OCCUPATIONAL THERAPY MI TIN TAN (World Occupational Therapy Day 2024 )
Occupational therapy chu eng nge ni?
Occupational therapy (OT) chu taksa pum enkawlna (health care profession) kan tihte zinga pakhat a ni. OT chuan kum bithliah awm loin nun awmze nei tak (quality of life) kan neih theih nan, kan harsatna zawn zelah min pui thei a, kan thlen theih tur sang ber min thlenpui hi a tum ber a ni.
Occupational therapy chu eng nge a ṭangkaina?
OT hian pian tirh aṭanga pian ken fel lo (birth defect) kan tih te, naupang taksa lam leh rilru lama ṭhang muang kan tih te, thil hriat theihna/ngaihtuah thiam theihna (cognition) lama harsatna nei, hriatna thazâm buai/fel lo (sensory processing disorder), mi dang te nena inpawl ho thiamna (social interaction skill) lama harsatna neite leh accident vang emaw, inhliam vang emaw, taksa bung chet velna (sensorimotor skill)-a harsatna neite hi OT hmang hian enkawl ṭhin a ni.
OT chuan a mamawhtute a enkawlna kawngah an thil tum (goal) te, an duh dante leh an ngaih pawimawh zawng (value and belief), an thuthlukna siam leh an ngaihdante a zahsak em em bawk.
Eng nge ‘Occupation’ awmzia?
Occupation chu ‘eizawnna’ tihna ngawt ni loin, kan ni tin nuna tih tur pawimawh kan tih theihna a kâwk ber awm e. Occupation chuan zing kan thawh aṭanga zan kan mut hun thlenga kan thil tih zawng zawng a huam vek ti pawhin a sawi theih ang.
Entirna’n, naupang bikah chuan ring tun te, bawhvah te, ṭhut te, kea kal te, mahni taksa bung hrang hrang hriat te, mi dang nena infiamte leh lehkha zirte hi ni tin nuna tih tur pawimawh (occupation) a ni. Naupang rilru leh taksa an ṭhan dan tur anga ṭhang lote’n hma an lo sawn ve theihna tur hi ‘occupation focus’ tiin kan sawi thei awm e.
Chutiang bawkin puitlingah pawh accident vang emaw, natna vangin emaw kutke leh taksa bung hrang hrangah harsatna neiin hmang thei lo se, a ni tin nuna a tih tur pawimawh (occupation) ti thei loa a awm chuan OT chuan a occupation a chhunzawm leh theih nan kawng hrang hrang hmangin a pui thei a ni.
Occupation chu hlawm lian tak tak (occupational performance) pali-ah a ṭhen theih ang.
Activities of daily living (ADL): ADL kan tih chuan ni tina kan tih ṭhin tlanglawn chaw ei, inbual, zun leh êk thiar, thawmhnaw hâk leh phelh, eirawngbawl leh a dangte hi a ni. Ni tin nuna kan tih tur pawimawh awmze nei zawka kan tih theih nan te, kan theih ang tawka rilru leh taksa lamah mi dang puihna tel loa kan intun din theih nan leh mahni inrintâwkna kan neih theihnate hi ADL huang chhungah a awm vek a ni.
Education: OT hi naupang harsatna enkawlnaah a bulṭhut (root) a ni. OT hian naupang zirna lama harsatna neite’n hma an sawn theih nan naupangin awmze nei zawka a kut a hman a, a ziah ṭhat theih nan te, mahni inthununna (self regulation) te, rilru a pek ṭhat theih nan te, a ziah chhawn thiam theih zawk nan te, a rualpuite bula a awm thiam a, a kawm thiam theih nan OT hian puiin a enkawl a ni. School-ah hian OT hian naupang tan tih tur pawimawh (role) lian tak a nei nghe nghe.
Nun hmasawn nana kan thil tihte (work and productivity) – sikul kal, office kai, ramkal, hnatlan te, mahni ngaihhlut leh nuam tih zawng kan tih (leisure and play)–inkhelh, len chhuah, infiam, cycle khalh, lemziah, lehkhabu chhiar chungchangahte OT chuan i harsatna lai zâwnah tak a pui thei che a, a tungding leh thei che a ni.
Occupational therapy inenkawl dante
OT inenkawl dan hi hlawm hrang hrang pali-ah ṭhen a ni.
• Adjunctive method: Kan occupation-te ti thei tura kan taksa enkawl dan kalhmang kan ti thei awm e. Chung tih dan kalhmangte zingah chuan hengte hi a tel thei ang: Therapeutic exercise, sensory stimulation, modalities (khawl), splint, brace etc.
• Enabling activity: Hei hi kan theihna/thiamna hloh takte ti leh thei tura min pui theitu tur hrang hrangte a ni. Entirna’n–tabletop activity, block cones, work simulator, assistive leh adaptive devices, wheelchair, walking-aid, environment modification, cognitive training etc.
• Purposeful activy: Hei hian a chunga kan han tarlan takte hmanga kan theihnate kan neih lêt leh hnua kan occupation hrang hrangte ti ṭan leh thei tura inbuatsaihna leh inzirna a kâwk thei awm e.
• Occupation: Kan harsatnate occupational therapy hmanga kan inenkawl a, chuta kan thlen theih sang ber kan thlen hnua mahni occupation-a lêt leh thei tura inbuatsaihna kan ti thei awm e.
Occupational therapist-in a enkawl theihte
Neuro Condition: Entirna–spinal cord injury, cerebral palsy, stroke (zeng chi khat), amputation ban /ke bul Parkinson’s Disease, Dementia, etc.
Mental health condition (rilru lama harsatna nei): Entirna–anxiety, depression, schizophrenia, etc.
Neuro Developmental Disorder: Entirna–Autism Spectrum Disorder, ADHD, Specific learning disorder, etc.
Musculoskeletal disorder: Entirna–Arthritis (ruh seh), osteoporosis (ruh mawih), muscle strain and sprains (ti hrawl na/thler), thatawm(trigger point) ruhtliak (fracture), tendinitis and bursitis, etc.
Occupational therapist-te hi damdawi in, chhanchhuahna in (rehabilitation), sikul, clinic, private practice, community center leh nursing home-ahte an thawk thei a; in lama enkawl (home health care) an ti thei bawk. I ni tin nunphungah natna vang emaw, tawhsual tawh vang emaw, i nih tur ang i nih phak loh chuan pui tur chein Mizo occupational therapist-te an awm reng a ni.
- H. Lalbiakhluni, Occupational Therapist
Executive Member, Mizo Occupational Therapist’s Association