Written by
- KT Zoramchhana

Mahni kuta thuneihna inpek!

Tun hnaiah pawl ṭhenkhatin sorkar thuneitute tih tur ni âwm tak an tih a hluar thar deuh a; chuvang chuan Assam-a Cachar district leh Hailakandi district ṭhenkhatah Mizoram pawhtu kawngpuite an dang rên râwn a nih kha.

Mahni kuta thuneih­na inpe chawpa sorkar thuneitute tih tur lo tih vek ngawt a, hnam dang man khawm te, dawr inkhârsak ang chite hi tun hma pawhin a lo thleng fo tawh a. Chungte chuan rah ṭha a chhuah nge chhuah lo tih hriatthiam a har a, mimal ngaihdan azir a ni ang. Chutih rualin, kan thuneihna hnuaia awm hauh lote chunga thil lo ti ve chiam chu dan kalh a ni a, sual (crime) a tling hial awm e.

A bik takin, hnam dang dan loa Mizorama awm leh sumdawngte dap chhuah te, dan loa awm man khawm te, an dawr khârsak ang chite hi a titute chuan Mizo ram leh hnam hmangaih vang te, ram leh hnam chhan an duh vangte an ti ṭhin a. A dik ang. Thlirna pakhat aṭang chuan tih âwm tak pawh a ni ang chu.

ILP nei lo hnam dang te, dan loa sumdawngte leh thil danga dan loa Mizorama awm leh thil tite man chhuah kawngah sorkar thu­neitute lam an che chak tâwk lo a, kan duhkhawp lo hle tih hi phat tur a awm lo. A titu turte'n an tih miau loh chuan, a nghawng chu - thuneitu ni ve hauh lo pawl ṭhenkhatte'n dan loa thil tite lakah dan lo vekin an chêt phah ta ṭhin a ni. Sorkar a inenfiah a, a ṭan mar hle a ngai tihna a ni.

MZP hi Mizorama pawl hlun berte zinga mi a ni a, an hruaitu chhuak tawhte zingah pawh mi chhuanawm tak tak an awm. Tun hnu zelah pawh Mizorama pawl pawimawh tak pakhat an ni zel han ring phawt ila. Tun hnaia hnam dang dan loa Mizorama sumdawngte an dap a, dan loa thil ti an hmuhte chu an man ṭhin a ni awm e. A nihna takah chuan ILP nei lo leh Mizorama dan loa sumdawng hnam dangte daptu tur an ni lo a, chutiang ti tura thuneihna nei an ni lo.

Mizo Ṭhalai Pawl (MTP) intite hi tute nge an nih a, eng ang mite nge an nih ka hre lo a; engtika ding nge a nih pawh ka hre hek lo. Mahse tun hnaiah media lamah Aizawla hnam dang dawr an khârsak vanga man an nih thu kan hmu. Anni pawh hi hnam dang dan loa thil tite laka kut lek tur an ni hauh lo a; thuneihna nei hauh lo an ni. MTP-te phei hi chu pawl tharlám tak an nih hmel a, tu tute emaw, mi tlemte intél khawmin an din, hruaitute bâk member pawh nei lêm lote pawh an ni mai thei a; thuneitute'n an enfiah deuh a ṭhain a rinawm.

India ram mipuite hi dan hnuaia awm vek kan ni a, danin a phuar vek kan ni. Chuvangin, dan kan zah tur a ni a, dan kan zâwm tur a ni. Ṭhianho mi 10-20 rual vel hi ram leh hnam chhan nan tih chhuanlamin hnam dang dan loa sumdawngte chungah che ve vak mai se, chutiang bawk chuan mi inhlawm khawm tlem azawngte'n ti ta sup sup mai se, Mizoram hi ram nuamah an siam lo ang a, an tibuai mai mai zawk ang.

Tun hnaia MZP leh MTP-te chêtna ang chi hi Indian Constitution-in a ngaih pawimawh em em - chi leh chi, hnam leh hnam inkarah innghirnghona leh buaina tichhuak thei a ni a; an ti zel a nih chuan buaina lian zawk pawh an tichhuak lo ang tih a sawi theih loh.

Chuvangin, Mizo­rama ILP nei lo leh dan loa sumdawng hnam dangte an ngaimawha an dap duh a nih pawhin, sorkar lama thuneitute nen tiho zel thei se a ṭha ber mai awm e.