A dukdak loh pawhin a pawi lo

Tunlai hian ṭhalai rualte’n hnampui tihdan zirin Mizo thuam dukdak lo takin an lo inbel ṭhin a. Duh duh danin an ha a, nakinah phei chuan khim tur an bun a, hak tur an la bih maithei! Chutiang hunah chuan a tam zawk rilru a na viau ang. Facebook leh social media dangah tin rengin an sawisel ang a, Mizo hnam dal tawhzia leh kan hnam a bo mek thu an sawi leh huai huai ang.

Chutiang avang chuan hei hi ka sawi duh a. Fîr viau a lo chîm-lim viau a, thil inthlak ruala inthlak ve duh loh a; hmâna mi, ngaih tlat a; vawn nun tum tlat a; khawvel ke pên ruala pên ve duh loh hi conservative rilru a ni a. Chutiang rilru pûa kan model leh photographer unuate kan va sawisel chiam hian, hnamah kan va tichiang lo a lo ni zawk a. A hre zawk emaw inti si hi, kan chuti teh vak bik lo a lo ni.

Conservative rilru te chu ka pu ve tawh
ṭhin a; ka phak tawkah ka lo sawi ve chiam chiam tawh ṭhin. Amah-erawhchu, ka rilru ka thlak a. Khawthlang hnampui zia ka en khuan ka tih dik loh ka ring ta a. Chutah, ‘khawnge!’ ka ti a, a dik lo lai ka zawng a, chu chu ka sawi mek hi a ni.

Anni chu keini ang hi an ni lo. Thil hlui leh ram pian dan te hi an tunlai ṭhalaite khuan keini angin an kalsan ve mai lo a; an hmanraw changkang ber ber leh an internet khawvel nuam takah pawh khuan an hnam puanzar an la ngaina tlat a; ‘Whatsapp,’ an tih khuan, ‘history,’ an theihnghilh ve kher lo. Engtinnge an theih bik ka ti ṭhin. Keini paw’n chutiang chu kan duh ve a, engtinnge kan tih ve ang, ka ti bawk. Ka hmuh-chhuah tâk chu, rilru zau put a lo ngai, tih hi a ni.

An rilru chu lo zîma lo fîrin keini ang hian lo conservative ve viau ta mai se; an hnam puanzar te khu kekawrteah leh rah beh turin pheikhawkah te leh hawklak thila hman phal loin zâr atan chauh lo phal ta mai se; engtinnge an awm ang lê? Kei chuan an
ṭhalaite leh an hnam thil a inhlat telh telh ka ring a. Hmanraw changkânnain an hnam puanzar a hlattir deuh deuh ka ring. Hnamah an chian loh phah ka ring a; an hnam thil chu thil ṭhing a ni ve nghal mai - keiniah pawh a nih chiah hi.

Chuvangin, an tih ang hian i ti ve mai ang u. Kan hnam thil hi kan thil neih engkimah telh hreh lo ila; nem kai theihna apiangah nem kai hreh lo ila. Bawlhhlawh bawmah a lo kai pawhin hnam hmuhsitnaah ngai lo ila. Bawngtuthlawh leh suahdûrah te lo kai sela, eng thilah pawh i tilang hreh lo ang u. Kai tlerh tluarh se ka tihna a ni lo. Engah pawh hmang se i sêl chiam lo ang u ka ti mai a ni; sakhuana erawh dahṭhain. Tichuan, kan designer-te’n mak tak takin han design se; kan model te’n an duh duh danin ha mah se, a pawi reng reng lo. Kan hnam thil hi hmuh tur a tam chuan hnamah kan chian phah zawk dawn a. Hnamah kan inpumkhat thei zawk ang. Chu inpumkhatna leh hnama chianna an duh avangin hnampui zawkte pawhin chutiang chuan an ti a lo ni.

Kan rilru ti zau ila; a duh duhin hnam thil te chu lo sawngbawl mai rawh se. Chutia kan phal phawt chuan an thil tih apiangah an telh zel ang a. An rilru paw’n chu lam chu a hawi ang. An lo mizo telh telh ang a, Zo tih chu ṭhing sawi nan an hmang tawh lo ang. An nuna a beh tlat avangin hnamah an chiang tawh zawk ang. Tichuan, kan hnam hi kan lo ngaisang leh ang.

Ni e, kan hnam kan ngaihsan lehna tur kawng pakhat chu hei ngêi hi a ni. Mahni hnam ngaisang chungin khawvel changkan rual hian i changkang ve ang u. Hnam rilru puin lekhabu chhiar ila, TV en ila, internet te i khawih ang u; Whatsapp thlengin maw le. Zikpuii Pa angin mi ram tih dan kan hmuh leh hriat te hi Mizoah chhung lût vek mai ila, hma kan sawn chak zawk ang.

Chutianga kan tih loh chuan kan kal ngaiin kan kal ang a. Kan rilru a zim ngaiin a zim ang a, kan insawisel ngaiin kan insawisel ang. Tumahin hma thar an la ṭha ngam lo zel ang. Tun ai mah hian ṭhalaite leh hnam thil inkar a zau ang a; hnam thil kha, ‘ṭhing,’ an ti zel bawk ang - kan la Mizo lo dawn chauh a ni mai. Hawh u! ngaihtuahna changkang zawk i pu teh ang u; rilru tizau deuh ila.

- Remsanga

Mission Veng, Elim