Pipute thufing ṭawng upate

Hmanlai piputen ṭawng upa thufinga an neih, an hunlaia an hriatthiam vek, chung ṭawng upa tam tak chu hman a nih ngai vak tawh loh avang leh kan hmasawnna leh kan sakhaw biakin a thai bo zel avanga a nih dan tura hmanna tur a awm ta bar lo reng bawk a. Engemaw changa sawi chhuah chang erawh a awm bawk ṭhin. Chutah chuan “Hmeichhe finin tuikhur ral a kai lo” tih hmanlaia an hman dan dik tak ni ngeia lang ka rawn tarlang tawh a, tun ṭum chu a dang leh deuh. Hmeichhe thu thu ni suh, chakai sa sa ni suh” tih leh “Hmeichhia leh chakaiin sakhua a nei lo” tih thu an hman dan rawn tarlan leh ṭhain ka hria a ni.

Chakai sa hi sa ni ve tho mah se ke pali nei sa dangte anga sa tak taka ngaih a ni lo, chu mai ni lovin sakhaw biak nan leh sa serha hman a ni lo. He thu mil tawk awm hian hmeichhe hlahthlemna thusawi nan an hmang ṭhin. Hmeichhe zei chu mipaten a hre tawk a, a leila tawk leka thusawi leh mite han rel mai leh thuhnu dawn lek loa han inhau vak maite hmeichhia chuan an lo hreh lo deuh a. Hengte avang hian thu dengkhawng leh huatthla la deuh pawh sawi se, hmeichhe thu mai mai tiin mipain huat enah pawh an en duh lo ṭhin. Hmeichhe tualthu chhe naran chu pain thu tak hla takah an la duh lo a, in hmuhmawh nan an hmang duh ngai lo.

Hmeichhe thu leh an irawm chhuak a nih avang hrim hrima pawngpaw ngaihnepa sawina a ni lo, an hlahthlemna thu a ni zawk. “Hmeichhia leh chakaiin sakhua a nei lo” tih pawh hi hmeichhia an thlauhthlakna leh an hmuhsitna lam ni loin an sakhaw biaknaah hmeichhiain mawhphurhna a neih tlemzia thu leh sakhaw rawngbawlna chu hmeichhiaa innghat a nih lohzia tihlanna mai a ni.

Hmanlaia an sakhaw vawrtawp chu pialral a ni a, chumi chang tur chuan ram lamah emaw in lamah emaw thangchhuah a ngai. Thangchhuah pa an awm chuan thangchhuah nu pawh an awm zel a. Pa in amahin thang a chhuah ringawt lo a, pain thang a chhuah chuan a nupui pawh thang chhuah nu a ni lo thei lo. Amaherawhchu, sakhaw biakna thil, puithuna leh serh leh sang hrang hrangah hmeichhiain ama pualin tih tur hranpa a nei lo. Mipa khan a kep vek ṭhin.

Thangchhuah chu pialral kal theihna mai a ni lo a, hmanlaia an lo ngaihsan ber dam chhung mi ropui leh mi zahawm nihna, zu hmun sa hmunah leh kutni vangthlaa mite ngaih pawimawh nih hlawhna a ni nghal a, an tan ṭhang chhuah nu leh pa nih aia thlannahawm eng dang mah a awm lo. Chuvang chuan thangchhuah turin theihtawp chhuahin mi ral sa ral lakah pawh thih huamin an bei ṭhin.

Ram lama thangchhuah tur chuan sakhi te, nghalchang te, savawm te, ramsial te, sai emawte kah kim vek a, aih kim vek a ngai a ni. Ram sial leh sai an van tak chinah a tel lo pawhin thangchhuahah an chhiar. (Hrangthiauva, 1978 p.46)

In lama thangchhuah tur chuan Khuangchawi nih a ngai a. Khuangchawi ni tur chuan thil tam tak tih a ngai - chungte chu vawi sarih chawng nih leh a tlem berah se chal pasarih, vawkpui pahnih, vawkte sawmhnih, kel pakhat talh a ngai. Pui pu ruai hming nei tham thah vawi sarih, ṭheh a ngai a ni. Chungte chu, chawnfang, sedawichhun, zankhuang, mithirawp lam leh khuangchawite an ni. Sedawichhun hi vawi thum tih tur a ni. (Hrangthiauva - 1978 p.48)

Heng tih tur hrang hrang, an pialral kai theihna turah hian hmeichhe tih theih rual a ni lo, mipain hmeichhia a kep vek a ni. Sakhaw biakna thu a mawh zawng zawng mipa koa innghat vek a ni. “Hmeichhia leh chakaiin sakhua a neih ve lohzia sawi nan hmeichhiate chu an pasalteah a innghat mawp a, an theih ang angin an pasalte an ṭawiawm ve mai a ni. An nupuiten ka tih a awm ve lo emaw, ka hming a lang ve lo emaw ti a, sakhi tal ka kah ve loh chuan, ka pawm thei lo” tiin an ngiaunger ngai lo. An pasalte tih chu an tih a ni ve mai a. An pahnih hian chawimawina pawh an dawng dun mai a ni. (Thu lakna : Riakmaw)