Book of the Year chungchang bawk
Vanglaini April ni 17 chhuaka Mafaa ziah ‘A phêk ropui chungah’ tih leh April ni 25-a Pu Lalzuia Colney ziah ‘Book of the year chungchang kha’ tih ka lo chhiar aṭangin rilruah eng eng emaw a rawn inbin lût ve a. Tum thuhmun, ngaihdân hrang inkârah ka lo tla zep ve teh ang.
Vawi 25 zet Book of the Year an thlan tawh zîngah Mafaa chuan thlan âwm tak a tih 5 pawh tling mang lo khân a sawi a. A tarmit atân kan lo ṭang ve ngawt pek a. A ṭhahnem ngaihna kha mitdel tân pawh fiah lo ruaia hmuh theih khawpa chiang a ni. Ka lo hmuh ve dânah pawh ‘tunlai’ lehkhabu chhuak hian ‘hmanlai’ chhuak kha a pha ta lo hle.
Tunlai hla hi chu a ‘changkâng’ vah mai a. Hrilhfiah chawp ngai lovin amah leh amah hi a inhrilhfiah sa thlap nia. Thu chheh mawi leh ṭawngkam lungkuai awm si lovin “Khaw maw, i thingpui sen hâng chu” tih ang chauha ‘simple’ leh ‘mâwlmang’; literature mit aṭanga pa sawntlung ṭawih tawh ang maia hlutna nei lo a ni. Chanchin bu hlui te chu thil fûn nân tal a la ṭangkai a!
Pu Lalzuia’n Book of the Year thlan dân a rawn sawifiahna kha uluk takin ka chhiar a. Language criteria aṭanga teh chuan ‘âwm’ tak tak a awm maithei. Mahse, originality & creativity aṭanga teha sitawm ve tak tak erawh a awm leh zeuh ṭhin.
Tlangvâl fel deuh te chuan nupui tur atân hmêl ṭha leh pian nalh ngawt melh lova nungchang melh tel nachang an hriat tawhna khawvêlah hian a kâwm leh bu pianhmang mawina te, chhut dik leh fiah dân te aṭanga kan lo la teh fo leh he criteria hian mark a la pu hnem ber tlat hi a mak ka ti ve deuh. Tunlaia lehkhabu mawi leh changkâng tak tak ai chuan hmanlai chhuak, chhuat nawh puan hmêl pû; a chhûng thu erawh rangkachak tluk zet te kha ka la khâl ning thei lo.
India rama civilian award sâng ber Bharat Ratna hi kum 1954 aṭangin an sem ṭan a, kum 2015 hi a kum 61-na a ni. Chutih laiin dawng tlâk an awm loh avangin a kâr lakah an âwl zeuh zeuh a, belh khâwmin kum 39 lai chu an pe lo. Civilian award sâng ber dawttu Padma Vibhushan pawh kum 1954 aṭanga pêk ṭan tho a ni a, dawng tlâk an awm loh avangin a kâr lakah belh khawmin kum 11 an âwl bawk.
The Pulitzer Prize hi khawvêl award ngaihven hlawh leh sâng ber pâwl a ni a. Kum 1917 aṭanga sem ṭan a ni. Novel award tih kha kum 1947 aṭangin Fiction tia thlâk a ni. Fiction bîkah kum 1917 aṭanga kum 2014 thleng khân a kâr lakah kum 11 lai lawmman dawng tlâk an awm loh avangin an pe lo.
Lawmman (award) rêng rêng hi a petuten pêk tlâk nia an ngaih an pe ṭhin. An tehfung aṭanga teha tling lo pui chu ‘pêk ngei ngei tur alawm’ tih avangin an pe ngawt ngai lo. Chu chuan award petute a tiropui a, a dawngtute a tihlu zual bîk bawk. The Pulitzer Prize te, The Man Booker Prize dawngtute lehkhabu hralh a kal êm êm nachhan chu award petute miin an rin êm vang a ni. NLUP mah dawng tlâka an ngaih te chauh an pêk hi maw le!
MAL pawh hian kalphung fel tak a nei a. A kalphung ang chuan a kal a ni mai a, sawisêl theih ka nei lo. Pu Lalzuia sawi angin “Thlan ngei ngei tur” a ni tlat a, pawnto hla bu mai mai pawh a aia ṭha a awm loh chuan thlan a ni nulh thei. He kalphung hi thlâk danglam a ṭhat ka ring. MAL tihlutu chu ‘mite rinna’ a ni. Thu leh hla lama mite ngaihzâwn Mafaa’n a sawi avang pawh hian MAL hlutzia leh pawimawhzia a hriat mai âwm e.
Tunlaiah social media a lâr hle a. Mi tam takin chhiar keuh keuh aiin bih cheuh cheuh kan peih tawh zâwk a; ziah melh melh aiin hmeh neuh neuh kan tuipui tawh zâwk bawk. Suangtuahna rama thlawh delh delh aiin ‘chat’ nuih ver ver kan thlahlel a; ngaihtuahna sâwr bing vang vang aiin inkhâwm lai takngial pawha online rûk zuk zuk kan hreh ta lo.
Hrânghluiten lunglênna khawvêl an fan lai khân thu leh hla ṭha tak tak an phuh chhuak a; ṭhangtharte hlimna ûma an tlân suau suauna khawvêlah hian ngaihhlut zâwng a dang ta. Lehkhabu ṭha te hi ngaihhlut nachang kan hre lo tulh tulh a, lehkhabu lei nâna sum sên ai chuan duhzawng lei turin kan ke a hmanhlel a, a nih loh vêk leh lei loh law law pawh kan la thlang ta zâwk fo.
Mizote hi thu leh hla lama sâng tak kan ni. Khawvêl changkânna a zuan rual hian kan thu leh hlate pawh hian hma a sâwn ve zêl tur a nih laiin a hniam tual tual emaw tihtur a ni. MAL hi thu leh hla lama tui mite chuan nu leh paa kan neih a ni. ‘Thu leh Hla’ chanchin bu hian hlut a hlawh hle ṭhin kha a ni a, tunah chuan model thlalâk chuanna magazine hi hralh a kal ta hle mai.
Insiamṭhata inennawn fo hi mihring naran mai ni lo mi fing zia a ni. Sawisêlna an pai dai mai ni lovin chaw tui takah an lo chhûm hmin hmak zêl. Book of the Year kum tina thlan tur a nih laiin ‘kumin chu dawng tlâk khawpa ṭha a awm lo’ tiin pe lo ngam sela, chu chuan ziaktute a tiṭang ang a. Dawng tlâk khawpa ṭha ziak turin ngaihtuahna an sêng nasa lehzual ngei ang. Mizo tawh phawt chuan Book of the Year hi kan ngaisâng a, ngaihsân tlâk ni zêl turin a hmalatu MAL-te ṭang zual deuh deuh teh se.