SEPTICEMIA
Doctor tam tak hian Septicemia hi thih chhan a ni lo an ti fo a. Tun chinah chuan septicemia nei chu thih chhan - Septicemia tia ziah mai a fel ber. Motor accident a thi pawh a thih chuan, ‘accident’ kan ti mai a, a thih chhan tak chu a ring ruh tliak a ni; chutiang thoin, ‘tui tla’ kan ti mai a, a thih chhan tak chu tui haka thi a ni. Hetiang nen hian thuhmun reng a ni.
Septicemia awmzia ber chu, damlo thisen leh taksa pumpuiah natna hrik (eng hrik ber emaw) a awm tihna a ni a. A hma ni 4 - 5 aṭanga lo nei pawh ni se hriat ngaihna a awm lo a. A hriat theih meuh chuan an chau ngawih ngawih a, an khua te a sik a, an taksaah tangseh ang deuhin bawl ṭhet ṭhet te a awm a. Hetiang a enkawl ngai anga a lan meuh chuan, tihdam theih tawh loh ang a ni, last stage a ni tawh.
Natna hrik khan awmkhawm tamna lai bik an nei chawk a, thluakah te lo awmkhawm tam sela, Meningitis (khawsikpui), unconscious-in a lo awm a, a thi zui mai ṭhin.
Chuapa an tam erawh chuan Pneumonia nasa deuh angin an lo lang a, puma a lanchhuah erawh chuan Acute Peritonitis (vawi leh khata pum na thut) angin a lo lang a, enkawl tura han buatsaih meuh chuan damchhuahna hun a awm leh tawh lo ṭhin.
Chutiang bawkin a vannei deuh chu vunah ringawt, hnai, kutphah tiat tiatin hmun nga aṭanga hmun sawm velahte a rawn insiam ve bawk a, hengte erawh hi chuan an thihpui kher lem lo. Chuvangin a natna lanchhuahna lai azirin a damlo dam chhuah leh chhuah loh chu a in hril thui hle.
He natna hrik hi chak tak a ni a, a lo awm nachhan tam ber chu tonsil leh hrawk na, awm na, zu ngawlvei te leh taksa a natna dotu (immune system) ṭha loah te a awm duh bik a, a ṭhen phei chu a inṭanna lai pawh hriat theih a ni lo. A damdawi chu antibiotics a ni deuh mai a, mah se damlo an lo kal meuh hi chuan antibiotics-in awmzia a nei tawh ṭhin lo.
A pawimawh ber chu taksa a chak ṭhat a ngai a, chumi tur chuan thei thur te ei tam a, balance diet ei ṭhat hi a pawimawhte zinga mi a ni. Tunlai hian natna hrik tam tak a lo chhuak a, a ṭhen phei chu a damdawi pawh la hriat loh te an ni.
Engpawh ni se kan inven theih dan awmchhun chu mipui awmkhawmnaah hmui tuam te, a tam thei ang bera kut sil fai leh, thil thianghlim ṭha ei te hi kan inven theih dan awmchhun chu a ni mai awm e.
I hrisel a, i lo damrei zawk nan i kut lo sil fai ṭha la, lo inenkawl ṭha ang che.