Kelkang Pilgrimage
Kum 2015 a lo her chhuak a, mi tu tute emaw chuan engtin tin emaw kumthar an thlir lawk a. Kan suangtuah a, kumthar niin ni a lang lo, chutin khatin, Republic Venga thilthlengte nen kan sawi fin deuh nuaih a. Kum chhiat kum tur kan tih deuh khan ka hria. Mahse, ka rilrua lo awm nghal chu, Meghalaya ramte pawh khu December leh January thla hi chuan ni hmuh mang lo ni a tam a, January-ah phei chuan vur nen, chhum nen, ruah nen a inpawlh ṭhin a, ni chhuak beisei ngam a har hle. Mahse, kumthar nia ni lang lo hi kum chhiat kum tur entirna a lo ni chuang lo a ni awm e. Han ni vaih se zawng Khasi ram chu a ral vek tawh hial awm e. Chuvang chuan kumthar nia ni lang lo hian awmzia vak a nei dawn lo a ni em ang chu, kumin phei chu hei, ṭhal rum ni sa, mihring leh ran hrileng chuah chuah khawpa khaw sang lutuk awm lovin, a khat tawkin ruah a tla a, kan tawn tawh chinah phei hi chuan kum nuam tak a ni hial awm e. Tunah lah chuan hei, Kristiante tana hming duhawm leh ropui ber mai Pathian 'Thlarau' harhna ropui tak Zoramin a chan mek hi le! Zorama Pathian thlarau harhna hmahruai thlenna hmun lo ni fo tawh Kelkang leh a chhehvela thil awmte hi an ropui ka ti takmeuh a. Hemi en tur leh thlarau beiseina neia Kelkang zin kawng 'Kelkang Pilgrimage' hi Zoram Kristianna atan hian a pawimawh riauin ka hria.
Hindu-ho te pawh hian Kedarnath Temple te Haridwar-ah te sakhaw biak zin (pilgrimage) an nei fo ṭhin. Hla tak tak aṭangin an pan khawm duah duah a, a reithei a hausain mahni taksa intiretheiin, nasa taka tuarin, sum tam tak sengin pathian zawngin an zin fo ṭhin. Hetia an tih hian hmun dangah pathian a awm lo an tihna a ni lo. Anmahni khuaah, an vengah Temple te chu a te deuh te a lian deuh te a awm chek chuk tho. Tin, khang Temple kha an hnualsuat a, an ringhlel ta tihna a ni chuang lo. Anmahni rinna leh an sakhaw nun zawk kha, an hun leh an tha, an neih sum senga Pathian hnena inhlanna thuk zawk, Pathian pawlna ril zawk nei thei tura inserhhran an duh ṭhin niin a rinawm. Chutiang taka pathian lama inpekna thuk zawk avang chuan an sakhuanaaah an nghetin, pathian nena an inkarah inpawlna leh lendunna ṭha neiin an hlawk phah ṭhin a ni ngei ang, vanduaina leh a nawlpuia thih buaih buaih an tawk fo chung pawhin an sim lo, an uar tulh tulh zawk a ni.
Tin, Muslim hote pawh Meca a an kal duah duah ṭhin hi engvang nge ni ang? Hmun dangah an rinna leh an pathian biakna chu a tih mai theih loh em ni ang? A theih tho va, nimahsela an pathian tana inhlanna thuk zawk leh inpekna ril zawk neih beiseiin leh, malsawmna tam zawk dawng thei tura anmahni lam inbuatsaih nan Meca hmunah an kal ṭhin a ni ngei ang. Mipui inchil buai avangin an laichinte chu hmunah chuan thi hial pawh ni se, thihna malsawmnaah an ngai a, an sim chuang reng reng lo.
Budhist hote'n an sakhaw biak zin kawng an zawh dante hi a ropui hle mai. Thlaler kawng thui takah tluk leh din fawmin, ni sen sa hnuaiah an Pathian an zawng ṭhin a ni. Hengho te pawh hian an khuaah Pathian biakna hmun an nei lo a ni chuang hleinem! Mahse, sawi tawh angin, pathian hnena inhlanna thuk zawk lantir an duh ṭhin a ni. Chutah chuan pathian pawlna leh, pathian hun tiam leh hmun ruat te thleng phak turin pathian lamah an thawkrim a ni zawk a ni.
Kelkanga kan kal hian 'Kelkangah chauh Pathian a awm' kan tihna a ni chuangin ka ring lo va. Kelkangah lo chuan Pathian Thlarau thianghlim nena inpawlna a awm lo kan ti ni turah ka ngai lem lo. Mihringte hian Pathian nena inpawlna leh lendunna nei thei turin engemaw kalsan te, tha emaw sum emaw sen te a ngai fo ṭhin a ni. Kelkanga ṭawngṭai tura kal hi a ropui ka ti ngawt mai. Mut dawna mahni khuma han maimitchhin lawk hi a harsa lo bawk a, a sakhaw ngaihsak mang lo chen hian kan han kun lawk thei ṭheuh mai. Tin, chawei dawnah pawh han maimitchhin lawk hi chu a har lo bawka kan ti thei tlangpui. Mahse, Biakina zingtin ṭawngṭai tur chuan kalsan neih deuh a lo ngai a, kan tlem deuh hlek. Chutiang zel chuan kan rinna kawngah hian inpekna thuk zawk, kalsan tam zawk neia Pathian kan pawl fo hi a pawimawh takmeuh a ni.
Kan hriat ṭheuh angin Kelkang hi kum 1936 vel daih tawh aṭanga Pathian Thlarau thanghlim inlarna hmun ropui, Mizo kristante tana khaw pawimawh a ni. Sawrkar lam pawh hian hei aia mipui dawl zo deuh hlek tura tihhmasawn atan a itawm khawp mai. Khualbuk tam zawk, tui leh thil dang supply ṭha zawka chei ni sela. Ṭawngtaina hmunpui te siam a, zorama ringtute leh rawngbawltute intuaithar nan leh Thlarau lama Pathian pawl tura inserhhranna hmun pawimawh atana siam hial atan a va ṭha em! Kumtin hian Pathian pawlna thuk zawk neih beiseina nen kal nguah nguah mai ṭhin i la. A hmun leh hma pawh hi serh thianghlim lehzual a, a chheh vel KM 20 bawr vel aṭang phei khi chuan motor hi kal awih lo hial i la. Ke ngei maia kalin, Kan Lalpa Kross kawng zawh hre ranin, kan taksa intihrehawmin, chan leh tuarin kal ṭhin ila. Kelkang pilgrimage hi kan nunah, kan sakhuaah hlawk tak leh tlo taka seng luh atan a itawm hlein ka hria.