Tun hi insuihkhawm hun chu a ni em?
Central YMA-in ‘Ram leh hnam humhalh’ tih thupui vawi sawm leh pathum zet kumpuanah a lo nei tawh a. Kan Zo hnahthlakte an awmna state leh an ramah, ram chhung buaina an tawk a, nek chep an ni a, Mizo ramah an rawn ral tlan a ni. A bikin Myanmar leh Bangladesh aṭanga kan Zo hnah thlakte hian an tuar nasa hle. An in leh lo an hâlsak a, thawmhnaw inthlakna tur takngial pawh chuh hman lova rawn tlan chhuak ta pawh tam tak an awm.
Chung mite lo tuamhlawm turin state sawrkhar leh Central YMA te, Champhai Sub-Headquarter YMA, Lawngtlai YLA, Siaha MTP headquarters, ramri hrula awm, all NGO-te’n theihtawpa lo hui khawmin, an ei tur, silh leh fen, mutbu, an chenna tur hmun leh ramte buaipui reng rengin, mahni hna pawh ngai pawimawh hman lovin an buai a, an va han fakawm teh lul em. An tân Mizoram hi an inpui a ni a, pa ber ram chhungah inhumhimna zawngin an rawn haw ta. Eng tin nge an awm dan zel turah hian, thu tlukna kan siam dawn le? Kan hawtir leh mai dawn nge, Mizoram khua leh tui nihna pein, Mizoramah awm nghet turin khua leh tuiah kan lo pawm dawn?
Chhinlung naufa, kan lênna tlang dang vang mai maw,
Unau hmel haiin hun kan hmang rei lua,
Khampat Bungpui ka pu phun ti zawngte,
Chhul khat kual, chun hmun unauza kan ni e.
Kan lênna khaw ram, Manipur Haflong,
Zâmpuitlang dung leh thlang kawrvai dai khawm,
Ramri kham luipui luangin kar min dan lo,
Chhinlung naufa Khampat Bung phuntu kan ni.
tiin Pu K.Darchhawna, Lunglei chuan Zo hnahthlakte pumkhat kan nihzia hlain a lo âu chhuahpui a. Ni e, Zo hnahthlakte hi inṭhen hrang tham kan awm lo. Tun hi kan insuihkhawmna hun tura Pathian ruat a ni mai lo maw?
British hun lai khan ṭhen hran kan ni a, kan lênna tlang hrang vangin kan ṭawng pawh a hrang hret hret a, mahse, thisena kan inzawmna erawh a hrang thei si lo. Zo hnahthlakte hi hmun khata kan awm chuan hlauhawm tham kan ni ang tih hi India sawrkhar pawh hian a hria a, chumi laka Zo fate kan indaidanna turin ramri pawh min hung pinsak a tum ta reng a ni.
Mizoram mi, khua leh tui an nih theih nan hma kan la dawn nge, ti hian, an duh duhna vak kual a, Abrahama te chhungkua angin awmhmun nghet nei lovin an vak kual reng dawn? Beng sika ngaihtuahna kan sen a hun kan ti em?
Hetih mek laiin, ṭhenkhatin hmangaihtu hmangaihna chu remchangah hmangin ruihhlo tawlh nan remchanna an lo la ve bawk a. A bulpui ber chu Mizoram mi, mi hausa ṭhenkhatte hi an ni. Heng ruihhlo rawn keng lutte lah hi han man ve bawk ṭhin mah se la, an chhuah theih nan ukilte’n theihtawp an lo chhuahpui ve leh zel si a; rei an tâng thei lo va, an chhuak a, an rawn keng lut leh a, kan ṭhalai tam tak an thih mek a nih hi. Thliar hran thiam har tak, thlei bik neia rorel neih awl tak si karah kan lêng a, sawrkhar lu pawh hi a hai ve ngei hian ka ring ṭhin.
Ram leh hnam humhalh tih hian eng chen chiah hi nge a huam? Tuna rawn raltlante hi a huam ve a nih chuan ID card ration card an neih hi ṭha kan ti em? Nge ni, kum 10-te chu awm ve phawt se kan ti. Ka sawi phak a awm lo ve, mahse, hei erawh ka hria, Tuikuk, Chakma, Muslim hnam dangte pawhin vote neiin, ration card nei pawh ka hre ṭeuh. Chumi avang chuan vote i neihtir ang u, ka tihna a ni lo a nia.
Raltlante hi an raltlanna hmunah felfai takin refugee ID card siamsak vek ni se la. An duh hun hunah an haw chho a, no. 4 an rawn la lut a, chu chuan kan inpumkhatna turah hian rilruah thutlukna min siamtir harsa kan ti a nih hi. Raltlanho zingah hruaitu insiam se la, ruihhlo laka fihlim lo leh tawlh ṭhinte chu Mizorama an awm ve a rem loh thu hriattir ni rawh se. Hmangaih leh duat taka lo tuamhlawmtu Mizoram khua leh tuite min suat nasa ta lutuk em mai.
Kan hun ṭha hi a liam zel a, heng ruihhlo rawn tawlh ṭhinte lakah hian dân hremite pawhin in kut lo kuangkuah san u la, an lak aṭanga sum tam tak hian kan tu leh fate nun a suat mek a ni tih hi lo hre nawn fo u la; tichuan, kan ram leh hnam hi a lo dam tawh ang. Mi fing kuangkuah, mi fel, ngawi hle hlete hian kan ram hi mi pamhamte kuta a hlan mek a ni.
- Zothansanga, Chhiahtlang Kawnveng. 9612333536