Written by
Ramherliana
Mi narân

A HUN HMAIN SORKAR KAN VUI LIAM DAWN EM???

Aizawl khawpui chhunga Traffic jam tihziaawmna atan 'kawng chhawng' siam thei tura insawiin, mipui hnenah inthlan hma khan an au nasa mai a, Pu Zoramthanga phei chuan a ban phun dan tur te, a ruangam din dan tur zawng zawngte chu Expert Engineer ang maiin a kawk kual zung zung a nih kha. Hei mai bakah hian chhung tin hnena nuai 3 sem chu zoram tlangdung tina an au hla ring ber a ni bawk awm e. Nimahsela, heng mipui tana ṭangkai leh mamawh tak takte hi kum hnih an sorkar mekah hian a bul ṭanna pawh hmuh tur a la awm si lo a, mipui beidawng hian an ṭinsan mek niin a lang ta. 

Vote chhiar ni tlai aṭanga LAD Director hnena telephone hmanga hna chawlhsan rih tura an ngenna aṭang khan an kal zel dan tur chu a suangtuah theih maiin a rinawm a. Sorkar hmasain UD&PA hnuaia cheng tam tak man hna a lo pek tawh thawh mekte chu chawl rih tura an ti pawh chu thil awm tak a nihna pawh a awm ang. Pu Lalsawta, Congress sorkar laia Finance Minister-in sorkar sum a lo hrêk hram hramte chu sorkar thar chuan Aizawl khawpui chhung leh hmun danga kawng chhiate siamṭhatna atan an han hmang nghal mawlh mawlh a. Krismas leh Kumthar chawlh pawh nei mumal hman loin Chief Minister hoin Aizawl khawpui chhunga kawng chhawng siamna tur laite chu kawk kualin an hmanhlel hlawm hle a nih kha. Bawngkawna ‘Kawng pengṭhuam man to’ an tih lai hmunte ngei pawh chu Alkatra nen hnum hlarhin an chulmam bawk a, mipui tan chuan a ngaihṭhatthlak hliah hliah a, an chungah beiseina pawh kan nei lian hlawm hle a. Heng bakah hian kan hriat ṭheuh angin Dec. 15 ah Swearing–in neih a nih chauh kha. Ni 18 Dec. a Cabinet meeting hmasa ber chuan Section 22 (I)(b) of The  Mizoram Liquor (Prohibition & Control) Act, 2014 hmangin Sorkar Department hmuna Zu zawrhna hmun 9 chu an cancel a. Zu zawrh an han titawp mai bawkte chuan hna ṭha an thawk dawn a ni ang tih rinna lian tak nen Tlumtea thlir takin kan lo thlir hlawm a nih kha. 

Heng bakah hian a tuk leh mai, December ni 19-ah pawh chuan SSA & RMSA hnuaia thawkte hlawh 2018–19 atan Rs. 3,506 lakhs zet chu pek chhuah turin order an chhuah leh bawk a. He cheng nuai 3,506 hi SSA leh RMSA hnuaia hnathawktute thla thum hlawh niin sorkar hmasain a pek mai theih loh a ni a, hetiang hi a detail tak chuan a ni;

SSA hnuaiah UPS teachers    – 1643
LPS teachers    – 550
Instructors    – 814
RC Staffs    – 326
CRC    – 171

Resource Teachers (IE) – 26 te an ni a, heng bakah hian Hostel 11-a thawk te, special trainer te leh Office staff eng emaw zat an awm bawk a ni. RMSA hnuaiah hian Headmaster – 92, Teachers – 506, Special Teacher (IEDSS) – 45 an awm bawk a ni. 

Nimahsela, Feb 6, 2019 a lo thlen meuh chuan kan CM ber chuan Aizawl khawpui chhunga Traffic jam tih rehna atana kawng chhawng lam sawi tawh loin Parking House Support Scheme (PAHOSS) a tlangzarh ta thung daih mai a. He PAHOSS atan hian State sum aṭangin Vaibelchhe 10 dah hran nghal a ni a, sorkar kum tharah sum tam zawk pawh dah belh leh a ni ang tiin CM hian a sawi bawk a. Heng bakah hian kan sorkar thar chuan sorkar sum leh pai hmanna dang siam danglam lehin April 23 nia Vanglaini chhuakin a tarlan dan chuan Sorkarin MLA thlan tharte tan an lirthei kawl tur leisak tur mi 39 zingah mi 32 chuan cheng nuai 10 ṭheuhin an la tawh niin tarlang a. Hetianga Sorkarin MLA-te kawl tur motor a leisak hi 1998 aṭanga tih ṭan a niin a tirah chuan cheng nuai 4-a tih niin, a hnuah nuai 6.5-a tihsan a ni a, Assembly apianga tihsan zel niin term hmasaah khan nuai 8 a ni a, tunah hian nuai 10-ah tihsan leh a ni. Hei hi a ngaihtuahtu tur leh ennawntu Assembly Secretariat-a General Purpose Committee (GPC) dinglai chuan MLA-te motor thar leina chu cheng nuai 8 aṭangin nuai 10-ah an tih pun vang a ni. MLA 39 zingah hian Hrangturzo bialtu MLA, Lalchamliana erawh chuan Nuai 10 la tling loin Rs. 8,48,548/- a la thung. MLA te thlabi lawmman (basic pay) lak ṭhin pawh 80,000/- ah tihsan a ni bawk.

Heng lo pawh hi sorkar sum leh pai hmanna dang a la tam a, sorkar hmasa lamin an la tih ngai miah loh Board thar 14 dinin, Board pakhat hnuaiah hian Staff 4 zel an awm a, hetiang hian an salaries dawn dan a ni bawk a, LDC pahnih te’n Rs. 34,575/- ve ve thla biin an dawng a, IV Grade 2 te’n Rs. 25,290/- ve ve an la bawk. Sawi tawh angin Board Vice Chairman hian thla tinin Rs. 40,000/- an la bawk a ni. Chutichuan Board pakhat atan hian Mizoram Sorkarin thla tin Rs. 159,730/- a seng ralin, Board 14 tan hian thlatinin Rs. 2,236,220/- a ni a, kum khatah phei chuan Rs. 26,834,640/- a ni. Heng baka August 2019 aṭanga August 2020 inkara Restricted Tender hmanga cheng Nuai 70,000/- emaw lai pekchhuah a ni bawkte chu kan hriat tlanglawnte an ni awm e. Hetiang hian kan sorkar hrawn mek chuan sorkar sum leh pai a hmang nasa em em a, CoviD hripuiin min lo chim buai bawk nen sum leh pai a hek em em a ni. Chuti chung chuan kan sorkar chuan sum hrék a tum lo em ni tih turin Mau chi supply-na atan cheng Nuai 90 dah hran a ni bawk a, a supply-tu tur pawh thlan fel a nih tawh nghe nghe kha.  

Kan sawi vek seng rih loah ngai mai ila, hetiang hian kan sorkar chuan sum leh pai a hmang nasa em em a, kan sum neihin a tlin loh avangin RBI aṭangin sum leh pai kan puk phah reng a, kumin 2020 chhunga Mizoram sorkarin Reserve Bank of India (RBI) aṭangin ṭum 10 sum puk tawh a ni a, hengte hi a vaiin Vbc. 208.18 a ni. Heng sum pukte hi special drawing facilities leh ways and means hmanga puk a ni a, state sorkarin RBI aṭanga sum a puk dawn chuan special drawing facilities hmangin a puk hmasa ber tur a ni a, a pung pawh a tlem ber a ni. Sum puk chu a rul thei lo a nih chuan ways and means hmangin a puk leh thei a, a la rul thei lo cheu a nih chuan overdraft hmangin a puk leh thei. Overdraft hnua a rul thei lo a nih chuan State Treasury khar a ngai tawh ṭhin. Tuna kan sorkarin RBI aṭanga sum a pukna special drawing facilities leh ways and means hmanga a puk hi ni 90 chhunga rulh leh tur a ni a, Overdraft hmanga sum puk thung chu ni 21 chhunga rulh tur a ni thung. Hetiang sum leh pai ba tam tak kan nei reng chunga sorkar hnathawkte hlawh a la pe reng thei thote hi thil mak tak zawk a ni awm e. A chhan chu party worker-te hnenah contract hna thawh tur a la pe chhuak reng bawk si a, hripuiin min lo ei reng bawk si nen hian sum leh pai enkawl tur hi kan nei lo thuai mai ang tih pawh hlauhawm tak a ni. Mi chinchang hre deuhte lahin rulling aṭangin opposition lamah an pensan zel bawk si a, rinna nghahna tlakah an ngai tak tak lo a ni ber awm e. Hetianga leiba tam tak nei chung hian kan sorkar hian rei a kal reng theih a rinawm loh a, hun lo takah MNF sorkar hi kan vuiliam a ngai mai thei hial a nih tak hi.