Written by
Lawmkima Tlau
RAMRI BUAINA Dan kalha pem lutte vang a ni em?
Tun hnaiah Assam-Mizoram ramriah buaina a chhuak a, tharum thawhna hial thlengin nasa takin mipui an inep a nih kha. Hei hi a chhan ber nia lang chu state pahnihten ramri an pawm dan a inan loh vang niin a lang a, vawi leh khatah chinfel mai theih ni pawhin a lang lo.
Ramria buaina chhuakah hian dan kalha Bangladesh aṭanga lo lutte chuan mawh nasa tak an phur niin mi tam takin an ngai a, a dikna chen pawh a awm ngei ang le. Bangladesh leh Nepal aṭanga dan kalha lo lutte hi an pung chak em em a, hnawksak an tling tak zet tawh.
Kum 2013 khan Supreme Court chuan Assam-ah 'National Register of Citizens (NRC) of 1951' update hna kalpui turin a ti a, hemi atan hian sorkar laipui pawhin cheng vaibelchhe tam tak a ruahman. Hei hian a tum ber chu phalna nei loa Assam-a pem lutte dapchhuak a, an rama thawnkir a ni.
Hemi a hlawhtlin theih nan hian Assam-a political party leh non-political group te chuan Prime Minister Narendra Modi chu Bangladesh leh Nepal ram hruaitute thuthlung ziahpui turin an lo ngen tawh ṭhin a ni.
NRC 1951 siamṭhatnaah hian March 24, 1971 leh a hma lama Assam-a pemlutte leh an thlahte chu electoral roll-ah thun an ni a, hemi hnu lama pem lutte erawh chu roll aṭanga paih an ni thung.
August 31, 2019 khan NRC final list hi tihchhuah a ni a, hetah hian Assam mipui 3,30,27,661 zetin hming an pe lut. Heng zingah hian mi 3,11,21,004 te chu pawm an ni a, mi 19,06,657 zet chu India khua leh tuiah pawm theih an ni lo a - hnawl an ni thung. Hemi awmzia chu India khua leh tuia chhiar theih loh mi nuai 19 chuang an awm tihna a ni a, Mizoram mipui aiin an tam zawk daih a ni!
Heng mi zozaite hi an ramah thawnkir vek an harsa dawn tih chu thil chiang sa a ni a, chhungkaw tam tak chu in leh lo dina kum tam tak lo khawsa tawhte an ni. Heng mite hian ram zau tak an luah a, ram leilung fate hamṭhatna ngei ngei pawh an chuhpui ta a ni.
Tun ṭuma ramria buaina siamtu ṭhenkhat pawh hi dan loa pem lutte tho an nih a rinawm - an hnawksak tak zet a ni. 'Hei hi ka ram' tih tur an neih loh avangin hmarchhak hmun hrang hrangah an insem darh a, harsatna an thlen mek zel a ni. Tun ṭuma buaina chhuakah pawh hian Khasi Students' Union (KSU) chuan Bangladesh aṭanga lo pem lutte hi mawhphurtu berah an ngai a, an demthu an au chhuahpui hial a ni. (Bangladeshis stop your atrocities in Meghalaya, Tripura, Assam and Mizoram - KSU)
Hawh u, kan ram hruaitute u.... Ramri chungchangah hian ṭhangharh teh u. Buaina a chhuah chang chauha ngaihven lo hian, a chinfel dan tur hi mut mawh hnar mawhah nei lul teh u. Hei lo ram dang kan nei lo.
Thisen tam zawk a luan hma leh, ṭhangthar lo la awm zel turten chenna hmun tur an baihvai hma hian, ramri humhalh turin kan zavaiin ke i pen ang u.