Written by
- C Lalchhuanawmi
Interpreter, Indian Sign Language

Zaizir inbiakna kawnga i chanvote chang ve turin i tha rawn thawh ve rawh

Zaizir inbiakna kan tih chuan bengngawngte leh ri hriatnaa harsatna neite’n awmze neia an inbiakpawh theih nana an ṭawng hman hi a ni. World Health Organization chuan India ramah hian bengngawng leh ri hriatna lama harsatna nei mi makatduai 36 dáwn awmin a chhût a, chu chu India rama mihring cheng zawng zawng aṭanga 6.3% vel a ni. Kum 2050-ah chuan bengngawng leh ri hriatna lama harsatna nei India ramah mi maktaduai 700 vel awm turin WHO chuan a chhut a, chu chu mi sawm zelah pakhatin ri hriatna lamah harsatna nei an awm dawn tihna a ni. Tun dinhmunah chuan khawvel pumah mi maktaduai 446-in ri hriatna lamah harsatna an nei a, khawvel mihring zawng zawng aṭangin 6.1% a tling pha hial a ni.

National Programme for Prevention and Control of Deafness chuan kum 2023-24 chhungin Mizoramah ri hriatna lama harsatna nei mi 5,444 vel an hmu chhuak. Office of the State Commissioner for Persons with Disabilities aṭanga chhinchhiahna kan neih aṭangin, Mizoramah hian bengngawng leh ri hriatna lama harsatna nei mi 3,358 vel an awm. Heng data aṭanga chiang ta chu, bengngawng leh ri hriatna lama harsatna nei mi tam tak an awm a, an inbiakpawhna ber chu kut zaizir inbiak hi a ni. Chuvang chuan zaizir inbiakna (sign language) hi ṭawng pawimawh tak a ni tih a chiang hle.

Bengngawng leh ri hriatna lama harsatna neite tan hian World Federation for the Deaf chuan kum 1958 khan World Deaf Day chu a hmang ṭan a, chumi kal zelah chuan International Week of the Deaf leh International Day of Sign Languages chu September thla kar tawp berah hman ṭhin a ni a, hemi kara Pathianni (Sunday)-ah hian International day of the Deaf chu hman ṭhin a ni.

World Health Organization leh United Nations-te pawhin ri hriatna lama harsatna neite ngai pawimawhin World Federation of the Deaf hi theihtawpin an lo pui ṭhin a. He International Week of the Deaf-ah hian bengngawng leh ri hriatna lama harsatna neite dâwm kân leh an harsatna hrang hrangte hriatpuia pui turin awareness neih ṭhin a ni.

He ni kan hman hian bengngawnna chungchang tam tak kan hriat phah a, awareness ṭha tak kan dawng tihna a ni. Hei bakah hian an dikna chanvote kan hriatpui ve phah bawk. Tin, he ni kan hman avang hian bengngawng leh ri hriatna lama harsatna neite chuan bengngawng ni ve lote lakah pawh an hran bik lohzia an hriat phah bawk dawn a ni. He ni hian zaizir inbiakpawhna hi a pawimawhna a rawn tilang chiang hle.

Kumin September 26, 2024-ah hian World Day of the Deaf hman a ni a, thupui chu ‘Sign up for sign languages rights’ (zaizir inbiakna kawnga i chanvote chang ve turin i tha rawn thawh ve rawh le) tih a ni. He ni-ah hian khawvel ram hrang hranga hruaitu, sawrkar, NGO hrang hrangte’n zaizir inbiakna pawimawhna hriain, a chawikan kawngah an chanvo hlen an tum a ni.

World Federation of the Deaf chuan 2022 leh 2023-ah ‘Shine a Blue Light challenge’ a lo huaihawt tawh a. Rawng pâwl hrim hrim hi World Federation of the Deaf hian zaizir inbiakna thlâwpna (support) entir nan kum 1951 aṭang an hmang tawh a, chu chuan ‘Shine a Blue Light challenge’ pawimawhna a tilang tel bawk. Kumin World Day of the Deaf hian mi tinte deaf community leh zaizir inbiakna kan thlawpzia lantir nan rawng pawl hi theih ang anga tihlan a ni.

A tawp bera tan chuan, World Day of the Deaf kan ngaih pawimawh hian bengngawng leh ri hriatna lama harsatna neite nun kan va hriatthiampui tih a entir a, chu chuan an inkiltawihna turte kan sutkiansak thei a ni. World Day of the Deaf hi Deaf Day ang ringawta hmang loin, khawvel finna lo ṭhang chho zelin hmanraw thar a hmuh chhuah tharte hi ri hriatnaa harsatna neite pawhin an hman ṭangkai ve ngei dan tur ngaihtuahpui paha an nun kawng hrang hranga thawvenna tur ngaihtuahpuina ni-ah hman ṭheuh i tum ang u.

- C Lalchhuanawmi, Interpreter, Indian Sign Language