Written by
- Lalchhandama Colney
Ph-9862982321

Mu hma la, tho hma rawh

Kan thupui han en vang vang hian, ṭhalaite a kawk deuh vung mai a ni. Nu leh pa, puitling zawkte pawh min kawk tel ve tho mai. Tunlai khawvel angah chuan a hmanlai em mai, kan ti tawh mai thei. Ani taka, tun hma chuan éng kan nei ṭha lo a, tunlai angin T. V. , internet, computer, etc. kan nei lo bawk, chuvang chuan khua a lo thim tawh kha chuan tih tur em em a awm tawh ṭhin lo, mut kha a ni deuh mai tawh a ni. Kan pipute kha chu varṭianah an tho a, tukṭhuan ei kham veleh lo lamah an liam nghal vek zel a ni. Zan, hahchawlhna hun atana min siam, chhun, hnathawhna hun atana min siam kha ṭha takin an lo vawng reng tawh a ni. He khuarel sana, Pathian min lo siamsak hi vawiin thleng pawh hian a ṭhat bikna hi mi thiamte pawh hian an la sawi reng a ni. Ram hrang hrangte sana a inang lo tih kan hria a, a ṭhenin chhun hun an hman laiin a ṭhenin zan, tlai, zing, etc. kan lo hmang hlawm a ni. Keini ramah chuan a tlangpui thuin, ni rei laiin zing dar 4 vel bawrah khua a var a, thlasik laiin dar 5/5. 30. am. vel bawrah. Vairam kan tih, kan entawnhoah hi chuan a ni ve chiah lem lo.

Ṭhalai-te – Ṭhalaite han tih hian tleirawl/rawlthar aṭanga kum 40 chin zawng hi han ti ila, a dik ber awm e. Sawi tawh angin zan lamah programme, committee, hnatlang, inkhawm, tih te, chutiang nei ve lem lo tan pawh ṭul takin a awm ve theih a ni. A dik tak chuan arkaidenzan (Full Moon) pawh kan hre tawh lo, khawpuiah phei chuan thla en leh en loh, arsi lan leh lan loh pawh kan hre meuh tawh lo, chhun leh zan inang rengin kan hmang lo chauh tawh a ni. Ṭangkai taka hmang eng zat nge awm ang aw, zan lama hna thawk chi, remchang zawk kan awm rual hian khawhral ve satliah mai mai hi eng zat tak ni ang maw? Leh lamah chuan men rei, mut rei kha tunlai tih dan, mi pangngai tihnate pawh a ni ta awm e. Nu leh pate paw'n kan fate chu chutiang tur chuan kan dahsa vek tawh awm e. Ṭhalaite zingah ni chhuak lai la hmu ngai miah lote pawh hi kan awm nual ka ring. Nia, mi chi hrang hrang kan awm, hetih lai hian ṭhalai hma tak taka hna thawk tura chhuak an awm ve bawk a. A tlangpui thuin kan tunlai hri vei hi a veitu kan tam, ṭhalaite kan inngaihtuah harh a ngai, khuarel dan bawhchhiatna a ni, rah ṭha a neih vak a rinawm loh.

Infiammite – Mizote zingah infiammi ṭha tak tak, hmingthang tak tak vawiin thlengin sawi tur kan la nei reng a ni. Infiammi ni tur chuan hriselna ṭha neih a ngai, zuk leh hmuam, zu, hmeichhiate pawh tih loh tur a ni. Mahni inthunun thei, taima, tuarchhel nihte pawh a ngai. Heng zawng zawngte zawm thei tur hian a bul berah chuan hunbi neih, mut hun, thawh hun, ei hun te. Sawi hranpa ngai loa thil awmsa tih ngei tur chu, mut hma, thawh hma, a ni tlat mai. Hemi tel lo hi chuan a tih theih loh, rei tak menga tlai taka tho leh ṭhin tan chuan kawng a awm meuh lo a ni ber mai e. Thisen pe tur pawh hian darkar 6 tal zanah mut a ngai, infiammi ni tur phei chuan darkar 7/8 mu thei se, duhthusam a nih ka ring, taksa pawhin a ngeih hle.

Mipui Nawlpui – Mi chi hrang hrang kan ni, kan chhangchhia te pawh ti ila, kan tisual em em lo vang. Zing takah han vak chhuak la, han en vel teh, hna lo thawk mawlh mawlh; ṭul tak tak I hmu nualin ka ring. Chutiang ang bawkin dar 8 am vel pawha la inkalh hnan ṭhap an lo awm ve bawk a, kan hun hman dan a inang lo hlawm hle. Mi ramah te kan awm a, kan zin nasa bawk a, ṭhenkhat chuan an tihdante kan copy ve ngawt a, engmah a awmzia leh tih chhan lam pawh hre hawt lovin. Hetih lai hian mi ṭul tak tak, zan lama hna thawh remchang zawk, dinhmunin a zir vak loh te kan awm bawk a. Aw le, zing dar 6am-a tho ṭhin I nih chuan, darkar chanve lekin han tihma chhin teh, rin aiin I hlawkpui ka ring, tih tur ṭul, hna I thawh belh ṭeuh hman ang. Zuk leh hmuam ti mite chuan, kan tih hnem phah mai mai an ti ve bawk a, thil ṭha lo an ching a, anmahni an intibuai tawlh tawlh a ni ber mai e. Security lam, medical lam mite hi chu kan sawi tel lo va, he thufing, mu hma la, tho hma rawh tih hi I hre thar fo ṭhin ang u.

Upa lam deuhte hi chu a tlangpui thuin kan tho hma em em, kan taksate a lo tar tawh a, duh ang paw'n kan mu thei lo zawk ṭhin a ni. Ṭhalai, la valaite tan chuan zing thawh hi a peihawm loh duh khawp mai. A ṭhente phei chuan thawhhai kan hlau a, alarm-te kan set ṭhin bawk a ni. Damdawiin hrang hrang han thlir kual la, chuta i hriat tur pakhat chu, mut hun, thawh hun, ei hun, an nei thlap vek. Sipaihote pawh hi ralvengtu an ni a, englai pawha inring reng tur an ni. Chuvang chuan hma takah an mu a, hma takah thawh hun an nei leh a ni. Eng vang nge hetia an la tih kher kan tih chuan, kan taksa, rilru, hrisel tur hian thil pawimawh lutuk a la nih reng vang a ni. Kan hre ṭheuh ang a – Early to bed, early to rise, makes you wealthy, healthy and rich, tih sap thufing hi. Hei hi vawiin thleng hian siamtu sana min siamsak, zan - mut hun, chhun - hnathawh hun, tih nen pawh hian a la inhnerem reng a ni. Ngai pawimawh deuh deuh thei ila, medical bill-te pawh hi a ziaawm deuh mai thei asin.

- Lalchhandama Colney, Ph-9862982321