Written by
- Rev. Darchungnunga

Chief Minister pahnih

Chief Minister (CM kan ti zel ang) tam tak an awm avangin, an zia tam tak a awm ang. Hetah hian CM nunze pahnih chauh kan sawi ang. Heta sawi kan tum chu, CM hi an pawimawh em mai a, CM ṭha chuan term khat (kum nga) chhung chauh pawhin an state chu dinhmun ṭha zawkah an sep kang dawrh thei a. CM naran chuan a state chu dinhmun ngai rengah an dinpui a, CM ṭha lo tak phei chuan, state chu dinhmun harsaah an luhpui thei hial a ni.

Mi pahnih kan sawi tur hi, mipuiten CM ṭha tur mizia kan hriata kan thlan thiam theih nan a tlangpui kan tar lang mai a ni a, tumah sawi chhan leh bel kan nei lo a ni.

A. CM kan sawi hmasak tur chu Pu Liana a ni.

Pu Liana hi CM a lo ni ve ta a. Ani hi politics-a a luh chhan chu ram a hmangaih avangin ram siam tumna tak tak neiin a lut a ni. Pu Liana CM a nihna ze pawimawh tlem sawi ila.

1. Inthlan dawna ama hova manifesto (thil tihhlawhtlin an tumte) an siamah pawh hmasawnna tak tak tluantling ni thei lo tur chu insawi $tawm nan an zuar duh lo. An khingpuite an inzawrh $tawm thiam avangin, mipui vote an h$p zawk ṭhin a, an tlin khalh ṭhin a ni. Inzuar $tawm thiamteah ram hmasawnna tak tak a awm lo tih hriaa mipui an beidawn t^k hnuah an tling ve ta chauh va.

2. A sawrkar tirh lamah chuan a party worker-te leh a lainate pawh an lo hnai ve ṭak ṭak a. Mahse, an ph< tak thil, dik tak leh langtlang taka tih sak theih thil b^k chu a tihsak ngai lo. Party bil leh chhungkaw bil t^n ni lovin, ram mipui t^na ding ka ni, tih hi a innghahna a ni.

3. A taima em em mai a. Mahse, mipuiten a hnena an mamawh an sawi theih nan interview hun a siamah chuan, mipui tan hun a pe ṭh^in, biak pawh a nuam a. Chumi bak chu ram t^na hna thawh nan a hmang khat a ni ber mai. Miten an harsatna an sawi chu a ngai thutak hle ṭhin.

4. Thil hawn leh lawmna lamah a inhmang tam lo hle. Ani chuan, project engpawh tipuitling turin theihtawp a chhuah ṭhin a, a hawnna lam erawh hi chu thil lian leh ram hlawhtlinna tling thil bikah lo chuan a kal ngai meuh lo. Departmaent hotute nena theih tawp an lo chhuah kha ṭha hleah a ngai. Ram t^na thawh tam loh mawlh hi a hlau ber mai a. Hna thawhna hun ṭha, thil lian lo tet> hawn nana hman hi a ui em em ṭhin.

5. CM chu central hotute biain a kal fo lo thei lo va. Ram thil pawimawh hotute hnena a thlen tur chu, a hriat chian hlea, a sawifiah hle theihna turin a theihtawpin a inbuatsaih thin. Amah chauh ni lovin, a thu ken tur lam hria leh thiam ber berte a pun bawk ṭhin. A hmunah pawh a ch^m chhung chuan theihtawp chhuahin a bei ṭhin.

6. CM Pu Liana hi chu a theih ang ang chuan a inchei ṭhin ve bawk na a, mi zah leh ngaih pawimawh hlawh beisei a, suit man tam leh motor changkang nen inthuam a, a cabinet-te nena hun hlu tak senga inzui duah duah fo lam chu a rilru hawi zawng a ni lo hle. Ram dinhmun chawi kang tura hnathawh leh a ram mite harsatna hriatpui tur leh ṭanpui tur zawng hi chuan a inpeih at reng mai a ni.

7. Tin, kum tin Assembly session-a Governor thusawiin kum khat chh<nga sawrkar hma sawnna ṭha, ram hmasawnna kal pangngai bakah pawisa dinhmun lama an ṭhat zawk dan leh, kuthnathawktuten ei zawnna ngelnghet an neih theihna atana bul nghet an ṭan theih dante, kum hmasa nen khai­khina kut ben dar darna tham report tur ṭha a nei ziah ṭhin. Kum nga a ral chuan hmasawnna tling, kuthnathawktute tan eizawnna bulṭhut ṭha, market ṭha nena thlunzawm, thil chi hrang hrangah a lo hung thluah hman a. Kum sawm chu rorel se, kuthnathawktute eizawnna ṭha pawhin ram a huam kim tawh ngei a rinawm. Chutiang chuan lehkha thiamna hmanga ei zawnna ṭha dang pawh a dap chhuak chak bawk a, an hma sawnna hi opposition lamte pawhin an pawmpui thlap theihin a awm a ni. Term thum phei chu rorel se, ṭhang thar lehkha thiamte hian sawrkar hnaa luh kher an tum tawh lo vang. Lo neih, huan neih lamah pawh sawrkarin kuthnathawktute rahbi ṭha tak a tuk sak tawh dawn a ni. Thlai chinna atan a chawmna tui te, a phurhna kawng ṭha leh market ṭhate nen a inthlunzawm vek bawk ang. Kawng leh electric power leh infrastructure dangte pawh a lo changtlun tawh dawn avangin, mi tinin hlawk takin ei an zawng thei tawh dawn a ni. Chutianga CM ṭhain ro a rel rei deuh chuan, state hmasawnna thau sawh tur a lo tam tawh dawn avangin central aṭanga grant lo kal zaa sawm lo tum ve tur pawh theih loh an nei tawh bik lo vang a, central sum tam tak hmangin development hna an thawk thei chho zel dawn a ni.

B. CM pakhat kan sawi leh tur chu Pu Rova a ni.

1. Pu Rova hi politics-a a luh tirh aṭangin mi fing leh zei tak, leadership quality nei ṭha tak a ni. Inthlan a lo hun pawhin, mipui hip thei zawng tak manifesto a ngaihtuah chhuak thiam ṭhin a, chuvang chuan thlan tlin pawh a lo ni ta a ni.

2. Pu Rova hi politics-a a luh pawhin, party politics hi a tuipui zawng tak a ni a. An party an chak chu a lal theihna kawng a ni tih a hre chiang em em a ni. Chuvangin, ram tana thil ṭha tur bul nghet, hahthlak taka buatsaih lam chu politics-a a luh chhan leh a ngaihtuah lam a nih loh avangin, a ngaihna pawh a hre thui lo. Chutiang lam aiin, pawnlanga mipuia vote hmu thei turin an zinga lan tam leh lar leh an lawm zawng zawn lamah hian a kal thiam riau va, thlan tlin pawh a ni thei hle a ni. Pu Rova hi chu party bikah hian a kal na bawk a, party sawrkar ngialngan tak a kalpui a, corruption pawh a nasa hle ṭhin a ni.

3. Pu Rovan mi a h$p theihna ṭha ber chu, mi retheite hip nan a thlawna an dawn theih chi tawktarh ṭha tawk siam a thiam ṭhin hi a ni. Mipui tam ber hi chuan ram hmasawnna tak tak ṭobul lam ngaihtuah thleng lovin, a thl^wna dawn theih lamah an rilru an pe zo mai tih hi a hre chiang em em a, chu mi lai takah chuan ṭan a la thiam em em a ni.

4. Tin, thil eng emaw tenau deuh pawh hawng tura an sawmin phur takin a kal thei deuh reng bawk. minister dangte leh, officer lian tak takte nena inzui chhuah deuh reng mai hi a nuam tih zawng a ni a, hun leh pawisa pawh an khawhral tam a ni. Thil hawnna function ṭha tak hi insawimawina leh insawi fiahna atan platform ṭha tak a nih avangin leh, ram mipuite nena inhmuh ngun leh inchibai tam hian mipui vote a pawt chak tih hi a hre chiang tlat a lawm.

5. Delhiah CM a nihna anga a kal pawhin, hotute hnenah thil thlen awm tak takte chu a thlen ve ṭhin. Mahse, Pu Liana ang kha chuan hna runthlakah chuan a la ngai lo. Mahse, CM meuh chuan ram tana thu lawmawm eng emaw hawn tur chu a hmai chuang bik lo.

6. Tin, Governorin kum tin session-a hmasawnna ngelnghet report tur Pu Liana ang khan a nei ve lo. Mipui lawmzawng eng emaw a tihah khan a ral nghal zela, hmasawnna bul nghet engmah chhawm nun zel tur a awm meuh lo. Kum nga a ral pawhin kuthnathawktute hmasawnna tura ei zawnna bul nghet engmah chhawm nun tur a nei chuang lo. Mi rethei tam takin a zar zo an inti hle a, an thil neih ngai loh thil eng eng emaw an nei hlawm reng a ni. Ei zawnna lamah erawh bul nghet engmah an neih phah chuang lo. Mizoram kuthnathawh pangngai, hahthlak tak, hlawk si lo, retheihthlak tak kha an eizawnna a la ni reng.

Aw le, heta CM pahnihte ziarang leh an rah chhuah aṭang hian, ram hruaitu, eichawp riral leh mai z^wnga mipui til^wm thiam, ataka ram mipuite hmasawnna rahbi min chuankaipui miah si lo te ṭhat lohzia leh ram hmangaih tak taka thawkrima ram dinhmun tingelnghet zawnga hna thawkte ṭhat hleihzia hi ram mipuite hian i hre thiam hram hram ang u. Pu Liana ang khi CM tur kan nei thei ang em aw? Zoram erawh chuan kan mamawh a nih hi.