai maha fel zawkte pawhin puibâwm thei se a duhawm. Tun hi hnam anga kan ṭanrual a ṭul hun lai tak a ni. Kan ṭanrual loh vaih chuan ṭhangtharin min la dem dawn a ni.

Ka lehkhabu, ‘Golden History of Lushai Hills’ hian khawvel a dêng ta em ni? Chapchar Kutah khan foreigner 100 hnenah ka sem a ni.

- Dr. Keihawla Sailo