Written by
- CVL Fakhlamawia

Tihian ka ngaihtuah a

Mizote hi hnam fing tak chu kan lo ni. Zu khapna dan kan siam a, kan khap hneh thei lo a, zu kan zuar a, tax (leiman)-ah a lut ṭeuh a. Vote zawn nan zu zawrh kan titawp leh a, corruption a neu chuang miah lo, a tipung zawk mai thei! Kan sorkar hrawn lai mek pawh hian kohhran leh NGO-te hi hlauhtlawnin, an mitmei hi veng lutuk lo se la. Kohhran leh NGO-te pawhinhian an ngaihtuahna sâwr bing chung leh ṭhalai zu vanga thite thih chhan zu chhe lutuk vanga an boral chhante hi zir chiang se la, dan anga zu zawrh hi pawmpui mai se la, kan him zawk mai lo'ng maw?

Tute emaw sawi dan takin, a thlang lawka kawi khata man theih maia zu zuar man duh si lovin, a chhak kawiah neih chhun chhuna zu chhe leite man tur châng ṭhup ṭangrual pawl tamna ram kan ni awm e!

Zu hi khap chi a ni lo va, control chi zawk alawm. Zu rui buai leh dan bawhchhia chu man tur, zu zawrh phal lohna ramah hian a hlawk tual tual a, zua eizawng an pung tulh tulh niin a lang. Zu zuar an pun tulh tulh hian zu a chhe tulh tulh niin a lang bawk.

Zu zuarte hi an fing ka ti fo. Chow pack-naa pack ṭhin khan, zu mantute bum nan zin veivak leh khawlaiah pawha motor-a an pai reng ṭhin tuium 'Amawii' ûm (water bottle) hmangin an han hralh ta hum hum a, chu pawh chu hriat chhuah a ni ta! Eemchang dang an hmuchhuak leh tho ang. Zu ka ṭan vang ni lovin, zu hi a rêm dawn chuang lo. Ka pu Vawma tui a ni a, a dâwt ngam chuan dawt se la; zuar leh law law ang u. Eiruk, inbum, sakhaw thila lemchang kan tlem phah chuang lo.

Zu kaihhnawih hrim hrim hi ka fak lo; khawizu leh sazu (sazu/pawlzu hi tui ka ti em em a) tih loh hi chu fak tlak leh fak tur a vang ka ti fo! Amaherawhchu, sual bul ber ang maia a ram pum huapa kan han do mup mup mai hi chu kan inher deuh chu a ngai ka ti ve deuh. Do hmasak tur hlemhletna (corruption) leh dik lo leh fel lo tak a hna thawk ṭhin contractor-ho kan do a, kan hmuhsit ṭhat leh ngam si loh chuan zu khap ngawt hian he ram hi a chawi chhuak chuang lo vang a, zu zawrh ringawt vangin a chhiat phah viau ka ring chuang lo!

Switzerland of the East-ah chuan sawrkar kal ta leh sawrkar mekte'n central kaltlangin sum pûk an intihhmuh a, phuahchawpin vote zawn nan mipui min bum a, zêldin khawvelah, mumang ramah, zalen takin kan phu suau suau mai a ni.

Chutah chuan ruah a surin electric a thim a, chumi rual deuhthaw chuan internet signal a bo nghal ṭhin. Fûr a lo thleng a, a bikin khawpui lamin tui an tlachham a, a chhan chu a ram mipuite'n tui khawl nachang an hriat tâwk loh vang a ni thei a. Tin, sorkar lamin tui lakna khawl leh tui khawl khawmna an ngaihtuah tawk lo va, luipui tui lakna an lui an maintain/renovate ṭha tawk lo a ni bawk ang. Mipui thiam loh a awm a, sorkar thiam loh a ni bawk. Chumi rual chuan electric chhe thawm social media lamah a ri sup sup a, ṭhâl laia siam lawk theih leh lo enfiah theih reng kha fur khawchhe hnuaia siam a lo ngai ta. Ṭhâl lai khan sorkar leh a hnathawktute kha an mu bo zo vek em ni? Mipui thiam loh nge ram roreltute?

Chu rama sorkarna chang apiangin policy hrang hrang hmangin propaganda an sian a, RIDP, Jhum Control, NLUP, BAFFACOS, SEDP, Kalphung Thar an lo kalpui tawh a, kalpui lai pawh a awm bawk a. Hlawhtlinna ropui tak a la awm lo, mi tlemte (pary mi leh sa, mi thiltithei deuh leh hausa sa)-te tan chauh hlâwkna a ni a; mipui nge dik lo sorkar?

Chu ramah chuan kalphung thar sorkar a lo piang a, an intiam ang rei lo te chhungin tihhlawhtlin an la nei lo. Mipui (voter) nge dem tur sorkar?

"Raltiang ram saw thlir teh u, hriatna, thiamna, finna ram saw. Leng dang mi chu lallai par tlanin min ngai lote'n hlimin an leng e" titu thinlung nâ tur reng an dawnpui si lo!

Kum tlemtê liam taa hripuiin min han nan meuh kha chuan thingtlang mi hmusit a, thingtlang mi retheite hnuaichhiah ṭhinte khan thingtlang pa chawhmeh zawn sa, a man phût miah lova an zawn khawm chan loh hlauin an mit an tun hru hru mai a nih kha. Thingtlang kut hnathawktu hi bum fo tawh teh suh u. Tin, nangni kut hnathawktute u, politician-te bumin i awm tawh lo teh ang u.

Tu mah inenhrang loin he ram siam tur hian bul i ṭan ṭha leh ang u, kan la tlai lo ve. Tangka/sum hi amah chauh chuan puarna leh tlaina a lo ni lo tih i hre thar leh ang u.

Nangni politician leh sawrkar hnathawk, eiruk ching, farisai rilru pute u, Jordan luiah vawi sarih he hnam tan hian inhnim thar leh mawlh teh u.

- CVL Fakhlamawia