Lirnghing kara malsawmna
April 25 (Inrinni) chu Nepal rama Kristiante inkhawm ni a ni a, sorkar holiday a ni bawk. Nepal ram chuan hemi ni hian hlim takin zing nichhuak a lawm a. Thil chu engkim a pangngai angin a kal a, hnathawk mi ten an hna an chhunzawm a, sorkar chawlh a nih avangin sorkar hnathawkte erawh chuan hahchawlh nan leh chhungte nena hun hman nan an hmang a. Nidang ang bawkin Nepal khawpui Kathmandu-ah pawh weekend hmangin mi tam tak an zi nuaih nuaih a. Bazar erawh chu nidang angin an hawng tam lo. An hmanlai hmun pawimawh leh lal in hlui tualzawlah te chuan mi an zi nuaih nuaih a. Darkar reilote ah mi tam tak nunna chu laksak an ni ang a, an hmun mawi leh ropuite chu vaivutah a chang dawn tih tuman an ngaihtuah thleng phak lo.
Khawvelah hian mihringin hahchawlhna leh inhumhimna a zawng ṭhin a. Inhumhimna kulhpui leh in ropui tak tak sa in, chung in ropui leh building sang tak takte chu tlukloh enin kan thlir vawng vawng ṭhin. Mi 6,000 chuang an thihna leh mi 13,000 chuangin hliampui an tawrhna, in leh lo 104,867 chuang tluksawpna Nepal ram lirnghing rapthlak, (April ni 25, 11:54AM) Richer Scale 7.9-a na in min han nuai meuh chuan in leh lo ropui tak tak leh building sang leh ropui tak takte chuan min muan zo lo a, chûng in ropui leh chak tak takte chu tlansanin khawlai leh hmun fianrial leh awl zau laiah mi an tlan hum hum a. Ralmuan laia melh pawh an melh ṭhat duh loh, ṭhenawma di in leh a bang dâp te chu inhumhim nan an bêl a. Mihring mangang rûm thawm leh mangang au thawm chu rapthlak tak a ni. Thlabarna ruam aṭangin zan mut chhin a theih loh va, nun a ralṭi a, nunphung a mumal thei lo va, building ropui leh in ban lian tak takte chuan mihring a thlamuan zo lo va, chung ai chuan khawlai kawngdung leh field zâwlte chu inhumhim nan an pan a. Zân a lo thleng a, mahni inlum chhuahsanin khawlai dung an bêl a, thihna in thla a zâr meuh chuan mihring kutchhuakte hian mihring an lo thlamuan zo reng reng lo nia!
Lirnghing avanga hlau a tlanchhiate hmela manganna chu thûk tak a ni. An chhûngte chin hriat loha an bo avanga mangangte hmela lungngaihna chu sawiin a siak lo va. Mahni in leh lo luah ngam lo va, khawlai leh kawngsira riahrûn remte thinlunga hlauhthawnna leh thlaphanna chu thûk tak a ni. Thihna in thla a zârna hnuaia thi si lo va, thihna inhrosa thâwm hre phâka awmte manganna leh thihna inhrosa thâwm chu rapthlak tak a ni. Mangan avanga mahni Pathian ṭheuh aua mangangte ṭawngṭai thawm chu rapthlak tak a ni. Mihring tih theih sâng berin awmzia a neih tawh loh avanga beidawnga beka thlantui fim a luan zaih zaih tawh chuan tunge kan auh leh chuan tawh ang? A ṭhenin Ram-a an au a, a ṭhenin Krishna an au a, a ṭhenin Allah an au a, a ṭhenin Buddha an au a, mahse thihna chuan a rawn pan mêk a ni si.
Kristiante Pathian, lei leh van siamtu leh leilung chunga thuneitu Pathian kha a ni he huna kan himna kulhpui chu ni. Thihna in kan chunga thla a zar mek lai pawha 'Thlamuang takin awm rawh u...kei kumkhuain khawvel tawp thleng pawhin (in thawk tawp thleng pawhin)in hnenah ka awm zel ang' ti ve thei pathian dang an awm em?
He Nepal ram Pathian tak hre lo va, mi sang tam tak, mahni ding leh vei pawh thliar thiamlo an awmna leh Hindu lalram tia chhuang taka an sawi ramah leilung chunga thuneitu chuan a thiltihtheihna a rawn lantir a, thlarau bo chhanchhuah hman lohvin sang tam tak an liam leh ta. A pawi teh e.
Hriat phak loh malsawmna
He chhiatna phenah hian eng malsawmna nge hmuh tur awm chuang ang? Ni e, thimna leh thihna bâk hmuh tur a awm dawn em ni?
Mi 5000 chuangin nunna an chânna hmuna Krista sipai rualte (missionary) pakhat mah nunna hloh lo leh hliampui tuar lova kan awm hi chunglam venhimna tih loh rual a ni lo. He Nepal ram, Hindu hmunpuia Lal Isua Chanchin Ṭha thehdarh zel tur hian Pathianin min la duh a ni ang tih rinna lian tak kan nei.
Hmasang aṭanga an chhuan leh an ngaih ropui, khawvel khualzinte mithmuha hmai uang taka an lo pholan ṭhin, an rinna leh sakhaw innghahna lungphum an Temple ropui te chu a tlusawp niaih nuaih a, vaivutah an chang zo ta. 'Kan Pathiante an thinrim a ni ang' tiin ngaihdan maksak pui pui an vawrchhuak a, chung mite hnenah chuan inngahna tlak, belh tlak leh thlamuanna awmchhun Lal Isua kawhhmuh thei tura kan nunna zuah a ni hi chunglam malsawmna tih loh rual a ni lo.
Mihring kutchhuak ropui nia kan ngaihte hian mihring an lo thlamuan zo lo va, mihring thinlungah thlamuanna tak tak an lo pe thei hauh lo a ni tih he lirnghing hian zirlai thar min pe. Building ropui leh chak tak takte chu rauhsan leh tlanchhiatsan a ni a, an tlusawp niaih nuaih a. Lei leh vân leh a chhunga thil awm zawng zawng siamtu Pathian ropuizia tlangaupui theia kan la awm hi malsawmna a va ni em!
Chatuan nunna nei lovin mi sâng tam tak an liam leh ta! A va pawi em! Hei hian Chanchin Ṭha hril lama hmanhmawh a ṭulzia min hriatchhuah tir a, Krista pasalṭhate (missionary) hi muanga ṭhu mai mai hman kan ni lo tih hriatchhuahna lamah he lirnghing hian min bêngharh.
He lirnghing hian thih hlauhawmna kara thlabârna te, mahni inlum luah ngam lo va, khawlaia riah rapthlakzia leh manganthlakzia te, nun ralmuang lo avanga thinphut hrehawm leh rapthlakzia te, mihring nunna tawizia leh kan thuneihna a nih lohzia te min hriattir a. A lehlamah zalenna hnuaia lungmuang lungdama hringnun hman hlutzia te, nitin khaw êng hmu thei leh hlim tak nui bâwk bâwk theia kan awm hi nitin nunphung piahlama chunglam malsawmna a nihzia te, taksa pang dam tak leh thlamuang taka hringnun khawvel hmachhawn theia kan awm malsawmna hlutzia te pawh min hriattir bawk!
Thihna hlim kawr ruam kan zawh laia bâng lo va min ṭawngṭaisaktu kan nu leh pa, Zoram kohhran kan nei hi kan va vannei em! Isua nena he lirnghing kan hmachhawn thei hi kan va vannei em! ‘Thihna hlim kawr ruam zawh mah ila, thil ṭha lo eng reng ka hlau lovang, NANG ka hnenah i awm si a'… “Thihna ka hnaih pawhin Isuan min zui, zân lo thleng mah sela Isua ka nei.”
He khawvelah hian chatuan daih himna leh thlamuana hi mihring kutchuakin a pe thei lo va, mihringte himna kulhpui chu kan Pathian kan puipa pangngai bawk hi a lo ni! Mihring thlamuanna leh himna tak tak hi in leh lo ropui emaw, bungraw chak leh lianah a awm lo va, mihring thinlungah hian a awm zawk a lo ni. Lirnghing rûmṭhaihna karah pawh tui taka muttir theitu chu mihring thuneihna piahlama lirnghingte chunga thuneitu Chunglam kutah a ni a lo awm zawk ni! Chu Pathian thlamuanna leh thiltihtheihna, chakna min hriatchhuahtirtu chu he lirnghing hi zuk ni tlat a!
Chunglam kut chak tak leh kohhran hote ṭawngṭaina avangin Nepal rama Mizo awmte himdam takin kan awm a. Tumah ngaihtuahawm fâl lutukin kan awm lo. Pathian hnathawh a ropui e, Nepal-ah hian Chanchin Ṭha chi tuha thehdarh zel turin Pathianin min la duh a ni ngei ang. Kan enkawl kohhran hote leh member-te erawh chuan an tuar nual a, in leh lo chhia leh biakin hmelhem pawh a awm ve nual mai. Mahse rampum tuarna ngaihtuahin kohhran hoten Pathian venhimna mak tak kan dawng a. Lawm tur kan ni. Zoram lama min ngaihtuaha min ṭawngṭaisaktu zawng zawngte chungah lawmthu kan sawi thar leh e.
“Unaute u, kan tuarna te kha Chanchin Ṭha thehdarhna tur a lo ni ta zawk a”