Kum 35 daih kawngpui ṭha
‘Foundation rintlak nen kan ram kawngpui a siam theih loh em ni?’ by Lalnunmawia Pachuau article Vanglaini Dt. 21.9.2024-a mi ka chhiar a. Tunlai kawngpui chhia hi kan thupui khel ber pakhat a nih bawk avangin han chhun zawm ṭha ka ti a; ngaihnawm taka ziah ka han tum nghe nghe a ni.
Kan kawngpui tlo lo lutuk hi buaipui tham a ni reng a ni. Kan Chief Minister zahawm takin an campaign laiin kum 15 tal daih tura an siam tur thu a lo sawi a. Chu chu opposition mi leh sa mâwl tê têin kher nan leh khei nan an lo hmang châmchi bawk si a. Kei chuan kum 15 chauh daih hi rei lo ka ti a, a let thawk aia tam kum 35 daih kawngpui siam dan tur chungchang ka rawn sawi dawn a ni. A theih dawn em maw ni le, tiin in lo ngaihtuah buai viau pawh a ni mai thei.
USA leh Europe-a an kawngte khu kum 15 dan zela siamṭhat ngai zel ni ta se, a buaithlak hlein ka ring a. Chutih lai chuan, an kawng free way-te khuan a daih rei hle a nih hmel. Eng vang nge a ṭhat rei bik le, kan tih chuan kan kawngpui siam anga an siam loh vang a ni. Kan rama kawngpui an siam ang hi chuan USA leh Europe ramte hian siam ve se chuan a ṭha rei bik chuangin a rinawm loh. An rama kawngpui ṭha an siam ang khu chuan han siam ila, kan ram kawngpuite hi a ṭha rei ve khawp ang. ‘Mahse’ han tihna tur tlemtê kan nei a, kan ram hi tlang ram chhengchhe tak a nih avangin leimin avangin kawngte chu a lo chhe thei e, tih a ni deuh chauh mai.
Kawngpui ṭha neih theih nan a ṭhente chuan motor ke 12 neite hi tlantir lo ila, a phur rit thei lutuk a, kawng a tlo lo phahte hi an han ti a. Hei hi hi chu ngaihdan ropui tak a ni lo. Chu aia chuan motor ke 12 neiin a phurh theih let 10 aia tam phur theite hi kan ram dung leh vângah hian tlan zur zur reng mai se la a ṭhain ka hria.
A ṭhente lah chuan side-drain hi kawngpui ṭhatna atana pawimawh berin an hria a. Side drain-te hi an han lai thûk thei mai mai khawp a, motor tam tak side drain kawng chhak lam ngheng hian a tlu ngêt ngût mai ṭhin lawi a. Kawrte tiat tiat hian an han lai a, mahse, kawng chu a ṭha chuang lem lo va!
A ṭhente chuan kawngpuia motor silte hi kawng a huh a, kawng a tichhia nite hian an ngai a, kawngpuia motor sil leh kawngpui tihuh zawnga khawsate hi an ngaitheilo em em mai a. Kawngpui dunga motor sil hi a ṭha e ka tihna chu a ni miah lo.
A chunga kan sawite khi han thual leh lawk ila. Motor kawng angin rail kawngte hi hmun tin tlawhin a siam theih loh va, motor lian rit phur tam theiin kan khua min rawn tlawh kan mamawh a ni. Chu chuan kan mamawhte tlawm deuh zawkin kan lo lei theih phah ang. Side drain kawrte tiat zet kan han lai mai ṭhinte hi chu sim a ṭha khawp mai. Kan sawi tawh angin motor an tla a, lak chhuah a har em em ṭhin a ni. Side drain kan siam a nih pawhin tuihâwk luan ral mai theihin kawng chhak lam sir kha han lai hniam deuh ila, lai hniam han tih pawh a ni chiah lo, lei deuhvin han lai ila kawngpui anga rin theih turin, motor tâng pawh a awm lo mai dawn a ni. Motor sil vanga kawng huh kha kawng chhiatna ni se, ruahin kan kawng a nan huh vangin a chhiate tal ti ila. Hetiang chhuanlam kan sawi kan sawi chung hian kan kawng chu a ṭha chuang si lo.
Kum 35 leh a aia daih rei kawngpui ṭha kan siam duh tak tak a nih chuan boulder phah aṭangin sawi a ngai. Tunlai chuan boulder phah hi kan ti tawh mang lo leh nghal a. Leilung nghehna hmunah chuan boulder hi ft. 3 vela chhahin lung chang ṭha hlir han phah ila. Leilung ngheh lohna hmun, dâm leh luikawr bul leh leilung nêmna hmunah chuan a nêm lai zawng la chhuakin foundation nghet takah khan boulder kha uluk taka rem tur a ni. Chung hmunah chuan boulder pawh dah hnem a ngai hle ang. Boulder kan dah chhah zawng tur hi chuti zat tia sawi theih a ni lo vang. Boulder kan dahte chu a ngheh theih nan roadroller emaw, khawl dang hmangtea chîl ngheh zel ni hlawm se. Chutiang foundation nghet chungah chuan balu leh alkatra chawh pawlh tha tak khan chhah tawkin han ‘plaster’ ta ila, kawng chu a tlo ngawt ang. Kan sawi awmzia chu foundation nghet chunga ṭha taka plaster hi kawng ṭha neihna bul chu a ni.
Phai khaw lumah chuan alkatra a tam chuan khaw lumin alkatra a tinêm thei a, kawngpui tan a ṭha lo thei a, a tâwk hriat pawh a pawimawh hle ang. Kan ramah erawh chuan alkatra hi a lo to ve far mai nen, hlâwk loh kan hlauh avang ni tel zelin kan ren deuh nite pawhin niin a lang.
Han dáwn ve mah teh u, Aizawl khaw chhung kawng ṭhenkhatte hi kum 15 hnuah pawh la tha em em hi a awm ngeiin a rinawm. Delhi khawlaite khu kum 15 apianga siam ngai ni se a buaithlak ve hle ang. Kum tam tak daihin kawng hi a siam theih a ni. Kum 35-te chu hetiang anga kan siam chuan a daih em em ang. Chutah zet zawng motor ke 12 neite leh a aia ritte chu tlan mah se, kan buai tawh lo vang. Motor sil avanga kawng huh kawng chhiatna nia kan ngaia van ruahtui kan dem leh si lote hi a lo reh tawh ang a; side drain-a motor tla leh tâng pawh a awm tawh lo vang a, kan tum ram tluang takin kan thleng thei tawh dawn zu nia.
Hetiang foundation nghet chunga kawng kan siam loh avangin fûr laiin ruahin lei a lo tinêm a, a chungah motor rit tak a lo tlan chuan a pherh ṭan a, kan tlan zel phei chuan a lo kawi ta ṭhin a, kawng a chhia kan lo ti ta ṭhin mai mai alawm. Kawng chhe repair-na lah chu a lo tam duh khawp a, a bul foundation nghet aṭangin ṭan ila kawngpui kan nei ṭha reng mai ang. Hetia han tih chuan tlem chuan a hautak deuh hlek nâ ang a, khuareiah chuan repair reng ngai ai chuan kan hlawk zawk ang.
- C Lalngura