Written by
- C. Lalremsanga Govt. Mizoram Law College

Pawl anga chêt

Mizoram Sorkarin sikul ṭan hma a han ti a, titi a luah hneh khawp mai. Kan veng chhungkaw pakhat pawh zing dar 7 hnu lama peih leh peih loa tho ṭhin kha tunah chuan zing dar 6 ah an inpel suau suau tawh an ti. Anni anga he sikul ṭan hma chhawr ta hi chhungkaw ṭhahnem tak kan awm ka ring.

Kei chuan ṭan hma ka thlawp zawk - a ṭha zawk nia ka hriat avangin, mah se hunin a la hril ang chu. Hna thawh hun chhung a rei dawn tur ai maha ka lo lawmna chu kan hrisel phah tur hi a ni. Sawiselna hi chu awm tur a ni. Hetiang hunah hian Sorkar hi khawng ve deuh ṭhin se la.

Tunlai chu Mizo Students Union (MSU) lam boruak an nei khawp mai. Scholarship sem turin kawng zawhin Sorkar an nawr a, MPSC Chairman office kai an dang a, Sikul ṭan hma an do bawk. Sikul ṭan hma chungchangah chuan Sorkar nen an inrem ta hram a. Chumi chauhah lo pawh inremna dang an siam nual tih kan hria a. An inremna siamte kha ṭha ka ti em em vek mai.

Sikul ṭan hma a ṭhat leh ṭhat loh enchhin te, khawpui daifema sikul naupangte tana public transport tichangtlung zel tura sorkar lam an intiam te, sikul hming ṭhat duhna avanga sikul tam takin lem an channa chi khat, HSLC leh HSSLC a ‘selection test’ neih titawp tura sorkar an karte kha a ṭha thlawt a ni. Admission fee leh monthly fee sorkarin a bituk aia sang late chunga action la tura sorkar an ngente kha thil ṭha tak a ni. Zirlaite tana an thil tihah hian hei aia nasa hian ṭang lehzual se, awm leh mawi thlir a danin a phal ang zelin.

Mahse keia tu khaw hriat loh hian tlem azawng selna ka han ziak ve teh ang. MSU fawng chelhtute chet dan hi zirlai hruaitute chat dan atana ṭha tih loh ka nei nual a. Sorkara an thil thlen chu ṭha hle mah se an chet chhuah dan hian lung a dum lo deuh. Tribal Scholarship hmuh duh vangin kawngzawh an huaihawt a. Kawng zawh an huaihawt kha ka thlawp khawp mai. Mahse au dan pangngaia au theih a nih reng laiin mawi lo baksakin an zirlai kaihhruaite an han autir a. An auhla han mawi loh em em zia kha, zirlai tiha mawi lo a ni a, an khap miah lo lehnghal em maw ni?

Ram hruaitu lu ber nawm­nah taka an han au khum kha, kawngzawh huai hawttute kha hruaitu ṭha an ni em tih ngaihtuah tham tak niin ka hria. Kan duh zawng kan nawr pawhin au dan mawi leh thiltih chin tawk a awm ve a ni.

Chanchin tharahte kan lo hmu a. Sikul ṭan hma an duh lohna avang chuan an mahni thuneihna piah lamah, mahni thuneihna inpe chawpin mi sikul hung chhungah lutin zirlai sikul kai turte chu an la dang zui a, ṭhenkhat phei chu an hnawt dawr dawr a nih kha. Zahna chhete pawh an nei lo em maw ni chu aw ka lo ti! Sikul hotu ni ila, ka sikulah khatiang kha thleng ve ta se tharum nena lo hmachhawn kha ka hnial hauh lo vang. Eng dan tlawh chhanin nge khang sikul zirlaite lehkha zir tur kha an dan? Eng dan tlawh chhanin nge sikul hungchhungah buaina an siam? Pawl thil tih a nih avang khan khatianga chet theihna dan kha an nei em ni? Eng mah an nei lo; eng dan mahin khatianga thiltihtheihna kha a pek ka ring lo! Pawl anga thil kan tih hian kan zalen ta hluai a, dan chungah kan leng a, engkim tih a thiang ang deuh thaw a kan ngai hi Mizorama pawl awm tam takin sim ila a ṭha khawp mai.

Sikul naupang tak takte an tithlabar em em maite kha zirlai hruaitute tana tih loh tawp tura ka ngaih a ni. Bandh neihte an han tintuah ngawt a. Bandh neihna tur em chuan chhan ṭha tawkah ka ngai vak lo. Remna an siam thei erawh ṭha ka ti hle. Inremna an siamah khan thil ṭha tak tak pawh a awm ngei mai, a ṭha lamah chuan hlawhtling turin nasa takin bei se tiin duhsakna ka hlan a ni. Hruaitute pawh ṭhalai tak tak an la ni a, ṭhalai thaza thiltih a nihna chen pawh a awm ve mai thei. Kei pawhin ṭhalai rilru takin an thiltih dana ka duh loh zawng ka han ziak a ni e.

Thil pakhat MZP leh MTP te hian dan loa sumdawngte dan lo vekin dawr an kharsak ti ila kan tidik ang em?